کتابخانه ايبله کهن‌ترين کتابخانه‌اى است که تاکنون در خاورميانه کشف شده است. اين کتابخانه در تل مرديخ، در ۵۵ کيلومترى جنوب غربى شهر حلب در سوريه است. در سال‌هاى ۱۹۶۴ و ۱۹۷۴ کارشناسان دانشگاه رُم بقاياى کاخ بزرگ سلطنتى که در بردارنده بخش خاص کتاب بود کشف کردند و از آن محل هفده هزار گِل‌نوشته که به خط ميخى و زبان محلى ايبلى نگارش يافته بود خارج کردند.


اين کاخ در ۲۲۵۰ سال قبل از ميلاد در نتيجه حريقي، در جريان حمله سلطان آکادى نارام سين از بين رفت و ديگر بازسازى نشد. دانشمندان عناصر کافى براى ترسيم دوباره کاخ سلطنتى را تقريباً به‌ دست آوردند. در آن کاخ اطاقى يافتند با مساحت ۱۲ متر و آثارى از کنده‌هاى چوبى قفسه‌ها که سنگ‌نوشته‌هاى سنگينى به آن نهاده مى‌شد همچنان باقى بود. جعبه‌ها به ‌صورت افقى و پر از گِل‌نوشته‌هاى سنگينى که بدان تکيه داشتند به چشم مى‌خورد. عرض قفسه‌ها ۸۰ سانتى‌متر و ارتفاعى که هر قفسه را از ديگرى جدا مى‌کرد به حدود ۵۰ سانتى‌متر مى‌رسيد. از اين گِل‌نوشته‌ها حدود هزار قفسه خوانده شده است. بخش بيشتر گِل‌نوشته‌ها حاوى متون اداري، قانونى و حکومتى است. معاهده‌هاى بازرگاني، تاريخي، سروده‌ها، آثار ادبي، لغت‌نامه‌هاى ايبلى و سومري. اين لوح‌هاى گِلين بر حسب موضوع سازماندهى شده است.


شکل خيالى از قفسه‌هاى کتابخانه ايبله
شکل خيالى از قفسه‌هاى کتابخانه ايبله