ميزان‌هاى جمعيت فعال در کشاورزي

نقشه درصد جمعيت کشاورز نسبت به جمعيت فعال در جهان (۱۹۸۵) ميزان‌‌‌هاى جمعيت کشاورز را نسبت به کل جمعيت فعال شهرها و روستاها، نشان مى‌دهد اين نقشه ظاهراً وجه منفى ”نگاتيف“ نقشهٔ ديگرى است که به‌ميزان‌هاى جمعيت شهرنشين اختصاص دارد ولى همهٔ واقعيت‌ اين نيست.


و در جنوب شرقى آسيا اين ميزان‌ها بسيار بالا و چيزى بين ۶۰ تا ۸۰ درصد است (چين ۷۴ درصد و هند ۶۹ درصد). وضع در شمار بسيارى از کشورهاى آفريقا سياه نيز بر همين قرار است (سومالى ۸۰ درصد، نيجر بيش از ۸۰ درصد، تانزانيا ۸۳ درصد، روندا ۸۲ درصد...).


ميزان‌هاى متوسط يا ميانه، مختص بسيارى از کشورهاى آمريکاى لاتين است که بيشتر شهرنشين بوده‌اند (۳۰ درصد در برزيل، ۳۵ درصد در مکزيک، بيش از ۴۰ درصد در پاراگوئه، ولى کمتر از ۲۰ درصد در شيلى و کمتر از ۱۲ درصد در آرژانتين و در اوروگوئه). وضع در کشورهاى مختلف حوضهٔ درياى مديترانه و يا خاور نزديک نيز برهمين قرار بوده است. (۲۷ درصد در الجزاير، ۳۲ درصد در عربستان، ۳۳ درصد در ايران، ۳۶ درصد در مصر، ولى ۵۲ درصد در ترکيه). در معدودى از کشورهاى اروپائى شرقى (لهستان) و يا کشورهاى واقع در شبه جزيرهٔ بالکان، ميزان جمعيت فعال در بخش کشاورزى رقمى در حدود ۳۰ درصد را تشکيل مى‌دهد.


ميزان جمعيت کشاورز در اتحاد جماهير شوروى سابق، معادل ۱۹/۵ درصد و براى يک کشور توسعه‌يافته رقمى استثنائاً بالا است.


غالب ممالک اروپاى غربى به‌استثناءِ اسپانيا و ايرلند (۱۷ درصد) و به‌ويژه پرتغال (بيش از ۲۰ درصد) رقم جمعيت فعال در بخش کشاورزى کمتر از ۱۲ درصد بوده است. سهم کشاورزان در جمعيت فعال در ايتاليا ۲/۱۱ درصد، در اتريش ۹ درصد و در فرانسه قريب به ۷ درصد در سوئيس ۷ درصد، در دانمارک ۶ درصد و در جمهورى فدرال آلمان ۶/۵ درصد بوده است. کشورهائى نظير لبنان (۹ درصد) که شهرنشينى در آنها با توسعهٔ چشمگير روبه‌رو بوده، کشاورزان نسبت ناچيزى از جمعيت فعال را به‌خود اختصاص دادند.


کمترين ميزان‌ها متعلق به کشورهائى نظير کانادا (کمتر از ۵ درصد)، ايالات متحدهٔ آمريکا (۱/۳ درصد) و بلژيک (کمتر از ۳ درصد) و بريتانياى کبير (۶/۲ درصد) بوده است.


سير قهقرائى در ميزان جمعيت فعال در بخش کشاورزى تقريباً همه‌جا تعميم داد، ولى به‌لحاظ قدر مطلق، تحول از کشورى به کشور ديگر بسيار نمايان بوده است. در اين زمينه موارد زير ار مى‌توان تميز داد:


- کشورهائى که جمعيت کشاورزى آنها به‌لحاظ قدر مطلق در حالتى‌که از رکورد قرار دارد. از جمله اين کشورها مى‌توان از استراليا، زلاندنو، ايالات متحدهٔ آمريکا و کانادا نام برد (که شمار فعالان بخش کشاورزى در آنها از سال ۱۹۷۰ به‌بعد تقريباً مانده است. (جدول توليد ناخالص ملى در جهان - ۱۹۸۵).


- کشورهائى با کاهش چشمگير جمعيت فعال کشاورزى به لحاظ درصد و قدر مطلق‌ها، فرانسه در اين مقوله نمونهٔ مناسبى است که در آن تعداد جمعيت فعال کشاورزى از ۶،۳۰۰،۰۰۰ نفر در ۱۹۴۶ (۳۵ درصد جمعيت فعال)به ۳،۸۷۰،۰۰۰ نفر در سال ۱۹۶۲ (۱/۲۰ درصد جمعيت فعال) ۳،۰۴۸،۰۰۰ در ۱۹۶۹ (۹/۱۴ درصد جمعيت فعالي) کاهش يافته است و بالاخره در سال ۱۹۸۵ به آخرين حد خود يعنى به ۷ درصد تنزل کرده است.


کشورهاى کم‌رشد عموماً با تحولى متفاوت و غالب اوقات با افزايش رقم دهقانان به ‌لحاظ قدر مطلق روبه‌رو بوده‌اند.


در ۲۰ سال اخير، تعداد کشاورزان در مصر ۳ ميليون، در نيجر به ۵ ميليون، در تايلند، ۶ ميليون، در اندونزى ۱۴ ميليون، در هند ۴۰ ميليون در چين بيش از ۱۰۰ ميليون نفر افزايش نشان مى‌دهد. که اين خود نقش بخش کشاورزى را در اقتصاد ملى اين کشورها نشان مى‌دهد. (نقشهٔ تعداد کشاورزان براى ۱۰۰ فرد ساکن روستاها در جهان (۱۹۸۵)) تعداد کشاورزان را در هر ۱۰۰ نفر از افراد ساکن روستاها در سال ۱۹۸۵ در کشورهاى مختلف جهان نشان مى‌دهد.