اگر در جهت نصف‌النهارى کره‌زمين را به شکل دو نيمکره از هم جدا کنند، سطح بريده‌شده هر نيمکره را ”سطح نصف‌النهاري“ مى‌نامند، پس هر نصف‌النهارى داراى يک سطح نصف‌النهارى است، نصف‌النهارات همه با هم برابر و در نقطه قطبى يکديگر را قطع مى‌نمايند. پس اگر دو نصف‌النهار مشخص را در نظر بگيريم، از تقاطع سطح دو نصف‌النهار در قطب، زاويه‌اى ايجاد مى‌گردد که اندازه هندسى آن زاويه را طول جغرافيائى آن دو نصف‌النهار نسبت به‌هم مى‌خوانند.


زاويه‌اى طول جغرافيائى
زاويه‌اى طول جغرافيائى

مبداء طول جغرافيائى همان نصف‌النهار صفر درجه گرينويچ لندن است پس طول جغرافيائى هر نقطه در روى زمين زاويه‌اى است که سطح نصف‌النهار آن نقطه با سطح نصف‌النهار لندن در قطب تشکيل مى‌دهد.


طول جغرافيائى را با درجه اندازه‌گيرى مى‌نمايند، هر درجه به ۶۰ دقيقه و هر دقيقه به ۶۰ ثانيه تقسيم مى‌گردد، نصف‌النهار مبداء لندن تا ۱۸۰ درجه به سمت شرق ”طول شرقي“ و تا ۱۸۰ درجه به سمت غرب ”طول غربى‌“ ناميده مى‌شود، علائم اختصارى که در اين مورد نقشه‌ها و اطلس‌هاى جغرافيائى به‌کار مى‌برند چنين نشان داده مى‌شود.


E ـ طول شرقى


W ـ طول غربى


° ـ درجه


´ـ دقيقه


̋ ـ ثانيه


طول جغرافيائى تمام نقاطى که در روى يک نصف‌النهار واقع هستند برابر است مثلاً نصف‌النهار ۳۰ درجه شرقى از فنلاند، غرب روسيه، ترکيه، مصر، سودان، کنگو و آفريقاى‌جنوبى مى‌گذرد، تمام نقاطى که در روى اين نصف‌النهار واقع هستند داراى طول جغرافيائى برابرى هستند.