تعريف - بارنامه سند اصلى انتقال مالکيت کالا از فروشنده به خريدار است. در اصطلاح بين‌المللى بارنامه کشتى را Bill of Landing و راه‌نامه کاميون را CMR مى‌نامند.


C.M.R سندى است که در مسير حمل با کاميون مورد استفاده قرار مى‌گيرد و مخصوص حمل‌کننده‌ها است. اين سند تحت مقررات کنوانسيون بين‌المللى حمل و نقل جاده‌اى کالا C.M.R يا مقررات بين‌المللى حمل کالا از طريق جاده صادر مى‌گردد. اين سند غير قابل انتقال بوده و به منزله رسيد کالا تلقى مى‌گردد.

انواع بارنامه

- بارنامه هوائى


- بارنامه دريائى


- بارنامه راه‌آهن


- بارنامه کاميون (زمينى)


- بارنامه سرتاسرى


- رسيد پستى

مندرجات بارنامه

مندرجات بارنامه به شرح ذيل مى‌باشد:


- تعداد و علامت کالا (Mark and Number)


- تعداد کانتينر (No. of Containers)


- شرح بسته‌ها و کالاها (Description of Packages and Goods)


- وزن خالص کالا (Gross Weigth) ، اندازه (Measurement)


کانتينر (Container) محفظه بزرگى است از چوب يا فلز که اغلب حجم تمام کفهٔ يک کاميون بزرگ يا تريلر را فرا مى‌گيرد. کانتينر در واقع صندوق بزرگى است که صندوق‌ها يا بسته‌ها و کارتن‌هاى کوچک حاوى بارها و کالاهاى متفرقه را داخل خود جا مى‌دهد. جابه‌جائى کانتينر با جرثقيل بسيار آسان است و سبب مى‌شود که وسيله نقليه به سرعت تخليه شود. کانتينر در وسايل نقليه جاده‌اي، راه‌آهن و کشتى مورد استفاده فراوان دارد و نوع خاصى از آن بر طبق استانداردهاى بين‌المللى ويژه هواپيماى باربرى ساخته مى‌شود.

بارنامهٔ ON Board

خريدار يا بانک ترجيح مى‌دهد که بارنامه on board دريافت نمايد، چون بارنامه on board بارنامه‌اى است حاکى از تحويل کالا و بارگيرى آن بر روى وسيله نقليه بنا به مقررات حمل دريائى يکى از وظايف ناخداى کشتى رؤيت کالا برروى عرشه در وضعيت مناسب است.

بارنامهٔ بدون قيد (Clean Bill of Landing)

- در قرارداد فروش، خريدار از فروشنده مى‌خواهد که بارنامه قابل معامله را ارائه کند. قضيه اين‌گونه تفهيم شده است که بارنامه قابل معامله، همان بارنامه Clean مى‌باشد. در تجارت خارجي، فرستنده کالا بايد کالا را در وضعيت درست (Proper Condition) و بسته‌بندى مناسب (Suitable Packed) تحويل متصدى حمل بدهد. در اين مقطع بعضى از فرستندگان کالا ترتيب بازرسى (Inspection) جنس را هم مى‌دهند تا گواهى مستقلى در اين رابطه دريافت دارند. ولى به‌طور طبيعى قرار براين است که خريدار بر مندرجات بارنامه صادره اطمينان داشته باشد. از سوى ديگر، حمل‌کننده پس از دريافت کالا روى بارنامه چنين مى‌نويسد:


(recevied on board in apparent good order and condition)


يعنى آنکه متصدى حمل از محموله، بازرسى معقول به عمل آورده و عيبى در آن نيافته است. بارنامه‌اى که به شرح فوق توصيف شد همان بارنامه Clean است. محاسن آن اين است که اولاً اين مزيت را براى فروشنده دارد که تعهد خود را طبق قرارداد روش انجام داده است. ثانياً خريدار يا تحويل گيرنده بار را هم مطمئن مى‌کند که ظاهراً تا لحظه تحويل بار به حمل‌کننده همه چيز درست انجام شده و او مى‌تواند (بدون توجه به نوع خريد FOB يا CFR) حمل‌کننده را در مقابل هرگونه خسارت مسؤول بشناسد. اين حتى تحويل گيرنده را قادر مى‌سازد که بارنامه را معامله کند و محموله را به ديگرى بفروشد.


- درج توضيحات اضافى در بارنامه. متأسفانه حمل‌کننده هميشه اين حق را به خود مى‌دهد که با مهرکردن، تايپ نمودن با درج يادداشت در هنگام بارگيرى بر حسب کالا روى بارنامه چنين بنويسد:


- بسته‌بندى نامناسب (Unsuitable Packing)

راهنماى اطلاعات

۱. معمولاً نام شرکت صادرکننده سياهه


۲. نشانى گيرنده بايستى به همان صورت و طبق توضيحات مندرج در سياهه باشد.


۳. اگر نام کارگزار مشترى را براى جابجائى بار در اختيار داريد، آن را در اين محل درج کنيد.


۴. محلى که در آن حمل‌کننده، مسؤوليت کالاها را به عهده مى‌گيرند.


۵. نام کشتى حمل‌کننده کالا.


۶. محل بارگيرى کشتى.


۷. بندرى که در آن، کالا از کشتى تخليه مى‌شود.


۸. مقصد نهائى بايستى در اينجا آورده شود.


۹. اگر کشتى دومى نيز در حمل کالا دخالت دارد، نام آن بايستى در اينجا آورده شود.


۱۰. بندرى که در آن، انتقال کالا از کشتى اول به کشتى دوم صورت مى‌گيرد، بايد در اينجا ذکر شود.


۱۱. بندرى که در آن، بارکشتى دوم تخليه مى‌شود.


۱۲. مقصد نهائى کالا، در صورتى‌که دو کشتى در حمل کالا دخالت داشته باشند.


۱۳. اگر صادرکننده از عامل حمل و نقل استفاده نام و نشانى عامل بايستى در اينجا نوشته شود.


۱۴. علائم و شماره‌هاى مورد استفاده.


۱۵. شماره مهر و موم استفاده شده بر روى در (در مورد کانتينرهاى کاملاً بارگيرى شده).


۱۶. شرح کلى محموله و بسته‌بندي، اگر محموله به‌صورت پالت در آمده باشد، ذکر کنيد و در صورت نياز، شرايط جابجائى آن را مشخص سازيد.


۱۷. وزن ناخالص کل محموله.


۱۸. حجم کل محموله.


۱۹. شماره تعرفه اعلام شده از سوى کشور واردکننده.


۲۰. قيمت فوب (تحويل بر روى عرشه کشتى).


۲۲. کل تعداد بسته‌هاى داراى ابعاد مشخص.


۲۳. طول هر بسته و واحد اندازه‌گيرى.


۲۴. عرض هر بسته و واحد اندازه‌گيرى.


۲۵. ارتفاع هر بسته و واحد اندازه‌گيرى.


۲۶. حجم هر بسته داراى ابعاد مشخص.


۲۷. حجم کل تمام بسته‌هاى داراى آن ابعاد.


۳۰. فهرستى از تمام اسناد و تعداد هر يک از آنها که به حمل‌کننده تحويل داده خواهد شد.


۳۱. تعداد بارنامه‌هاى مورد نياز که تعداد نسخ اصلى و کپى‌هاى آنها به تفکيک نوشته مى‌شود.


۳۳. تعداد و عون بارنامه‌هاى مورد نياز فرستنده (صادرکننده).


۳۴. تعداد و نوع بارنامه‌هاى همراه کالاها (در کيف اسناد کشتى).


۳۵. چه کسى مسؤول پرداخت کرايه حمل است؟


۳۶. چه کسى مسؤول پرداخت هزينه‌هاى ديگر است؟


۳۷. امضاء مقام (نماينده) مجاز و داراى اختيار فرستنده (صادرکننده).

راهنماى مشکلات معمول

۳. اگر مشترى شما داراى کارگزار براى جابجائى بار است و اين نکته درج نشده باشد، ممکن است تأخيرهائى در ترخيص محموله روى دهد.


۴. اگر محلى که قرار است حمل‌کننده کالاها را در آنجا دريافت کند، درج نشده يا غلط درج شده باشد، ممکن است کرايه، اشتباه محاسبه شود.


۷. اگر بندر تخليه کالا اشتباه اعلام شده باشد، ممکن است کالاها در جاى ديگرى تخليه شود.


۸. اگر مقصد نهائي، درست درج نشده باشد، کالاها ممکن است دچار تأخير گردند يا گم شوند.


۱۳. اگر فرستده (صادرکننده) از عامل حمل و نقل استفاده مى‌کند و اين نکته درج نشده باشد، ممکن است تأخيرهائى در نقطه بارگيرى کالا روى دهد.


۱۵. در مورد کانتينر که به‌طور کامل بارگيرى شده‌اند، اگر شماره مهر و موم کانتينر درج نشده يا غلط درج شده باشد، احتمال بروز تأخير وجود دارد.


۱۷. اگر وزن ناخالص، اشتباه اعلام شود، احتمال محاسبه غلط کرايه وجود دارد.


۱۸. اگر اندازه (يا حجم)، نادرست ذکر شود، احتمال محاسبه غلط کرايه حمل وجو دارد.


۱۹. اگر شماره تعرفه، نادرست باشد، ممکن است متحمل هزينه‌هاى اضافى شود.


۲۰. اگر قيمت فوب، نادرست باشد، واردکننده ممکن است متحمل هزينه‌هاى اضافى شود.


۲۱. اگر ابعاد، نادرست باشد يا غلط محاسبه شده باشد، هزينه‌هاى اضافى ممکن است ايجاد شود و مشکلات بار چينى روى دهد.


۲۸. اگر الزامات مربوط به بارنامه، رعايت نشده باشد، ممکن است اسناد مورد نياز براى برآورده ساختن نيازهاى مشترى را در اختيار نداشته باشيد.


۲۹. اگر به درستى ذکر نکنيد که چه کسى مسؤول پرداخت کرايه حمل کالا و ديگر هزينه‌ها است، ممکن است هزينه بيشترى را متحمل شويد.


۳۰. اگر اسناد صحيح را ذکر نکنيد، بازبينى مدارک براى افراد ذى‌ربط غير ممکن است.


۳۲. اگر دستورالعمل‌ها درست داده نشود، اسناد مورد نياز، تهيه نخواهد شد.


۳۷. اگر سند به امضاء صادرکننده نرسد، حمل‌کننده ممکن است آن را نپذيرد.