هر سيستم اطلاعاتى مى‌تواند به‌سادگى يک سيستم دستى و يا به پيچيدگى سيستم اطلاعات کامپيوترى باشد.


در يک نگاه، سيستم‌هاى اطلاعاتى که در موارد مختلف استفاده مى‌شوند، متنوع به‌نظر مى‌رسند. ليکن در واقع همه داراى هدفى مشترک مى‌باشند که فراهم نمودن يک روش قراردادى جهت گردآوري، ذخيره‌سازي، پردازش و ارائه اطلاعات به استفاده‌کنندگان بوده و به تعبيرى مى‌توان گفت که حجم محدودى از اطلاعات تخصصى را براى بهره‌بردار و يا اينکه طيف وسيعى از اطلاعات مربوط به موضوعات مختلف را در رفع احتياجات، مجموعه گسترده کاربران را مى‌پوشاند به‌عنوان مثال:


کتابخانه‌اى را مى‌توانيم به‌صورت يک سيستم دريافت دستى اطلاعات در نظر بگيريم. کارت‌هاى فهرست کتابخانه، پايگاه اطلاعاتى را تشکيل داده و مجموعه کارکنان کتابخانه، استفاده‌کنندگان از کتابخانه، مقررات اداري، تجهيزات (کارت‌ها) و داده‌ها (کتاب‌ها) سيستم اطلاعات را تشکيل مى‌دهند. در يک سيستم اطلاعاتى اتوماتيک، افراد و داده‌ها مانند سيستم دستى است ليکن تجهيزات و مقررات تغيير مى‌يابند. در سيستم اتوماتيک به‌منظور ذخيره‌سازى و نگهدارى از داده‌ها، لازم است از نرم‌افزار و سخت‌افزار مناسبى استفاده کرد و در جائى‌که حجم عظيمى از اطلاعات وجود داشته باشد وجود سيستم‌هاى اتوماتيک امرى ضرورى است.

اهداف يک سيستم اطلاعاتی

يک سيستم اطلاعاتى از منابع طبيعي، فرآيندى قراردادى به‌منظور گردآوري، ذخيره‌سازي، تجزيه و تحليل اطلاعات مربوط به منابع طبيعى و داده‌هاى اقتصادى و اجتماعى مى‌باشد و هدف برآورد هزينه‌هائى است که بخش‌هاى مختلف جهت اجراء وظايف قانونى خود را مورد طراحي، توسعه، مديريت و حفاظت منابع طبيعى بايد به‌عهده گيرند.


از جمله اهداف خاص که در برنامه يک سيستم اطلاعاتى موردنظر مى‌باشد عبارت هستند از:


- توسعه و پيشبرد پايگاه‌هاى اطلاعاتى موجود؛

- کاهش زمان دريافت اطلاعات؛

- ارائه يک مکانيسم مناسب جهت دريافت داده‌هاى سنجش از دور و ورود آنها به پايگاه اطلاعاتى منابع طبيعي؛

- ارائه يک سيستم جهت جمع‌آورى اطلاعات از منابع گوناگون؛

- امکان به روز نگه داشتن اطلاعات و منطبق با وضعيت و شرايط موجود؛


اين اهداف، قابليت دريافت اطلاعات توسط بخش‌هاى محلى و منطقه‌اى را به‌ حداکثر مى‌رساند. علاوه بر آن، مکانيسمى را ارائه مى‌دهند که در جمع‌آوري، ذخيره‌سازى و پردازش داده‌هاى منابع طبيعى از فعاليت‌هاى تکرارى جلوگيرى مى‌کند. سيستم‌هاى اطلاعاتى در يک زمينه خاص، يک ابزار مهم تصميم‌گيرى است. سيستم‌هاى اطلاعات اتوماتيک منابع در مقايسه با سيستم‌هاى اطلاعات دستي، انواع مختلف اطلاعات را به‌سرعت در اختيار تصميم گيرنده مى‌گذارند. در مطالعات منطقه‌اى براى ارتباط سيستم‌هاى اطلاعاتى هر يک از نواحى و پيوند اطلاعات با يکديگر مستلزم تعيين چارچوبى مشخص مى‌باشد تا پل ارتباطى مشترک بين نواحى و داده‌هاى مربوط به آنها را برقرار سازد.

عناصر جغرافيائى يک سيستم اطلاعاتی

اکثر داده‌هاى اطلاعاتى طبيعى داراى عنصر جغرافيائى يا مکانى مى‌باشند در واقع اطلاعات به يک موقعيت مکانى خاص از سطح زمين تعلق دارد. لذا يک سيستم اطلاعات جغرافيائى بر مبناى اطلاعات پايه‌اى (نقشه) تشکيل مى‌‌گردد و سيستم براى تعيين مناطق و نقاط خاص از سطح زمين برنامه‌ريزى مى‌شوند. جمع‌آورى و دريافت اطلاعات براساس موقعيت جغرافيائى صورت مى‌گيرد و تمام داده‌هاى منابع طبيعى در يک پايگاه خاص اطلاعاتى جمع‌آورى مى‌‌شود و براى موقعيت جغرافيائى شامل مختصات جغرافيائى براساس طول و عرض جغرافيائي، شبکه مختصات بخش اطلاعات پايه يا چارچوب جغرافيائى در نظر گرفته مى‌شود.

قابليت‌هاى تحليلى يک سيستم اطلاعات جغرافيائی

توسعه و پيشرفت تکنيک‌هاى تحليلى در سيستم اطلاعات جغرافيائى مورد استفاده برنامه‌ريزان بستگى به اهداف آنها دارد و قابليت تحليلى يک سيستم اطلاعاتى در پاسخگوئى به نيازها در مراحل ذخيره اطلاعات، تجزيه و تحليل، نحوه نمايش داده‌ها مشخص مى‌شود.

جستجو

عبارت از يافتن روش مناسب و قابل اطمينان حل يک مسئله خاص مى‌باشد، به‌عنوان مثال براى پياده نمودن مسير لوله‌کشى گاز طبيعى بين دو نقطه شهرى به صورتى که بين دو نقطه چندين بناى تاريخى و باستانى وجود داشته باشد با تجزيه و تحليل شبکه مسيرها و راه‌ها مسيرى را که در ارزيابي، بهينه تشخيص داده شد، برگزيده مى‌شود.

تغيير مقياس

عبارت است از توانائى تغيير مقياس در نقشه‌هاى خروجى سيستم اطلاعات جغرافيائي.

ميزان قدرت تفکيک

عبارت است از توانائى خلاصه کردن اطلاعات چند مجموعه در يک مجموعه ضمن حفظ رعايت دقت‌هاى استاندارد.

محاسبه و اندازه‌گيری

عبارت است از توانائى محاسبه هر شکل (سطح) و مسير (فاصله) با هر واحد دلخواه مانند هکتار، کيلومترمربع، مايل مربع و جريب و غيره.

آمارگيری

توانائى انجام تحليل‌هاى آمارى در هر مرحله از جستجو و تحقيقات.

تهيه نقشه‌هاى ترکيبی

عبارت است از توانائى ترکيب داده‌ها و اطلاعات از دو يا چند نقشه و تهيه نقشه‌هاى ترکيبی.

شبيه‌سازى و مدل‌‌سازی

عبارت است از توانائى توسعه شرايط و داده‌ها و نتايج که در داخل يک مجموعه قرار دارند که به اين ترتيب که با استفاده از روابط رياضي، تناسب واقعى را شبيه‌سازى کرده و هر گونه تغييرات و اتفاقات ناگهانى که به مرور زمان به‌وجود مى‌آيد منعکس نمايد.


به‌طورکلى هرچه يک سيستم قابليت بيشترى را داشته باشد، هزينه مربوط به تجهيزات فنى و برنامه‌هاى کامپيوترى بالاترى را مى‌طلبد.