بودجه‌بندى بر مبناى صفر

روشى که در آن لزوم وجود و ادامهٔ هر برنامه با توجه به منابع مالى مورد نياز براى آن در زمان تهيه بودجه توجيه مى‌گردد. بودجه‌بندى بر مبناى صفر مى‌گويند.


از آنجائى‌که ارزشيابى کار مديران و مسئولان اهميت زيادى پيدا کرده است و بودجه به‌عنوان يکى از مهم‌ترين ابزار کنترل و نظارت مورد قبول همه مديران قرار گرفته است سعى شده است از نظر بودجه‌ريزى شرايط هر دستگاه اجرائى در ابتداى دوره مالى بر مبناى صفر در نظر بگيرند.


در اين روش در حقيقت به‌جاى دوره ۱۲ ماهه، دوره مالى را ۱۸ ماهه در نظر مى‌گيرند يعنى سه ماهه سال قبل به‌علاوه ۱۲ ماه سال جارى و سه ماه سال آينده.

بودجهٔ عملياتى

در بودجه عملياتى علاوه بر تفکيک اعتبارات به وظايف و برنامه‌ها، فعاليت‌ها و طرح‌ها، حجم عمليات و هزينه‌هاى اجراء عمليات دولت و دستگاه‌هاى دولتى طبق روش‌هاى علمى مانند حسابدارى قيمت تمام‌شده محاسبه و اندازه‌گيرى مى‌شود.

بودجه برنامه‌اى

بودجه‌اى که در آن اعتبارات برحسب وظايف، برنامه‌ها و فعاليت‌هائى که سازمان دولتى در سال مالى اجراء بودجه براى نيل به اهداف خود بايد انجام دهد، پيش‌بينى‌شده باشد. اين بودجه در قالب برنامه‌هاى عمرانى کوتاه‌مدت، ميان‌مدت و بلندمدت در نظر گرفته شده و هر سال بخشى از آن برنامهٔ عمرانى در قالب بودجهٔ يک ساله گنجانده شده است.

بودجه متداول

بودجه‌اى که در آن اعتبارات هر سازمان دولتى به تفکيک فصول و مواد هزينه مشخص مى‌گردد. در اين روش نوع و ماهيت هزينه‌ها نشان داده مى‌شود ولى مشخص نمى‌گردد که هر هزينه براى نيل به کدام هدف و منظور يا اجراء کدام برنامه يا فعاليت خاص انجام شده است.


اين بودجه براى انجام امور عادى و متداول سازمان‌ها به‌کار مى‌رود و دورهٔ عمل از يک سال است. بدين‌ترتيب بودجه متداول بودجه‌اى است که براساس وضعيت انجام‌شده در گذشته و حال محاسبه و در نظر گرفته مى‌شود. اين بودجه جوابگوى نيازهاى اقتصادى آينده نبوده و از لحاظ روش‌هاى محاسبه نيز پيشرفت زيادى نکرده است.