صدور برگ تشخيص و محاسبه ماليات متعلقه

هر مؤدى مالياتى (اعم از اشخاص حقيقى يا حقوقي) مکلف است پس از تکميل اظهارنامه مالياتى مربوطه آن را طى موعد مقرر در قانون به حوزهٔ مالياتى ذى‌صلاح تسليم و رسيد دريافت نمايد. حوزهٔ مالياتى ذى‌صلاح نيز تکليف دارد پس از بررسى لازم با لحاظ مدت مقرره در قانون نسبت به صدور برگ تشخيص درآمد مشمول ماليات و محاسبه ماليات منطقه اقدام نمايد. پس از صدور برگ تشخيص مالياتى يکى از حالات ذيل اتفاق خواهد افتاد.


۱.در صورتى‌که مؤدى به برگ تشخيص مالياتى تمکين نمايد ماليات مندرج در برگ تشخيص قطعى خواهد بود (ماده ۲۳۹ ق.م.م)


۲. در صورتى‌که مؤدى ظرف سى روز از تاريخ ابلاغ برگ تشخيص به مميز کل مراجعه و توافق نمايد (که اين تواق در پشت ورقه برگ تشخيص امضاء خواهد شد) ماليات قطعى خواهد بود (ماده ۲۳۹ ق.م.م).


۳. در صورتى‌که مؤدى ظرف سى روز از تاريخ ابلاغ برگ تشخيص به مميز کل مراجعه ننمايد و همچنين در صورتى‌که ظرف اين مدت اعتراض کتبى خود را به حوزهٔ مالياتى تسليم نکند باز هم ماليات مندرج در برگ تشخيص قطعى خواهد بود. (ماده ۲۳۹ ق.م.م)


۴. در صورتى‌که مؤدى ظرف مدت سى روز به مميز کل مراجعه ولى توافق صورت نگيرد و يا اينکه ظرف همين مدت بدون مراجعه به مميز کل اعتراض خود را تسليم حوزهٔ مالياتى نمايد مؤدى به‌عنوان معترض شناخته شده در اين‌صورتى موارد ذيل حائز ‌اهميت است:


۴/۱. پرونده مالياتى مؤدى به هيئت حل اختلاف بدوى ارجاع که رأى هيئت مزبور قطعى است مگر اينکه مؤدى ظرف مدت سى روز پس از ابلاغ رأى هيئت يادشده با پرداخت ۱۰ درصد ماليات مورد مطالبه مندرج در رأى هيئت (با احتساب ماليات پرداختى قبلي) اعتراض خود را کتباً به حوزهٔ مالياتى تسليم نمايد.


۴/۲. با اعتراض مؤدى به رأى هيئت حل اختلاف بدوى به‌شرح مندرج در بند ۱/۴/۱۷ پرونده مالياتى مؤدى در هيئت حل اختلاف تجديدنظر قابل طرح خواهد بود. رأى اين هيئت قطعى خواهد بود. چنانچه هيئت حل اختلاف تجديدنظر درآمد مشمول ماليات هيئت بدوى را تأييد کند مؤدى علاوه بر پرداخت ماليات مربوطه معادل ۲ درصد درآمد مورد اختلاف را به‌عنوان جريمه بايد بپردازد.


۴/۳. چنانچه مؤدى به رأى هيئت حل اختلاف تجديدنظر هم معترض باشد بايد ظرف مدت سى روز از تاريخ ابلاغ رأى هيئت تجديدنظر مراتب اعتراض کتبى خود را به شوراى‌عالى مالياتى اعلام نمايد. لازم به يادآورى است که در چنين حالتى مؤدى موظف است براى طرح شکايت خود در شوراى‌عالى مالياتى معادل ماليات مورد رأى هيئت حل اختلاف تجديدنظر (با احتساب پرداخت‌هاى قبلي) وجه نقد يا تضمين بانکى بسپرد و يا وثيقه ملکى معرفى کند يا ضامن معتبر که اعتبار ضامن مورد قبول مميز کل مالياتى باشد معرفى نمايد که در اين حالت رأى هيئت تجديدنظر تا صدور رأى شوراى‌عالى مالياتى موقوف‌الاجرا مى‌ماند (ماده ۳۵۹ ق.م.م)

جدول انواع اظهارنامه‌هاى مالياتى و مواعد قانونى تسليم آنها

نام اظهارنامه موعد تسليم
اظهارنامه ماليات سالانه املاک تا آخر ارديبهشت سال بعد
اظهارنامه ماليات مستغلات مسکونى خالى تا آخر ارديبهشت سال بعد
اظهارنامه ماليات براى اراضى باير تا آخر ارديبهشت سال بعد
اظهارنامه ماليات بر ارث ظرف مدت شش ماه از تاريخ فوت متوفى
اظهارنامه انتقال منافع مال تا آخر ارديبهشت ماه سال بعد
اظهارنامه ماليات بر درآمد املاک تا آخر تيرماه سال بعد
اظهارنامه حق واگذارى محل تا سى روز پس از انجام معامله
اظهارنامه ماليات بر درآمد تا آخر تيرماه سال بعد
اظهارنامه ماليات بر درآمد تا آخر تيرماه سال بعد
اظهارنامه ماليات بر درآمد اتفاق ۲۰ روز از تاريخ تحصيل درآمد يا تعلق منافع
اظهارنامه ماليات بر جمع درآمد تا آخر تيرماه سال بعد


نکته قابل توجه اينکه حوزهٔ مالياتى مربوطه در صورت تسليم اظهارنامه مالياتى در موعد مقرر قانونى توسط مؤدى به استناد ماده ۱۵۶ (ق.م.م) ظرف مدت يکسال از تاريخ انقضاء مهلت مقرر براى تسليم اظهارنامه، بايد رسيدگى لازم را به‌عمل آورد و در صورتى‌که ظرف مدت مذکور برگ تشخيص درآمد صادر ننمايد و يا تا سه ماه پس از انقضاء يکسال فوق‌الذکر برگ تشخيص درآمد مذکور را به مؤدى ابلاغ نکند اظهارنامه مؤدى قطعى تلقى مى‌شود همچنين به‌موجب ماده ۱۵۷ (ق.م.م) مدت مندرج در ماده ۱۵۶ براى مؤديانى که در موعد مقرر از تسليم اظهارنامه منبع درآمد خوددارى و يا اصولاً طبق مقررات اين قانون مکلف به تسليم اظهارنامه در سررسيد پرداخت ماليات نيستند مرور زمان مالياتى سه سال از تاريخ سررسيد پرداخت ماليات مى‌باشد و پس از گذشتن سه سال مذکور ماليات متعلق قابل مطالبه نخواهد بود مگر اينکه ظرف اين مدت درآمد مؤدى تعيين و برگ تشخيص ماليات صادر و حداکثر ظرف سه ماه پس از انقضاء سه سال مذکور برگ تشخيص صادره به مؤدى ابلاغ شود.

تشويقات مالياتى

۱. معادل ۴ درصد از ماليات‌هاى پرداختى مؤدى تا سررسيد مقرر به‌عنوان جايزه خوش‌حسابى از ماليات متعلقه کسر خواهد شد (ماده ۱۹۰ ق.م.م)


۲. چنانچه مؤديان مالياتى که مکلف به نگاهدارى دفاتر قانونى هستند سه سال متوالى ترازنامه و حساب سود و زيان و دفاتر و مدارک آنها مورد قبول حوزهٔ مالياتى قرار گيرد و ماليات هر سال خود را در سال تسليم اظهارنامه و بدون مراجعه به هيئت‌هاى حل اختلاف مالياتى پرداخت نموده باشند علاوه بر بند يک معادل ۵ درصد اصل ماليات سه سال متوالى را به‌عنوان جايزه دريافت خواهند داشت که اين جايزه از ماليات معاف است (ماده ۱۸۹ ق.م.م).


۳. در صورت تمکين به برگ تشخيص مالياتى و توافق با مميز کل از ۸۰ درصد جرايم متعلقه معاف خواهند بود (تبصره يک ماده ۱۹۰)


۴. در صورت تمکين به رأى هيئت حل اختلاف قبل از صدور برگ اجرائيه ۴۰ درصد جرايم متعلقه بخشيده مى‌شود (تبصره ۲ ماده ۱۹۰ ق.م.م)

جرايم مالياتى

۱.عدم رعايت آئين‌نامه تحرير و تنظيم دفاتر قانونى موجب تعلق جريمه‌اى معادل ۱۰ درصد ماليات متعلقه که حداکثر آن يکصد هزار ريال خواهد بود (تبصره ۱ ماده ۹۵ ق.م.م).


۲. تأخير در تسليم صورت صاحبان سهام بانام يا شرکاء ضامن (قبل از قطعيت ماليات) موجب تعلق جريمه‌اى معادل يک درصد درآمد مشمول ماليات خواهد شد. (تبصره ب بند د ماده ۱۰۵ ق.م.م)


۳. تأخير در تسليم صورت صاحبان سهام بانام يا شرکاء ضامن (قبل از صدور برگ تشخيص) موجب احتساب ماليات طبق بند د ماده ۱۰۵ خواهد شد (تبصره ماده ۱۱۸ ق.م.م)


۴. عدم تسليم اظهارنامه موضوع ماده ۱۱۴ توسط آخرين مديران شرکت باعث خواهد شد که مديران متضامناً مسئول پرداخت ماليات شرکت شوند (تبصره ماده ۱۱۸ ق.م.م)


۵. تخلف شرکت‌هاى تعاونى مصرف و مسکن مؤسسات باعث لغو معافيت آنان خواهد شد (تبصره ماده ۱۹۳)


۶. عدم احراز شرايط مقرر در مورد ايجاد ذخيره توسعه تکميل باعث تعلق جريمه‌اى معادل ۲۰ درصد ماليات متعلقه اضافه بر ماليات متعلقه خواهد شد (تبصره ذيل ماده ۱۳۸ ق.م.م)


۷. در صورت خوددارى از ارائه دفاتر و مدارک و اسناد بدون عذر موجه درآمد مشمول ماليات مؤدى به طريق على‌الرأس محاسبه مى‌شود (ماده ۱۸۱ ق.م.م)


۸. تأخير در پرداخت ماليات پس از سررسيد مقرر موجب تعلق جريمه‌اى معادل ۵/۲ درصد ماليات متعلقه به‌ازاء هر ماه تأخير (ماده ۱۹۰ ق.م.م).


۹. عدم تسليم اظهارنامه در موعد مقرر موجب تعلق جريمه‌اى معادل ۵ درصد ماليات متعلقه خواهد شد (ماده ۱۹۲ ق.م.م)


۱۰. عدم تسليم تأديه‌کنندگان ماليات باعث تعلق جريمه‌اى معادل يک درصد ماليات متعلقه خواهد شد (تبصره ماده ۱۹۲ ق.م.م)


۱۱. عدم تسليم ترازنامه و حساب سود و زيان يا عدم ارائه دفاتر موجب تعلق جريمه‌اى معادل ۲۰ درصد ماليات متعلقه براى هريک از موارد فوق خواهد شد (ماده ۱۹۳ ق.م.م)


۱۲. رد دفاتر قانونى موجب تعلق جريمه‌اى معادل ۱۰ درصد ماليات متعلقه خواد شد (ماده ۱۹۳)


۱۳. در صورتى‌که درآمد ابرازى مؤدى با درآمد تشخيصى قطعى شده حوزهٔ مالياتى بيش از ۱۵ درصد اختلاف داشته باشد علاوه بر تعلق جرايم مالياتى به مؤدى تا سه سال هيچ‌گونه بخشودگى و تسهيلات ديگر براى اعطا نخواهد شد (ماده ۱۹۴ ق.م.م)


۱۴. جريمه تخلف آخرين مديران قبل از انحلال از لحاظ تسليم اظهارنامه مالياتى موضوع ماده ۱۱۴ معادل ۲ درصد سرمايه پرداخت شده شرکت خواهد بود. (ماده ۱۹۵ ق.م.م)


۱۵. جريمه تسليم اظهارنامه مالياتى خلاف واقع آخرين مديران موضوع ماده ۱۱۴ معادل يک درصد سرمايه پرداخت شده مى‌باشد (ماده ۱۹۵ ق.م.م)


۱۶. جريمه مديران تصفيه در صورت تخلف از مقررات مالياتى معادل ۲۰ درصد ماليات متعلقه خواهد بود (ماده ۱۹۶ ق.م.م)


۱۷. جريمه عدم تسليم ليست حقوق معادل ۲ درصد حقوق پرداخت شده مى‌باشد (ماده ۱۹۷ ق.م.م)


۱۸. جريمه عدم تسليم قراردادهاى پيمانکاران ظرف مهلت مقرر معادل يک درصد مبلغ قراردادها خواهد بود (ماده ۱۹۷ ق.م.م)


۱۹. عدم کسر و ايصال ماليات‌هاى تکليفى در موعد مقرر موجب تعلق جريمه‌اى معادل ۲۰ درصد ماليات متعلق خواهد شد (ماده ۱۹۹ ق.م.م)


۲۰. وصول ماليات از طريق عمليات اجرائى باعث تعلق جريمه‌اى معادل ۱۰ درصد جمع بدهى و جرايم متعلقه خواهد شد (ماده ۲۱۱ ق.م.م)


۲۱. در صورت تأييد رأى بدوى توسط هيئت حل اختلاف تجديدنظر به لحاظ اعتراض غيرموجه مؤدى مشمول جريمه‌اى معادل ۲ درصد درآمد مورد اختلاف خواهد شد (تبصره يک ماده ۲۴۷ ق.م.م)


۲۲. در صورت رد شکايت مؤدى توسط شوراى‌عالى مالياتى مؤدى مشمول جريمه‌اى معادل ۵ در هزار موضوع رأى مورد شکايت خواهد شد که حداقل جريمه يک هزار ريال و حداکثر پنجاه هزار ريال خواهد بود (ماده ۲۶۰ ق.م.م)