هر يک از طرح‌ها براساس هدف‌هاى مشخصى مانند انسجام روابط اجتماعي، نزديکى انسان به طبيعت و فضاى سبز، حل مسائل مربوط به تردد و عبور و مرور سيستم‌هاى پخش تسهيلات و تأسيسات عمومي، به گونه‌اى تلاش در زمينهٔ حل اين مسائل دارند و هر يک نقطه نظر خاصى را به‌عنوان هدف طرح خود برگزيده‌اند و هر کدام براى نقطه‌اى خاص و با شرايط متنوعى پيشنهاد گرديده‌اند، اگرچه در زمينهٔ تئورى‌هاى فوق اختلاف نظرهاى فراوانى وجود دارد، ولى همهٔ آنها در چند اصل مشترک هستند. نخست اينکه، همهٔ آنها به‌منظور حل يا کاهش آثار سوء ناشى از ماشينيسم در شهرها و جوامع شهرى وضع گرديده‌اند. ديگر آنکه، همهٔ آنها طرح و توسعهٔ شبکهٔ راه‌ها را از جمله عناصر اصلى طرح خود به‌خاطر کاهش مسائل بغرنج شهرى برگزيده‌اند و به موازات اين راه‌ها است که انواع مساکن و تأسيسات عمومى شهرى استقرار يافته‌اند. به بيان ديگر، تقريباً همهٔ تئورى‌ها موقعيت و طرز استقرار راه‌ها و انشعابات آنها را، عاملى مؤثر در انجام جريان مطلوب زندگى و آمد و شد جمعيت قلمداد مى‌نمايند.


طرح واحدهاى خوديار (کلرنس پري)، شبکه‌هاى اصلى ارتباطى شهرى را در محيط پيرامون محلات قرار مى‌دهد. ارتباطات درون محله‌اي، از طريق شبکهٔ راه‌هاى درجه دوم و سوم و جمع‌کننده صورت مى‌پذيرد. اين مورد، بيشتر به‌خاطر تدوين برنامه‌اى در جهت حفاظت اماکن مسکونى در رابطه با ايمنى ترافيک ساکنين، آثار عبور و مرور اتومبيل و ورود آن به قلب محلهٔ مسکونى است. چنين امري، با استقرار تأسيسات فرهنگى و اجتماعى در مرکز محلات توأم گرديده است، اين تئورى على‌رغم ويژگى‌هاى مثبت فراوان خود به نسبت ويژگى‌هاى محله‌اى و خصوصيات اجتماعي، اقتصادى و طبيعى شهرهاى مختلف، قابليت اجرائى گوناگونى را دارا است. ولى اساس طرح مى‌تواند به‌عنوان الگوئى جهت طرح واحدهاى محله‌اى (خوديار) قرار گيرد.


تئورى ”کلرنس اشتاين“ به مرکزيت واحدهاى آموزشى در محلات و براساس شعاع عملکرد اين‌گونه مراکز، عنوان گرديده است. در اين طرح، شبکهٔ راه‌هاى جمع‌کننده و سپس اصلى شهرى پيوند مى‌يابد. ميزان عملکرد هر قسمت از اين راه‌ها به‌عنوان عاملى در جهت بسط هرچه بهتر استفاده از امکانات يک محلهٔ به نسبت تأسيسات موردنياز جمعيت همان محله است. در عين آنکه، اين شبکهٔ راه‌ها به‌صورت سلسله مراتبى به شبکهٔ راه‌هاى جمع‌کننده و سپس اصلى شهرى پيوند مى‌يابد. ميزان عملکرد هر قسمت از اين راه‌ها را نيز شعاع عملکرد تأسيسات مرکزى محله و نيازمندى‌هاى وابسته به آن تعيين مى‌نمايد. همين امر، علاوه بر راه‌ها و مراکز آموزشي، سلسه مراتب ديگر تأسيسات محله‌اى تا حد مرکز شهر را نيز، مورد توجه قرار داده است.


اين طرح از نظر نحوهٔ استفاده از اراضي، کنترل تراکم جمعيت و فعاليت، مى‌تواند به‌عنوان الگوئى جهت حل بسيارى از مشکلات شهرى قرار گيرد و از طرف ديگر محيطى آرام و قابل تأمل را در ميان بافت‌هاى مسکونى به‌وجود آورد. سلسه مراتبى بودن شبکهٔ راه‌ها به نسبت مساحت، تراکم جمعيت و شعاع عملکرد مرکز محلات، راه‌حلى در جهت حل مشکلات مختلف ناشى از رفت و آمد و سفرهائى است که به مقاصد مختلف به سوى ديگر محلات و مرکز شهر توليد مى‌گردد.


طرح رادبرن و گروهى ساخته شدن خانه‌ها و جدائى بين ترافيک سواره و پياده، گامى ديگر در رابطه يا ايمنى محلات مسکونى در رابطهٔ با آمد و شد ترافيک سواره از يک‌سو و ممانعت از عبور و مرور غريبه‌ها به داخل اين محلات از سوى ديگر است. در اين طرح، فضاهاى آموزشى و نيز تفريحى در ميان محلات مسکونى قرار دارند. محلات مسکونى به‌وسيلهٔ شبکه‌هاى درجه دوم و سوم داخلى و از طريق کوچه‌هاى بن‌بست با يکديگر اتصال مى‌يابند و راه‌هاى اصلى نيز در محيط پيرامون محله استقرار يافته است. پارکينگ‌ها به‌نحوى در مسير کوچه‌هاى بن‌بست قرار گرفته‌اند که امکان استفاده از کوچه‌هاى بن‌بست را به‌صورت پياده ميسر سازند.


اين طرح نيز، الگوى مناسبى جهت توسعه و برنامه‌ريزى شبکهٔ راه‌ها در رابطه با نواحى مسکونى و سيستم‌هاى اتصال آن به مرکز شهر است. ويژگى‌هاى طرح مى‌تواند سلسله مراتب ارتباط بين مرکز يا مراکز شهرى تا محلات مسکونى را از طريق راه‌هاى اصلي، راه‌هاى جمع‌کننده و راه‌هاى فرعى بدون دخل و تصرف بى‌رويهٔ ناشى از ورود اتومبيل به داخل محلات مسکوني، فراهم سازد. در مقام مقايسه، اين طرح با طرح‌هاى ديگرى که عنوان گرديده‌اند از بسيارى جهات برترى‌هائى را واجد است. اين ويژگى‌ها، در بيان مشخصات طرح پيشنهادى آمده است که از تکرار آن خوددارى مى‌شود. از جمله طرح‌هائى که به‌منظور نزديکى هرچه بيشتر انسان به طبيعت ارائه شده، نظريهٔ ”ابنزر هاوارد“ در ارتباط با ايجاد طرح باغ شهرها است. مشخصات اين طرح نيز، شرايط ايجاد باغ شهر، با گستردگى و نيازى که از يارى فضاهاى سبز مى‌طلبد، در تمام نقاط دنيا به دليل فقدان آب کافى ميسر نمى‌باشد. از سوى ديگر، ويژگى‌هاى طبيعى و توپوگرافى زمين نيز، در اين امر دخالت تام دارند. طرح هاوارد، على‌رغم غناى خود در زمينه اهميت به ارزش‌هاى والاى انسانى و ارتباط مستقيم انسان با طبيعت، شرايط ويژه‌اى را از نظر امکانات محيطى مى‌طلبد. توسعهٔ شبکهٔ راه‌ها که بايستى قبلاً به‌وجود آيند و تقسيمات فرعى شهرى که به مفهوم واحدهاى خوديار است، بيشتر به‌خاطر برنامه‌ريزى‌هائى است که بايستى قبل از اسکان جمعيت و در رابطه با لزوم ايجاد فضاهاى باز و سبز به‌وجود آيد تا از تراکم بيش از حد جمعيت و ساختمان در بلوک‌هاى مسکونى ممانعت گردد.


از جانب ديگر، اقتصاد خانوار و نحوهٔ استفاده از اراضى که بالطبع اساس ساختار اقتصادى شهر را نيز توجيه مى‌کند، از جمله مشکلاتى است که بايستى قبل از ايجاد شالوده‌هاى اين تئوري، راه‌حل‌هاى مناسبى را براى آن پيش‌بينى کرد.


طرح لوکوربوزيه که اساس آن به‌منظور حل مشکلات آمد و شد و تسهيل در انجام سفرها و جابه‌جائى سريع جمعيت قرار دارد، بيشتر جهت حل مسائل رفت و آمدى شهرهاى پرجمعيت است. اين طرح بيشتر مى‌تواند در نواحى متراکم جمعيتى و در نقاطى که انبوهى فعاليت‌ها و جمعيت مشکلاتى را در جريان و روال عادى زندگى شهرى به‌وجود مى‌آورد، به مرحلهٔ اجراء درآيد، ولى اين طرح بسيار هندسى است و درصد قابل توجهى از اراضى را به زير توسعهٔ خود مى‌برد. از طرف ديگر، احداث شبکهٔ راه‌ها با توجه به استفاده از پل‌ها و راه‌هاى اصلى و فرعى از يک طرف و احداث ساختمان‌هاى چند طبقه از طرف ديگر، فضائى نامتناسب و نامتعادل را جهت ساکنين شهرى به‌وجود مى‌آورد. اين طرح، على‌رغم ويژگى‌هائى که از نظر گسترش فضاهاى سبز، بسط شبکهٔ ارتباطى و جايگزينى سيستم‌هاى مختلف حمل و نقل به‌منظور انجام انواع سفرها با مقاصد ويژه دارا است، زندگى در داخل شهرها را به‌سوى بيش از حد ماشينى شدن سيستم‌هاى شهرى سوق مى‌دهد.


طرح فرانک لويدرايت با وجود مميزات خود نسبت به کليه طرح‌هائى که در زمينه توسعه شهرى ارائه شده است. خصوصيات ويژه‌اى را مى‌طلبد که از جمله آنها توسعه بيش از حد محدوده‌هاى گسترش يافته شهر در هنگام افزايش جمعيت شهرها است. البته لويدرايت خود محدوده‌هاى زمين شهرى را مشخص نموده و حداکثر تا ۲ مايل مربع پيشنهاد نموده است ولى کنترل گسترش شهر خاصه پس از جمعيت‌پذيرى محلات مختلف آن آسان به‌نظر نمى‌رسد.



طرح فرانک لويدرايت


a سازمان ادارى شهرستان b فرودگاه
c ورزشگاه d ادارات
e استاديوم f هتل
h صنايع کوچک j مزارع کوچک
k پارک l متل
m صنايع n تجارى
p راه‌آهن s مساکن و آپارتمان‌ها
v باغ وحش u دانشگاه
g آسايشگاه‌ها w مدارس
r باغچه‌ها