خط بين‌المللى زمان

در قرن شانزدهم که پرتقاليان در آسياى جنوب شرقى و اسپانيائى‌ها بر آمريکاى جنوبى و جزايرى در شرق و جنوب شرقى فيليپين سلطه خود را گسترده بودند از اختلاف ساعت آگاهى داشتند، پرتقالى‌ها هنگامى‌که از طريق جنوب آفريقا به‌جزاير حدود فيليپين مى‌‌رسيدند ۸ ساعت از ساعت رسمى کشور آنها جلو مى‌افتادند و اسپانيائى‌ها که از طريق تنگه ماژلان در جنوب آمريکاى جنوبى وارد اقيانوس کبير مى‌شدند و از اين طريق به جزاير فيليپين مى‌رسيدند ۱۶ ساعت از ساعت رسمى کشور خود عقب مى‌ماندند.


با وجود اينکه هر دو کشور به اين اختلاف ساعت پى برده بودند مع‌هذا هيچ‌کدام براى رفع اين نقيصه اقدامى نکردند و حدود ۳۰۰ سال وضع به همين منوال گذشت تا اينکه در سال ۱۸۸۴ در يک کنگره جهانى که به خاطر رفع اين نوع اختلافات تشکيل شده بود بدين‌گونه مسائل پايان بخشيدند و خط بين‌المللى زمان را که بر سر محل عبور قطعى آن هماهنگى وجود نداشت در محل کنونى‌ آن موافقت به تثبيت گرفتند.


خط بين‌المللى زمان خطى است فرضى منطبق بر نصف‌النهار ۱۸۰ درجه در امتداد خط نصف‌النهار صفر درجه مبداء گرينويچ، خط بين‌المللى زمان هم مانند خط نصف‌النهار لندن مرز بين نيمکره شرقى و غربى کره‌زمين مى‌باشد که از قطب شمال آغاز شده پس از عبور از باب برنگ در طول جهت نصف‌النهارى به نقطه قطب جنوب منتهى مى‌گردد.


طبق قرارداد بين‌المللى سال ۱۸۸۴ کليه کشتى‌ها و يا هواپيماهائى که از هر نقطه اين خط بگذرند بايستى يک روز تقويم خود را اصلاح نمايند بدين ترتيب که:


شکل انطباق خط بين‌المللى زمان نصف‌النهار ۱۸۰ درجه
شکل انطباق خط بين‌المللى زمان نصف‌النهار ۱۸۰ درجه

از شرق به غرب بايستى يک روز از تاريخ کم و از غرب به شرق يک روز به تاريخ اضافه نمايند، مثلاً اگر در شرق آسيا روز يکشنبه باشد، پس از عبور از اين خط، به‌سمت آمريکا شنبه خواهد بود ولى اگر کشتى و يا هواپيمائى از طريق آمريکا به آسيا بيايد پس از عبور از اين خط عکس تقويم اجراء مى‌گردد.


شکل ايجاد اختلاف ساعت بين اسپانيائى‌ها و پرتقالى‌ها
شکل ايجاد اختلاف ساعت بين اسپانيائى‌ها و پرتقالى‌ها

در پايان خط سير مسافرتي، ۸ ساعت اختلاف ساعت براى پرتقالى‌ها ايجاد مى‌گردد و ۱۶ ساعت براى اسپانيائى‌ها و در مجموع وقتى دو گروه در شرق به‌هم مى‌رسيدند ۲۴ ساعت اختلاف ساعت به‌وجود مى‌آمد. اسپانيائى‌ها بدين موضوع توجهى نمى‌کردند زيرا مى‌خواستند در مناطق شرقى هم همان ساعتى را به‌کار برند که در آمريکاى جنوبى و يا اسپانيا به کار مى‌بردند و اصلاح اين موضوع را تا سال ۱۸۸۴ نپذيرفتند.