کليات

مديريت نظام شابک در سطح بين‌المللي، گروهى و ناشران صورت مى‌گيرد.

مديريت بين‌المللى

مديريت و هماهنگى بين‌المللى نظام شابک توسط سازمان جهانى شابک انجام مى‌گيرد.

International ISBN Agency
Staatsbibliothek Zu Berlin
- Preussischer Kulturbsitz -
D - 10772 Berlin, GERMANY
Tel: (+4930) 266 - 2496, 266 - 2338
Fax: (+4930) 266 - 2378
Email: isbn@sbb.spk.berlin.de
URL:http://isbn - international.org


سازمان جهانى شابک بخشى به نام شوراى نظارت دارد که متشکل از نمايندگان سازمان بين‌المللى استاندارد (ايزو) (International Organization for Standardization - ISO)، انجمن بين‌المللى ناشران (International Publishers Association - IPA)، فدراسيون بين‌المللى انجمن‌هاى کتابدارى (ايفلا) (International Federation of Library Association - IFLA) و مؤسسه‌هاى گروهى شابک است.


سازمان جهانى شابک سالانه کنفرانس مشورتى را با شرکت نمايندگان مؤسسه‌هاى گروهى شابک و متخصصان استاندارد، براى بحث در خصوص نظام شابک و يافته‌هاى اخير، تشکيل مى‌دهد. هيئت مشورتى به‌عنوان کميته اجرائي، شامل نمايندگان پنج سازمان بهZمنظور پر کردن فاصله زمانى بين کنفرانس‌هاى سالانه ايجاد شده است.


وظايف اصلى سازمان بين‌المللى شابک عبارتند از:


- گسترش، هماهنگى و نظارت بر چگونگى استفاده از نظام شابک در سطح بين‌المللي


- تصويب تعاريف و ساختار مؤسسه‌هاى گروهي


- توصيه براى تأسيس و اداره مؤسسه‌هاى گروهي


- اختصاص شناسه‌هاى گروهى براى مؤسسه‌هاى گروهي


- راهنمائى مؤسسه‌هاى گروهى در اختصاص شناسه‌هاى بين‌المللى ناشران


- انتشار شماره‌هاى اختصاصى گروه و شناسه‌هاى ناشران به شکل کامل

مديريت گروهى

مديريت نظام شابک در داخل گروه ناشران برعهدهٔ مؤسسات گروهى شابک بوده، که ممکن است در سطح ملي، منطقه‌اى و يا داخل گروه زبانى و طبق نيازهاى محلى عمل کند.


در هر گروه ممکن است چندين دفتر محلى وجود داشته باشد؛ براى مثال شناسه ۰ و ۱ مؤسسه‌هاى جداگانه‌اى در استراليا، بخش انگليسى زبان کانادا، انگلستان، آمريکا، زيمبابوه، نيوزيلند، آفريقاى جنوبى و سوايزلند دارند.


وظايف مؤسسه‌هاى ملى و گروهى عبارتند از:


- گسترش عضوهاى نظام در داخل گروه


- اداره و مديريت امور مربوط به گروه


- تصميم‌گيرى دربارهٔ نحوهٔ همکارى با ناشران و نمايندگان مؤسسات و تعيين دامنه‌هاى شناسه مورد نياز ناشر


- اختصاص شناسه ناشر به ناشران واجد شرايط، و نگهدارى فهرستى از ناشران عضو و شناسه‌هاى آنها


- تصميم‌گيرى با مشورت ناشران و نمايندگان آنها، در خصوص اين که کدام ناشر شخصاً به کتاب‌هاى خود شابک اختصاص خواهد داد و براى کتاب‌هاى کدام ناشر، مؤسسه‌ ملى شابک اين کار را خواهد کرد


- راهنمائى ناشران براى استفاده مناسب و درست از نظام


- تهيه مواد و منابع مورد نياز ناشران و اطمينان از استفادهٔ مناسب استانداردهاى شابک


- تهيه خروجى‌هاى کامپيوترى از شابک براى شماره‌گذارى کتاب‌هاى ناشران با رقم کنترل محاسبه شده


- آگاه کردن ناشران از شماره‌هاى نامعتبر و تکرارى که توسط آنها اختصاص داده شده است


- راهنمائى‌ها و کمک‌هاى فنى به ناشران و اطمينان از رعايت استانداردها و شيوه‌هاى تصويب شده در گروه


- تقويت و گسترش استفاده از رمزينه براى کتاب


- تقويت و گسترش استفاده از شابک در فهرست‌هاى کتاب و هماهنگى با مراکز تهيه کتاب‌شناسى‌ها براى استفاده از شابک


- حفظ ارتباط با تمامى بخش‌هاى صنعت کتاب و معرفى ناشران جديد در نظام


- کمک به صنعت کتاب به‌منظور استفاده از شابک در نظام‌هاى کامپيوتري


- ايجاد ارتباط با سازمان جهانى شابک به نمايندگى از تمام ناشران گروه


- نگهدارى و ايجاد امکان دسترسى به اطلاعات کتاب‌هائى که ناشران شماره‌گذارى کرده‌اند. (اگر کتاب‌شناسى ملى وظيفه اخير را انجام مى‌دهد مؤسسه اجبارى به تکرار آن ندارد)


- ارائه گزارشى منظم به سازمان جهاني

مديريت ناشران

ناشران نسبت به اختصاص شناسه‌هاى عنوان براى هر يک از محصولات منتشر شدهٔ خود و نيز اطمينان از درستى استفاده از شماره‌ها مسؤول هستند.


به محض درخواست ناشران، يک شناسه از سوى مؤسسه گروهى به آنها اختصاص مى‌يابد، و نسخه‌اى از شابک‌هائى که قابل استفاده توسط ناشران است در اختيار آنها قرار مى‌گيرد.


براى هر ناشر يک شناسه از سوى مؤسسه ملى شابک اختصاص مى‌يابد و بدين ترتيب، ميزان شناسه‌هاى عنوان قابل استفاده براى هر ناشر، مشخص مى‌شود. شماره شناسه‌هاى عنوان به طول پيش‌شماره اختصاص داده شده به ناشر بستگى خواهد داشت. ناشر بايد مطمئن شود که مؤسسه گروهى اطلاعات کافى دربارهٔ کتاب‌هاى قبلي، حال و آينده ناشر در اختيار دارد تا بتواند شناسه مناسبى از نظر ميزان شماره‌ها، اختصاص دهد.


ناشران بايد ارتباط خود را با مراکز تهيه کتاب‌شناسى‌ها و فهرست‌هاى کتاب تقويت کنند تا کتاب‌هاى آنها همراه با شابک در آنها منتشر شود.


اطلاعات اضافى و راهنمائى‌هاى بيشتر از طريق مؤسسه‌هاى گروهى شابک و سازمان جهانى شابک قابل دسترسى است.