اتاق فرمان متحرک (واحد تهيهٔ برنامه خارج از استوديو يا واحد سيار)

امکانات ضبط صدا و تصوير در برنامه‌هاى خارج از استوديو معمولاً در اتومبيل‌هاى بزرگ يا تريلرهاى عظيم ضبط مى‌شوند. اين واحد ضبط شامل يک مرکز کامل براى توليد برنامهٔ تلويزيونى با امکانات کامل صدا و تصوير است (دستگاه ترکيب تصاوير، ميزهاى نور و صدا، دستگاه‌هاى ضبط صدا و تصوير، دستگاه پخش اسلايد و غيره). بعضى اوقات تجهيزات يک استوديو نيز به اين امکانات اضافه مى‌شود. گروه توليدى و اجرايى برنامه در اين واحد مى‌توان تا ۵ دوربين استاندارد پخش تلويزيونى (دوربين استوديوئي) که در اطراف محل رويداد پراکنده شده‌اند را کنترل کند.


اين واحد ضبط برنامه را مى‌توان به‌صورت يک استوديوئى موقتى و به‌عنوان يک اتاق کنترل سواره به‌کار گرفت و يا تجهيزات آن را پياده و در محل رويداد نصب کرد. محتواى برنامه براى استفادهٔ بعدى ضبط شده يا به‌وسيلهٔ خطوط مايکروويو براى پخش مستقيم به مرکز تلويزيونى فرستاده مى‌‌شود. در پخش برنامه‌هاى سنگين تلويزيونى که شامل بخش‌هائى در خارج از استوديو مى‌شوند، اين امکانات ضبط صدا و تصوير از ويژگى خاص برخوردار هستند.

خودروهاى ضبط خارج از استوديو

اين امکانات ضبط، سيستم‌هاى جمع و جورى هستند که از يک اتاق فرمان کوچک در يک خودروى سبک تشکيل شده‌اند. اين سيستم شامل همهٔ تجهيزات ضبط استاندارد تلويزيونى و دوربين‌هاى استوديوئى يا دوربين‌هاى قابل‌حمل است. تجهيزات ديگرى براى تدوين لحظه‌اى تصاوير، بازبينى و وسايل صوتى نيز در اين خودروها وجود دارد. برنامه را مى‌توان روى نوارهاى ۲ اينچى ضبط کرد تا بعد در مرکز تلويزيونى تدوين شود و يا آن را مستقيماً از طريق خطوط ماکروويو به مرکز تلويزيونى فرستاد. کاربرد رايج خودروهاى ضبط، تهيهٔ برنامه‌هاى تلويزيونى در خارج از استوديو (براى برنامه‌هاى مستند و ميان‌پرده‌هاى نمايشي)، ضبط تلويزيونى برنامه‌هاى ورزشى و گزارش اخبار تلويزيونى است.

واحدهاى سيار

بعضى از انواع واحد سيار داراى يک يا دوربين سبک‌وزن تلويزيونى و يک دستگاه کوچک ضبط ويدئو (VTR يک اينچي) هستند و در برنامه‌هاى نوع ESG، EFP، ENG و هم‌چنين آگهى‌هاى تجارتى کاربرد فراوان دارد. انواع مختلف اين واحدها شامل تجهيزات نصب دوربين روى سقف اتومبيل براى ديدگاه‌هاى متنوع يا روى سکوى پشت آن است.


برنام توسط دستگاه ويدئوى واحد، ضبط شده يا از طريق خطوط ماکروويو به مرکز تلويزيونى ارسال مى‌شود. واحد سيار مى‌تواند به‌عنوان يک واحد فرعى براى ارسال صدا و تصوير به يک اتاق فرمان متحرک نيز به‌کار رود، به‌طور مثال، در تصويربردارى از يک مسابقهٔ اسب‌دوانى يا دوچرخه‌سوارى.


واحد سيار کوچک : اين نوع واحد سيار که به‌منظور استفاده در گزارش سريع اخبار ساخته شده است، يک يا دو دوربين سبک و يک دستگاه ضبط ويدئوى کوچک دارد. دوربين‌هاى اين واحد صدا و تصوير را از طريق کابل يا فرستنده‌هاى کوچک ماکروويو به واحد پشتيبانى منتقل مى‌کنند. در واحد سيار اصلي، برنامهٔ مورد نظر ضبط شده و يا به ايستگاه تقويت مرکزى فرستاده مى‌شود و از آنجا نيز به مراکز خبرى منتقل مى‌شود. در مراکز خبرى و يا در واحد سيار اصلي، سيگنال‌هاى صوتى و تصويرى اصلاح شده، سپس ضبط مى‌شوند (اصلاحات پايه- زماني، احياء تصوير، تصحيح رنگ و کاهش نوفه).

واحدهاى قبل حمل

در اين سيستم، يک دوربين رنگى قابل‌حمل روى دست به دستگاه کوچک ضبط ويدئو متصل مى‌شود (دستگاه ضبط ويدئو ۴/۱ اينچ قابل‌حمل). بعد از اصلاحات لازم، برنامه براى تدوين و پخش نهائى به دستگاه ضبط ويدئوى مجهزترى منتقل مى‌شود. اگر چه کيفيت تصويرى اين سيستم‌ها نازل‌تر از حد استاندارد است اما مزاياى آنها در گزارش سريع اخبار، کيفيت تصويريِ زير استاندارد ايشان را تحت‌الشعاع قرار مى‌دهد.

اجراء

يک برنامهٔ خارج از استوديو را به چند طريق مى‌توان مورد استفاده قرار داد:


۱. در روش اول، برنامه در محل رويداد ضبط و سپس توسط پيک‌هاى مخصوص به مرکز تلويزيونى فرستاده مى‌شود. يا در بازگشت واحد سيار به مرکز تحويل داده مى‌شود. روشى که امروزه رايج است شامل يک يا دو دوربين انفرادى است که هر يک به دستگاه ضبط ويدئوى (VTR) جداگانه‌اى متصل هستند و هيچ‌گونه برش يا انتقالى بين تصاوير آنها انجام نمى‌شود. در اين روش همهٔ اعمال مربوط به تدوين نوار ويدئو در مرحلهٔ پس توليد انجام مى‌گيرد.


۲. در روش دوم، برنامه در محل رويداد ضبط و از طريق ايستگاه رله و انتقال به مرکز تلويزيونى فرستاده مى‌شود. در نواحى دورافتاده که پستى و بلندى‌هاى زمين مانع ارسال نقطه به نقطهٔ سيگنال‌هاى تصوير است (وجود نقطه‌هاى کورمانند تپه‌ها و کوه‌ها) ممکن است ضرورت ايجاب کند که قبل از ارسال برنامه به مرکز تلويزيوني، واحد سيار به مکان مناسبى از نظر ديد نقطه به نقطه‌اى منتقل شود.


۳. در روش سوم، برنامه به‌طور زنده توسط خطوط ماکروويو (معمولاً به کمک ايستگاه‌هاى ماهواره‌اى يا هليکوپتر) به مرکز تلويزيونى ارسال مى‌شود تا به‌طور همزمان پخش شود.


در بسيارى از سازمان‌هاى راديو- تلويزيوني، معمولاً برنامه‌هاى دريافتى را (بعد از اصلاحات لازم) روى دستگاه‌هاى ضبط ويدئوى ۲ يا ۱ اينچى ضبط مى‌کنند. سپس به منظور جلوگيرى از ضايعات کيفى ناشى از تکثير مجدد، برنامه را روى نوارهاى مغناطيسى ۲ يا ۱ اينچى تدوين مى‌کنند.


اگر چه بعضى واحدهاى سيار از تجهيزات کافى برخوردار هستند اما ساير واحدهاى سيار کوچک‌تر مانند واحدهاى ”گزارش اخبار تلويزيوني“ براى کنترل فنى و توليدى برنامه ارتباط VHF دوجانبه‌اى را به‌طور مداوم با مرکز تلويزيونى حفظ مى‌کنند. در اوقاتى که گروه توليدى دورتر از واحد سيار مستقر باشند از اين واحدهاى سيار به‌عنوان ايستگاه‌هاى تکرار‌کننده (دريافت و انتقال) براى کنترل صدا و تصوير استفاده مى‌کنند.

تدوين برنامه

فعاليت‌هاى توليدى مربوط به برنامه‌هاى خارج از استوديو قابل‌ملاحظه‌ هستند و بخش‌هاى خاصى عهده‌دار انجام اين‌گونه فعاليت‌ها هستند. در بعضى از سيستم‌ها، گروه واحد سيار (خبرنگار، کارگردان، مهندس ويدئو، و اپراتور) از طريق ارتباطات راديوئى دو طرفه از مرکز خبرى هدايت مى‌شوند. مرکز خبرى کيفيت خبرها، اطلاعات جديد، فرمان‌هاى مربوط به مجريان، زمان‌گيرى برنامه و دستورالعمل‌هاى متفرقه را به واحد سيار اعلام مى‌کند. سردبير- هماهنگ‌کنندهٔ برنامه به عنوان تهيه‌کنندهٔ خارج از استوديو انجام وظيفه مى‌کند و مداوماً چگونگى پيشرفت رويداد را دنبال کرده و نحوه گزارش آن را تعيين مى‌کند.


محتواى برنامه از محل رويداد (توسط نقاط تکرار) به مرکز خبر تلويزيونى فرستاده شده و در آنجا به‌طور کامل ضبط مى‌شود. نوار ضبط شده به‌عنوان يک ”نسخهٔ کار“ براى تدوين بعدى و هم‌چنين نسخهٔ مرجع براى آرشيو نگاه داشته مى‌شود.


با وجود کاربرد وسيع رمز زمانى در تدوين نوار ويدئو (با دقتى برابر با يک قاب تصوير) بعضى از سازمان‌هاى تلويزيونى به‌خاطر سهولت کار، تپه‌هاى موجود در لبهٔ فرمان نوار ويدئو را مى‌شمرند (با دقتى برابر با ۶ تا ۸ قاب تصوير).


معمولاً تدوين‌گر نسخهٔ کار را بازبينى و نقاط برش را مشخص مى‌کند، آن‌گاه زمان‌هاى ورود و خروج نماها و فرمان‌هاى صوتى را يادداشت مى‌کند. ثابت کردن قاب‌هاى تصوير در تعيين محل دقيق برش نقش به‌سزايى دارد. تدوين‌گر ديگرى با استفاده از اطلاعات مربوط به نقاط تدوين شماره‌هاى دقيق قاب را به دستگاه تدوين نوار ويدئو مى‌خوراند. وسايل کامپيوترى دستگاه تدوين، اين نقاط را در نوار مرجع اصلى پيدا مى‌کند و فصول منتخب را براى پخش در آينده به نوار دواينچى منتقل مى‌سازد. بعضى اوقات نسخهٔ تدوين شدهٔ برنامه به‌طور همزمان روى دو دستگاه ضبط مى‌شود. در تدوين نوار ويدئو از هر دو سيستم ريل به ريل و کارتريج استفاده مى‌شود.


سيستم کارتريج مى‌تواند تعداد زيادى برنامه‌هاى تدوين شده را به‌طور متوالى از يک دستگاه ضبط و پخش ويدئو به نمايش بگذارد.


نوار مرجع (نوار اصلي) که سالم مانده است براى هر گونه استفادهٔ بعدى يا استفاده در برنامه‌هاى ديگر نگه‌دارى مى‌شود. در خلال فرآيند تدوين و آماده‌سازى نوار ويدئو براى پخش، مى‌توان صداى زمينه را از اتاقک‌هاى خبرخوانى مجاور روى آن ضبط، سپس عناوين برنامه را به آن اضافه کرد (توسط مولد الکترونيکى حروف) و اعمال گرافيکى روى آن انجام داد. (بضى از تصاوير گرافيکى در حافظهٔ کامپيوتر اين دستگاه‌ها وجود دارد.)