ايران به جهت داشتن شرايط اقليمى خشک، به‌خصوص در ايران مرکزي، رودخانه‌هاى دائمى بسيار محدودى دارد. ولى رودخانه‌هاى فصلى زيادى در اکثر نقاط کوهستانى وجود دارد که سرچشمهٔ آنها را اکثراً ذوب برف‌هاى ارتفاعات کوهستان تشکيل مى‌دهد. اکثر اين رودخانه‌ها مدتى از سال آب دارند و مورد استفاده قرار مى‌گيرند. در ايران، قسمت اعظم آب چند رودخانهٔ بزرگ که مقدارى از آب آنها مصرف شهرى و کشاورزى دارد، از کشور خارج مى‌شود. ولى رودهاى کوچک فصلى اغلب در داخل ايران مورد استفاده کشاورزى قرار مى‌گيرد. به‌خصوص در مناطق روستائى که اين قبيل رودخانه‌ها جريان دارد. در فصول کم آبي، نظم خاصى بر تقسيم آب اين رودخانه‌ها در ميان روستاهاى حاشيهٔ آن برقرار است. به‌طورى که رودخانه‌هاى ايران به دو دسته تقسيم مى‌شوند.


۱. رودخانه‌هائى که به‌وسيله دولت اقدام به احداث سد تونل انحرافى و يا شبکهٔ آبرسانى بر روى آنها شده است. از اين رودخانه‌ها اکثر روستاهاى ذينفع طبق حق آبى که در گذشته از آن بهره داشته‌اند و نيز براساس قوانين وزارت نيرو، همچنان بهره‌مند مى‌شوند. در اغلب موارد در صورت وجود آب، بيشتر از سهم خود را از سازمان‌هاى ذيربط خريداراى مى‌کنند. مثل حبله‌رود گرمسار، جاجرود در ورامين و غيره.


۲. رودخانه‌هائى که به‌علت کم آب بودن، هيچگونه اقدامى جهت مهار آب آنها به‌عمل نيامده است. از اين رودخانه‌ها روستائيان مجاور، براساس حق آبى که از رودخانه‌ دارند، در طول سال استفاده مى‌کنند.