سخنرانى (Speech)، شخصيت‌هاى هنرى فرهنگي، اقتصادى و سياسى که داراى ارزش خبرى است، همواره به‌عنوان يک منبع خبر به‌ شمار مى‌رود. اين سخنرانى‌ها ممکن است در يک جمع چند نفرى يا در کنفرانس‌ها، سمينارها و تجمع‌هاى علمي، سياسى و... صورت پذيرد. سخنرانى‌ها يا راهى براى ارائه نظرات تازه است يا اينکه حاوى خبر. در يک سخنرانى ممکن است سخنران يک نظريه تازه پزشکي، سياسى و... را که خود به آن رسيده به اطلاع ديگران برساند يا يک چهره سياسى و اقتصادى تصميم تازه‌اى را اعلام کند. اين سخنرانى‌ها، کوتاه يا طولانى در صفحات خبرى روزنامه‌ها جاى محدودى را به‌خود اختصاص مى‌دهد. نيم ساعت، يک ساعت و سخنرانى‌هائى که زمان بيشترى را به خود اختصاص مى‌دهد، در صورتى‌که تماماً در روزنامه به چاپ برسد چند ستون و گاه يک صفحه و بيشتر را اشغال مى‌کنند. مسلماً، خوانندگان روزنامه‌ها که در لابلاى ستون‌هاى روزنامه در پى خبر براى ارضاء نيازهاى خود هستند، کمتر حاضر هستند و وقت دارند يک سخنرانى يک صفحه‌اى را بخوانند تا نکته يا مطالب مورد علاقه را پيدا کنند.


سخنرانى‌هائى که حاوى ارزش يا ارزش‌هاى خبرى نيستند، جائى در روزنامه‌هاى خبرى نمى‌يابند. آنهائى که نکات مهم را دربر دارند، جاى محدودى را اشغال مى‌کنند.


خبرنگارانى که در جلسات سخنرانى حضور مى‌يابند، براى ضبط سخنرانى از دستگاه ضبط صوت استفاده مى‌کنند يا با بهره‌گيرى از تندنويسى و يادداشت‌بردارى از نکات مهم، به تهيه سخنرانى مى‌پردازند.


متن سخنرانى به هر طريقى که تهيه شود، خبرنگار را موظف مى‌سازد که دست کم يک‌بار به‌طور کامل آن را مطالعه کند و نکات مهم آن را ياد داشت نمايد و اينجا است که تنظيم آن براى چاپ در روزنامه مطرح مى‌شود.

تهيه و تنظيم سخنرانى به سبک هرم وارونه

بهترين تنظيم براى چاپ يک سخنرانى در روزنامه استفاده از سبک ”هرم وارونه“ است، زيرا مهم‌ترين مطالب سخنرانى به ترتيب اهميت و در حداقل پاراگراف‌ها ارائه مى‌شود. براى روشن شدن مطلب، در اينجا ابتدا متن يک سخنرانى و سپس تنظيم آن به سبک هم وارونه آورده مى‌شود.


سخنرانى وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى در سالن اجتماعات دانشکده علوم اجتماعى - دانشگاه علامه طباطبائى (براى جلوگيرى از اطناب کلام بخش‌هائى از سخنرانى آورده شده است).


”بسم‌الله‌الرحمن‌الرحيم. قبل از هر چيز از شما برادارن و خواهران محترم تشکر مى‌کنم که اين فرصت به من داده شد تا در دانشکده شما مطلبى در خصوص مطبوعات و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى بيان کنم. بحث در اين زمينه زياد است ولى من فقط مى‌خواهم مطالب مهم را بيان کنم... اينکه گاهى گفته مى‌شود و آن مانعى براى رشد و تعالى مطبوعات مى‌باشد، به هيچ وجه صحت ندارد. انتقاداتى که کمابيش از دستگاه‌هاى دولتى در روزنامه‌ها مى‌شود، خود نشانه‌اى از آزادى مطبوعات است. اگر منظور از آزادى اين باشد که با آرمان اين ملت و با مبناى انقلاب اسلامى و اسلام برخورد شود اين آزادى را به هيچ وجه مردم انقلابى ايران نمى‌توانند بپذيرند و اجازه هم نمى‌دهند ... آزادى در وسايل ارتباط جمعى و رسانه‌هاى همگانى اين است که همگام با مردم باشند و حرف مردم را بزنند. البته مى‌دانيم که انعکاس صرف تمام آحاد ملت در رسانه‌هاى امرى مشکل است، ممکن است، ممکن است که خود مطبوعات گاه احتياط کنند و دچار خود سانسورى شوند. اين مسئله‌اى است که به نظام بر نمى‌گردد. من معتقد هستم که مطبوعات مى‌توانند و بايد نقش سازنده‌اى در زمينه‌هاى انتقادى داشته باشند...


من به‌عنوان يک مسؤل در جمهورى اسلامى شخصاً ترجيح مى‌دهم که مورد جفاى وسايل ارتباط جمعى قرار بگيرم، اما هيچ‌گاه جلوى آزادى آنان را نگيرم. اگر در يک جامعه براى وسايل ارتباطى که هم بايد زبان و هم چشم مردم باشد، محدوديت ايجاد شود، محدوديت براى شخصيت مردم ايجاد شده است... اين مطلب را بايد همه بدانند که کوچکترين تحميل و فشارى از سوى دولت و حاکميت بر مطبوعات اعمال نمى‌شود، منتهى چون اکثريت قريب به اتفاق مطبوعات ما انقلابى هستند و از متن انقلاب برخاسته‌اند، طبعاً در بسيارى از مسائل همگام با حاکميتى هستند که خود آن نيز برخاسته از متن همين انقلاب و مردم است ... تمام حقوقى که در قانون مطبوعات ذکر شده متعلق به خبرنگاران است، براى اينکه وقتى ما مى‌گوئيم مطبوعات مى‌تواند انتقاد کند، مطبوعات حق دارند و حتى وظيفه دارند منعکس‌کننده واقعيات جامعه باشند. اين کارها به‌خودى خود صورت نمى‌گيرد. اين خبرنگاران هستند که بيشترين نقش را در مطبوعات ايفاء مى‌کنند... اما در مورد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى بايد بگويم که ين وزارت مجرى سياست‌هاى دولت در امر فرهنگ به تعبيرى فرهنگ عمومى است يعنى سياست‌هاى کلى نظام در باب وسايل ارتباط جمعي، هنرهاى مختلف و جهانگردى و غيره از مجراى اين وزارتخانه اجرا مى‌گردد... نقش مهم ديگر اين وزارتخانه اين است که مسئوليت برقرارى روابط فرهنگى و نيز تبليغات خارجى جمهورى اسلامى را عهده‌دار است. با توجه به اين امر صدور انقلاب که همان اشاعه ارزش‌ها و اصول فرهنگى و معنوى انقلاب اسلامى است، طبيعتاً نقش فرهنگى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى در اين زمينه مؤثر است...


با وجه به محدوديت‌هاى موجود در اين زمينه روى هم رفته اين وزارتخانه موفق بوده و اميد مى‌رود که در آينده بتوانيم آن اندازه امکانات به‌دست بياوريم تا در زمينه تبليغات خارجى بيش از پيش صداى انقلاب را به گوش تمام مستضعفان جهان برسانيم. از خداوند بزرگ سعادت و موفقيت همه شما دانشجويان را خواهانم.


در تنظيم اين‌گونه سخنرانى‌ها مى‌توان با حذف برخى عبارات يا خلاصه کردن آن، مفهوم کلى از برخى قستم‌ها را به‌طور فشرده، نوشت و چنانچه نياز باشد قسمت‌هائى را به‌صورت نقل قول مستقيم يا غيرمستقيم يا جزئى نگارش کرد.


تنظيم سخنرانى به سبک هرم وارونه:


- سرويس فرهنگي:

وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، آزادى وسايل ارتباط جمعى را همگامى آنان با مردم دانست و خودسانسورى را ناشى از احتياط مطبوعات خواند.


(نام و نام خانوادگي) وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى که ديروز در جمع دانشجويان دانشکده علوم اجتماعي، دانشکده علامه طباطبائى سخن مى‌گفت، هر نوع تحميل و فشار از سوى دولت بر مطبوعات را تکذيب کرد و گفت: چون اکثريت قريب به اتفاق مطبوعات ما انقلابى هستند، در بسيارى از مسائل همگام با حاکميت هستند.


وى انتقادهائى را که کم و بيش از دستگاه‌هاى دولتى مى‌شود، نشانه آزادى مطبوعات دانست و گفت: معتقد هستيم مطبوعات مى‌توانند و بايد نقش سازنده‌اى در زمينه‌هاى انتقادى داشته باشند.


(نام خانوادگى وزير) گفت: اگر منظور از آزادى اين باشد که آرمان ملت و با مبناى انقلاب و اسلام برخورد شود، اين آزادى را مردم نمى‌پذيرند.


وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، خبرنگاران را داراى بيشترين نقش در انعکاس واقعيت‌هاى جامعه دانست و گفت تمام حقوقى که در قانون مطبوعات ذکر شده متعلق به خبرنگاران است.


وى در اين سخنرانى با اشاره به وظايف و سياست‌هاى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى در زمينه وسايل جمعي، هنرهاى گوناگون و جهانگردي، اظهار اميدوارى کرد که اين وزارتخانه با کسب امکانات در زمينه تبليغات خارجي، بيش از پيش صداى انقلاب را به گوش جهانيان برساند.


در سخنرانى‌هائى که حاوى تصميم‌هاى تازه است مى‌توان صرفاً مطلب تازه اعلام شده را به‌صورت خبر تنظيم کرد و نکات غيرضرورى ديگر را حذف کرد. به‌عنوان مثال رئيس کل بانک مرکزى در سمينارى مربوط به بانکدارى ضمن تشريح سياست‌هاى بانکى کشور خبرى مبنى بر افزايش گشايش اعتبار براى بازرگانان را اعلام مى‌کند. در اينجا، خبرنگار صرفاً همين مطلب را موردنظر قرار مى‌دهد و مجموع سخنرانى را در سه يا چهار پاراگراف به‌صورت خبر تنظيم مى‌کند.