گروه‌هاى علمى مختلف از سيستم‌هاى اطلاعاتى جغرافيائى باتوجه به دلايل متعدد استفاد‌ه‌هاى گوناگونى مى‌کنند. از ديدگاه چنين گروه‌ها GIS (سال ۱۹۸۶ ميلادي) و Cowen (سال ۱۹۸۸ ميلادي) ارائه شده است. براى اهداف اين مقاله مى‌توان از GIS تعاريف زير را بيان داشت.



مکانيسم GIS شامل نرم‌افزارهائى است که از طريق سخت‌افزارهاى کامپيوترى مراحل تغذيه، ذخيره‌سازي، اصلاح، دخالت و تغيير داده‌ها، تجزيه و تحليل و در نهايت نمايش داده‌هاى جغرافيائى را به‌عهده دارند. يا GIS به مجموعه‌اى از سرى‌هاى اطلاعاتى و روش‌هاى مدل‌سازى اطلاق مى‌شود که به توسط کامپيوتر نتايج نهائى را به نمايش مى‌گذارد (Trofimv سال ۱۹۸۹ ميلادي).


به‌صورت سمبوليک مى‌توان ابعاد مختلف GIS را تا حدودى قابل درک کرد. نگارهٔ شماره ۱ مثلثى را نشان مى‌دهد که هر کدام از رأس‌هاى مثلث نقش خاصى از سيستم را نشان مى‌دهند.


تکنولوژى شامل انواع کامپيوترها نرم‌افزار و سخت‌افزار، تعيين خط‌مشيء و اعمال تکنيک‌هاى فني، نحوه تغذيه، اخذ، هدايت اطلاعات و نظيرسازى اطلاعات مى‌باشد. اين نوع روش تحقيق در علوم زمين نظير زمين‌شناسي، خاک، اکتشافات معادن، حفاظت منابع طبيعي، اقيانوس‌شناسى و علوم اتمسفرى قابل گسترش است. جنبه‌هاى کاربردى GIS در سنجش از دور، برنامه‌ريزي، نقشه‌برداري، لنديوزودموگرافى مورد توجه هستند.


در اين سيستم جغرافيا و کارتوگرافى شالوده اصلى طرح سمبوليک هستند لذا نقش خود را با ارائه ساختار اطلاعات جغرافيائي، تجزيه و تحليل ارائه اطلاعات کمى از مکان‌هاى جغرافيائى در اشکال مختلف را به سبک‌هاى رقومى و گرافيکى ايفاء مى‌کنند. با آنکه زبان کامپيوترى بى‌نظير و قابليت تغيير، بسيارى از روابط به ظاهر مرکب و نامشخص را گويا، قابل درک و با کيفيت خوبى قابل وضوح مى‌سازد. اين چشم‌انداز روشن از جنبه‌هاى تکنيکى G.I.S در تمامى زمينه‌ها سنتز، تلفيق و مقابله بسيارى از اطلاعات متنوع جغرافيائى را ممکن مى‌کند. در واقع از يک ديدگاه مى‌توان بيان کرد که انباشته کردن داده‌هاى فراوان و روزافزون جغرافيا از يک سو و مهندسى و هدايت ابزارهاى اتوماتيک از سوئى ديگر امکان نائل آمدن به اهداف کاربردى را تسريع مى‌کند.


طبق نظر David Rhind (سال ۱۹۸۹ ميلادي) در جهت حرکت فراگيرى و رسيدن به جنبه‌هاى نظيرسازى (نمايشى - کاربردي) سيستم G.I.S توجه به مراحل زير ضرورى است.


- تسلط بر کاربرد نرم‌افزار و سخت‌افزارهاى موجود؛

- درک مفاهيم اصلى داده‌هاى جغرافيائى در قالب کمي؛

- فراهم آوردن منابع اطلاعاتى با استفاده از روش‌هاى گوناگون؛

- توجه به فضا و مکان‌هاى جغرافيائي؛

- تعيين روشن مناسب در انتقال و تبديل داده‌ها؛

- اصلاح و ايجاد و ساختارهاى جديد اطلاعاتي؛

- اعمال روش‌هاى جديد در مدل‌سازى و توانائى ايجاد تغييرات در مدل‌ها؛

- توجه به جنبه‌هاى کاربردي؛

- کنترل و اعمال ديدگاه‌هاى مديريتي؛


طبق نظر Gail Langran (سال ۱۹۸۹ ميلادي) کاربردهاى متنوع G.I.S به‌صورت گسترده عبارت خواهند بود از:


- مديريت منابع طبيعي، جنگلي؛

- مديريت و برنامه‌ريزى شهرى و ناحيه‌اي؛

- جنبه‌هاى تحقيقى و آموزشي؛

- نقشه‌بردارى و نقشه‌کشي.


مهم‌ترين و توجيه‌پذيرفتن هدف G.I.S عبارت است از رديابى و بررسى تغييرات مکان‌هاى جغرافيائى در در طول زمان. کوشش‌هاى فعلى در G.I.S شرح و نمايش يک مرحله از اطلاعات است. اين بدان معنا است که مراحل تاريخى در اغلب موارد فراموش مى‌شوند. اين فکر شايد فعلاً مقبوليت پيدا کرده است که سناريوهاى قابل حدوث اهميت چندانى ندارند. ولى مترقى‌ترين ديدگاه در استفاده از G.I.S عبارت است از در مدنظر قراردادن مراحل مختلف شرايط جغرافيائى يک مکان در طول زمان. بدين صورت خلق يک مدل ديناميکى تصويرى مى‌تواند درک پژوهش‌هاى محققان را آسان کند.