گرچه غلبه اقتصاد نفت به‌دليل رشد فزاينده عرضه و عدم ثبات قيمت‌ها و دلايل ديگر تا حدى مورد تهديد قرار گرفته است. ولى هنوز هم اين مادهٔ سوختى منبع اصلى انرژى به‌شمار مى‌رود.


منشاء آلى نفت و گاز طبيعي، ته‌نشت‌هاى حاوى گياهان و حيوانات دريائى بسيار ريز فساد يافته در درياهاى کم‌عمق است. فشارهاى وارده بر رسوبات و لايه‌هاى جديدتر گرما توليد مى‌کند. ظرف ده‌ها ميليون سال به‌صورت تدريجي، اين مادهٔ آلى به هيدروکربورهاى مرکب تبديل مى‌گردد. تحت شرايط خاصى اين ذخاير هيدروکربور به ‌گونه‌اى که گاز در بالا و نفت در قسمت تحتانى قرار گيرد، محبوس مى‌شوند.


ذخاير ثبت‌شده نفت در پايان سال ۱۹۹۱ معادل ۴/۱۳۵ ميليارد تن و يا ۹/۱۰۰۰ ميليارد بشکه بوده است (جدول ذخاير تثبيت شدهٔ نفت جهان در پايان سال ۱۹۹۱). در اين ميان خاورميانه با ذخايرى به ميزان ۴/۸۹ ميليارد تن و ۶/۶۶۱ ميليارد بشکه در مرتبه نخست قرار دارد.

جدول ذخاير تثبيت‌شدهٔ نفت جهان در پايان سال ۱۹۹۱

ميليارد تن ميليارد بشکه سهم در کل نسبت ذخاير به توليد
 آمريکاى شمالي
ايالات متحده آمريکا ۴/۳ ۳۳/۸ %۳/۴ ۱۰/۱
کانادا ۱/۰ ۷/۹ %۰/۸ ۱۰/۵
جمع آمريکاى شمالي ۵/۳ ۴۱/۷ %۴/۲ ۱۰/۲
 آمريکاى لاتين
آرژانتين ۰/۲ ۱/۶ %۰/۲ ۹/۳
برزيل ۰/۳ ۲/۸ %۰/۳ ۱۰/۴
اکوادور ۰/۲ ۱/۶ %۰/۲ ۱۳/۴
مکزيک ۷/۲ ۵۱/۳ %۵/۱ ۴۸/۰
ونزوئلا ۸/۵ ۵۹/۱ %۵/۹ ۶۳/۹
ساير ۰/۵ ۳/۴ %۰/۳ ۱۲/۳
جمع آمريکاى لاتين ۱۶/۹ ۱۱۹/۸ %۱۲/۰ ۴۳/۱
 کشورهاى OECD اروپائي
نروژ ۱/۰ ۷/۶ %۰/۸ ۱۰/۷
انگلستان ۰/۵ ۴/۰ %۰/۴ ۵/۸
ساير ۰/۴ ۲/۹ %۰/۳ ۱۳/۲
جمع کشورهاى OECD اروپائي ۱/۹ ۱۴/۵ %۱/۵ ۹/۰
 کشورهاى غيرOECD اروپائي
شوروى سابق ۷/۸ ۵۷/۰ %۵/۶ ۱۵/۱
ساير ۰/۲ ۱/۸ %۰/۲ ۱۶/۲
جمع کشورهاى غير OECD اروپائي ۰/۸ ۵۸/۸ %۵/۸ ۱۵/۱
 خاورميانه
ابوظبي ۱۲/۱ ۹۲/۲ %۹/۲ ٭
دوبى و امارات عربي ۰/۸ ۵/۹ %۰/۶ ۳۲/۹
ايران ۱۲/۷ ۹۲/۹ %۹/۳ ۷۸/۲
عراق ۱۳/۴ ۱۰۰/۰ %۱۰/۰ ٭
کويت ۱۲/۹ ۹۴/۰ %۹/۴ ٭
منطقهٔ بى‌طرف ۰/۷ ۵/۰ %۰/۵ ٭
عمان ۰/۶ ۴/۳ %۰/۴ ۱۶/۵
قطر ۰/۵ ۳/۷ %۰/۴ ۲۳/۸
عربستان سعودي ۳۵/۱ ۲۵۷/۸ %۲۵/۸ ۸۳/۶
سوريه ۰/۲ ۱/۷ %۰/۱ ۱۰/۰
يمن ۰/۴ ۴/۰ %۰/۴ ۳۷/۷
ساير + ۰/۱ + ۴/۹
جمع خاورميانه ۰/۷ ۲/۲ ۲/۳ ۲/۵
 آفريقا
الجزاير ۱/۲ ۹/۲ %۰/۹ ۲۱/۲
آنگولا ۰/۳ ۱/۸ %۰/۲ ۱۰/۳
مصر ۰/۶ ۴/۵ %۰/۴ ۱۳/۵
گابن ۰/۱ ۰/۷ %۰/۱ ۶/۸
ليبي ۳/۰ ۲۲/۸ %۲/۳ ۴۱/۷
نيجريه ۲/۴ ۱۷/۹ %۱/۸ ۲۶/۰
تونس ۰/۲ ۱/۷ %۰/۱ ۴۲/۷
ساير ۰/۲ ۱/۸ %۰/۲ ۱۵/۰
جمع آفريقا ۸/۰ ۶۰/۴ %۶/۴ ۲۴/۵
 آسيا و اقيانوسيه
برونى ۰/۲ ۱/۴ %۰/۱ ۳۳/۲
چين ۳/۲ ۲۴/۰ %۲/۴ ۲۲/۶
هندوستان ۰/۸ ۶/۱ %۰/۶ ۲۵/۶
اندونزي ۰/۹ ۶/۶ %۰/۷ ۱۲/۲
ژاپن + ۰/۱ + ۱۱/۶
مالزيا ۰/۴ ۳/۰ %۰/۳ ۱۲/۵
ساير آسيا ۰/۲ ۱/۲ %۰/۱ ۱۷/۹
استراليا ۰/۲ ۱/۵ %۰/۲ ۸/۰
زلاندنو + ۰/۲ + ۱۱/۱
جمع آسيا و اقيانوسيه ۵/۹ ۴۴/۱ %۴/۴ ۱۸/۳
جمع جهان ۱۳۵/۴ ۱۰۰۰/۹ %۱۰۰ ۴۳/۴
شامل کشورهاى OECD ۷/۴ ۵۸/۰ %۵/۸ ۹/۸
کشورهاى LDCs ۱۰۴/۵ ۷۶۹/۴ %۷۶/۹ ۸۶/۶


٭نسبت ذخاير به توليد بيش از ۱۰۰ سال است.


+ رقم کمتر از ۰۵/۰ مى‌باشد.


پنج کشور عمده خاورميانه، عربستان سعودى (۹/۲۵)، عراق (۱/۹)، ايران (۲/۹)، کويت (۶/۹)، ابوظبى (۱/۹) در مجموع ۷/۶۳ درصد ذخاير نفت دنيا را به خود اختصاص داده‌اند(1).


1 . The changing role of Natural Gas. An overview oil & Energy Trends Vol 19. No.12. Dec. 1994


ميزان توليد نفت جهانى در سال ۱۹۹۱ معادل ۵/۳۱۳۲ ميليون تن بوده است. خاورميانه با رقم ۷/۸۲۱ ميليون تن در مرتبه نخست و در مراتب بعدى به ترتيب کشورهاى غير اروپائى OECD، آمريکاى شمالي، آمريکاى لاتين، آسيا و اقيانوسيه، آفريقا و کشورهاى اروپائى OECD، با ارقام ۲/۵۳۰، ۷/۵۱۸ ،۲/۳۹۵، ۷/۶،۳۲۹/۴،۳۲۱/۲۱۵ قرار گرفته‌اند. (جدول توليد نفت در جهان و شکل توليد نفت در جهان به تفکيک مناطق مختلف).