آفتاب
کد D147762

Education | تعلیم و تربیت ، تربیت ، آموزش و پرورش


موضوع
علم و آموزش

واژه نامه
فرهنگ توصیفی علوم‌تربیتی

واژه فارسی
تعلیم و تربیت ، تربیت ، آموزش و پرورش

واژه انگلیسی
Education

توضیحات
از نظر لغوی به‌معنی بیرون کشیدن چیزی ، ربط‌دادن ، خصوصاً برقراری رابطه‌ای که نشان‌ دهنده وابستگی‌های اساسی بین اشیاء و یا رویدادها است. از تربیت (تعلیم و تربیت) تعریف‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مختلفی به‌عمل آمده است و علت این اختلاف ، اختلاف دیدی است که مربیان یا متخصصان آموزش و پرورش نسبت به فرد ، عمل تربیت و تقدم و تأخّر امور دارند. باتوجه به این توضیح مهمترین تعاریفی که از این واژه شده است به‌قرار زیر است:
- یک عمل اجتماعی است که اشخاص را زیر تأثیر و نفوذ محیط برگزیده و مضبوط (به‌ویژه مدرسه) قرار می‌دهد تا شایستگی اجتماعی کسب کنند و به حد نهائی رشد و تکامل فردی برسند.
- تربیت عمل آمادگی فرد برای سازگاری مثبت با محیط است.
- فعالیتی است که مداوم ، جامع و برای همه ، برای رشد و تعالی انسان ، غنای فرهنگ و تکامل جامعه
- فراگرای است که طی آن مجموعه‌ای از دانش‌ها مرتبط و منظم همراه با عادات و مهارت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های حاصل از آن انتقال می‌یابد.
- مجموعه راه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و روش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هائی است که شخص برای رشد و تکامل توانائی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها ، نظرات و سایر اشکال رفتارش ، که در جامعه وی ارزش مثبت دارند ، درپیش می‌گیرد.
- تعلیم و تربیت فعل و انفعالی است میان دو قطب سیال (مربی و متربی) که مسبوق به اصلی و متوجه به‌هدفی و مستلزم طرح نقشه‌ای باشد.
- تعلیم و تربیت فراهم‌کردن زمینه‌ها و عوامل به فعلیّت‌رساندن یا شکوفا ساختن استعدادهای مشخص در جهت رشد و تکامل اختیاری او به‌سوی هدف‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مطلوب و براساس برنامه‌ای سنجیده می‌باشد.
- عمل افزایش تجارب آموزش معین و مضبوط در یک محیط معین است که موجب پیدایش تغئیرات مطلوب در رفتار انسان می‌شود.
در زیر چند تعریف دیگر از تعلیم و تربیت از متخصصان تعلیم وتربیت نیز آمده است.
"امیل دروکیم" تربیت را عملی می‌داند که نسل‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های بالغ بر روی نسل‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هائی که هنوز برای زندگی اجتماعی به‌حد بلوغ نرسیده‌اند انجام می‌دهند ، و غرض از آن برانگیختن یک‌دسته حالات جسمانی و عقلانی و اخلاقی در کودک است که مقتضای جامعه سیاسی و محیط اجتماعی است که کودک اختصاصاً برای زندگانی در آن آماده می‌شود".
تعریف "اتحادیه بین‌المللی آموزش و پرورش نو" از تربیت ازاین قرار است "تربیت عبارت است فراهم‌کردن رشد حتی‌الامکان کاملِ توانائی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های هر شخص به‌عنوان فرد و نیز به‌عنوان جامعه‌ای مبتنی بر همبستگی و تعاون است. تربیت از تحول اجتماعی جدائی ‌ناپذیر است و یکی از نیروهای تعئین ‌کننده این تحول است. بنابراین هدف تربیت و روش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های آن باید به‌طور دائم با پیشرفت شناخت کودک و انسان و جامعه که حاصل علم وتجربه است مورد بازنگری قرار گیرد".
افلاطون عقیده داشت "تربیت خوب آن است که روح و بدن را از همه زیبائی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و کمالاتی که قابلیت پذیرش آنها را دارند ، برخوردار شود.
هربرت اسپنسر معتقد بود که "هدف تربیت تکوین منش است".
هوراس مان عقیده داشت که تنها تربیت می‌تواند ما را به‌سوی لذتی راهنمائی کند که از لحاظ کیفیّت بی‌نظیر و ازلحاظ کمیّت بی‌همتا باشد.
فردریک مایر (Frederick Mayer) تربیت را فرایندی می‌داند که باید به‌روشنی افکار نوع بشر رهنمون شود. یکی از مشهورترین نظریه‌های معاصر دربارهٔ تربیت ازآن "جان دیوئی" است. او تربیت را عبارت از نوسازی تجربه (تجدید نظر در تجربیات و تشکیل مجدّد آنها) می‌داند که این به‌نوبهٔ خود به هستی ما معنا و مفهوم می‌بخشد و نیز در کسب تجربه‌های بعدی به‌ما یاری می‌دهد.
دکتر شریعتمداری در کتاب "اصول و فلسفه تعلیم و تربیت" هر تعریفی از تعلیم و تربیت را ملزم به خصوصیات زیر می‌داند.
۱. مفهوم تعلیم و تربیت را به‌طور آشکار مشخص سازد.
۲. مفهوم تعلیم و تربیت را با مفهوم اموری مانند کسب معلومات ، فراگیری مهارت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها و ایجاد عادات درهم نیامیزد.
۳. مفهوم تعلیم و تربیت را طوری بیان کند که در مراحل مختلف زندگی یا مراحل مختلف تربیتی مثل کودکستان ، دبستان ، دبیرستان ، دانشگاه و بعد از فراغ از تحصیل قابل اجرا باشد.
۴. مفهوم تعلیم و تربیت را طوری بیان کند که به‌عنوان اصل راهنمائی ‌کننده در هر مرحله‌ای برای مربی یا معلم مورد استقاده قرار گیرد.