بيشترين تعداد کاروانسراى ايران در مناطق خشک واقع شده‌اند و اکثريت آنها داراى عناصرى واحد از جمله حياط مرکزى با دو يا چهار ايوان بزرگ در جوانب حياط مى‌باشند.


کاروانسراها از نظر نحوه قرارگيرى نسبت به شهر به دو گروه تقسيم مى‌شوند:


۱. کاروانسراهاى بيرون شهري

۲. کاروانسراهاى درون شهري


از آنجائى‌که در مناطق خشک ايران کاروانسراها به‌عنوان بناهاى شاخص شهرى در بافت‌هاى سنتى عرض اندام مى‌کنند اشاره به برخى از ويژگى‌هاى اين بناها خالى از لطف نمى‌باشد در شيوه ساخت کاروانسراها تقريباً اصول ساخت مساجد و مسجد مدرسه‌ها رعايت شده است. بدين معنا که در کاروانسراهاى حاشيه کوير و ايران مرکزى بادگيرها در جبهه مقابل دروازه ورودى ايوان‌ها ساخته مى‌شدند.


در کاروانسراها اتاق‌هاى مسافرين بر پيرامون حياط مرکزى کاروانسرا ساخته شده و پشت آنها اصطبل قرار مى‌گرفته و درب ورودى اصطبل‌ها در چهار گوشه داخل بنا قرار گرفته و گاهى در ايوان حياط باز مى‌شده است. معمولاً اطاق‌هاى مسافرين چند پله بالاتر از حياط واقع مى‌شدند تا هم از ورود آب و گل و هم گرد و غبار جلوگيرى کنند.


گاهى نيز در بعضى از کاروانسراها بناى اتاق‌ها و حياط ايوانى به عرض حدوداً دومتر مى‌ساختند و گاهى اتاق‌هاى کاروانسراها در دو رديف ساخته مى‌شدند و حد فاصل آنها ايوان‌هائى ساخته مى‌شد که ورودى و بازشوى اتاق‌ها نيز به اين ايوان‌هائى داخلى باز مى‌شد و بهترين اتاق‌ها کاروانسراها در چهار زاويه آنها و پشت ايوان اصلى قرار داشتند.


معمولاً طويله‌ها در عقب و پشت اتاق‌ها واقع مى‌شدند و اصطبل‌ها هم مسقف بوده و به‌وسيله طاق پوشيده مى‌شدند تا از دريافت گرماى شديد و سرماى شديد جلوگيرى نمايند.


به واسطه تطابق با محيط در ساختمان کاروانسراهاى مناطق خشک پوسته خارجى بنا کاملاً بسته بوده و در مقابل بادهاى نامساعد محافظت مى‌شدند و در داخل حياط هم غالباً چند درخت کاشته مى‌شد؛ در ساخت آنها از خشت و آجر استفاده شده و ساختمان اين کاروانسراها همچون يک خازن حرارتى در تعديل دماى آنها نقش مؤثر داشته‌اند.


مى‌توان گفت بهترين و زيباترين کاروانسراهاى ايران در مناطق خشک ساخته شده‌اند. کاروانسراهاى مناطق خشک معمولاً داراى آب‌انبار جهت تأمين آب مسافرين و چاه آب بوده‌اند. کاروانسراهاى داخل شهرى از نظر کالبد فيزيکى و پوسته خارجى با بافت‌هاى شهرى به‌ويژه بازار تلفيق يافته و برخلاف کاروانسراهاى خارج شهردارى برج و قلعه نبوده و معمولاً داراى بيش از يک در بوده‌اند، و بعضاً دو طبقه به اضافه زيرزمين ساخته مى‌شدند و در چنين مواردى جزئى از بافت بازارهاى سنتى مناطق خشک نيز تلقى مى‌شد.