همزمان با اصلاحات ارضي، هرم قدرت در روستاها نيز تغيير کرد و نهادهائى از قبيل انجمن ده، خانه انصاف، خانه فرهنگ روستائي، تعاونى‌هاى روستائى اعم از توليد و مصرف و شرکت‌هاى سهامى زراعى به‌وجود آمدند. ضمناً براى تحقيق اهداف رژيم شاه، در پوشش حل مسائل فرهنگي، بهداشتي، آموزشي، سپاهيان دانش، بهداشت، ترويج، و مروجان خانه‌دارى و کشاورزى و سرپرستان قدرت کدخدا کاهش يافت و انجمن ده، خانه انصاف و شرکت و تعاونى روستا هر يک به نحوى در امور عمراني، قضائى و تعاونى به روستائيان اعمال قدرت کردند.


انجمن ده با گرفتن صدى دو از محل درآمد روستائيان، مسائل عمرانى را تعقيب مى‌کرد و خانه انصاف دعاوى بين روستائيان را حل و فصل مى‌نمود، البته هر يک از نهادها قاعدتاً مى‌بايست با رأى مردم انتخاب شوند، اما در عمل گاهى غير اين را نشان مى‌داد.