مواد ۱۷ تا ۴۳ قانون ماليات‌هاى مستقيم

ماده ۱۷. (ق.م.م) به اشعار مى‌دارد: هرگاه در نتيجه قوت شخصي، اعم از فوت واقعى يا فرضى اموالى از متوفى باقى بماند. به‌شرح ذيل مشمول ماليات است:


۱. در صورتى‌که متوفى يا وراث يا هر دو ايرانى مقيم ايران باشند نسبت به سهم‌الارث هريک از وراث از اموال مشمول ماليات بر ارث موضوع ماده ۱۹ اين قانون واقع در ايران يا در خارج از ايران پس از کسر ماليات بر ارثى که بابت آن قسمت از اموال واقع در خارج از ايران به دولت محلى که مال در آن واقع گرديده پرداخت شده باشند به نرخ ماده ۲۰ اين قانون به‌شرح ذيل:


طبقه اول
طبقه دوم
طبقه سوم
%
%
%
تا مبلغ هشت ميليون ريال
۹
۱۸
۳۰
تا مبلغ بيست ميليون نسبت به مازاد
هشت ميليون ريال
۲۰
۳۰
۴۰
تا مبلغ چهل ميليون نسبت به مازاد
بيست ميليون ريال
۳۰
۴۰
۵۰
تا مبلغ هشتاد ميليون نسبت به مازاد
چهل ميليون ريال
نسبت به مازاد هشتاد ميليون ريال
۴۰
۵۰
۵۰
۶۰
۶۰
۷۰


۲. در صورتى‌که متوفى و وراث هر دو ايرانى مقيم خارج از ايران باشند سهم‌الارث هريک از وراث از اموال و حقوق مالى متوفى که در ايران موجود است به نرخ مذکور در ماده ۲۰ اين قانون و نسبت به آن قسمت که در خارج از ايران وجود دارد پس از کسر ماليات بر ارثى که از آن بابت به دولت محل وقوع مال پرداخت شده است به نرخ ۲۵ درصد.


۳. در مورد اتباع خارجى و ساير موارد نسبت به آن قسمت از اموال و حقوق مالى متوفى که در ايران موجود است کلاً مشمول ماليات به نرخ مذکور در ماده ۲۰ اين قانون براى وراث طبقهٔ دوم


ماده ۱۸. وراث از نظر اين قانون به سه دسته تقسيم مى‌شوند:


۱. وراث طبقه اول که عبارتند از: پدر و مادر، زن، شوهر، اولاد و اولاد اولاد

۲. وراث طبقه دوم که عبارتند از: اجداد، برادر، خواهر و اولاد آنها

۳. وراث طبقه سوم که عبارتند از: عمو، عمه، دائى و خاله و اولاد آنها


ماده ۱۹. اموال مشمول ماليات بر ارث عبارتند از کليه ماترک متوفى واقع در ايران يا خارج از ايران اعم از منقول و غيرمنقول و مطالبات قابل وصول و حقوق مالى پس از کسر هزينه کفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالى و عبادى در حدود قواعد شرعى و ديون محقق متوفى


تذکر:

به استناد ماده ۹۴۷ قانون مدنى زوجه (همسر) فقط از قيمت ابنيه و اشجار و اموال منقول ارث مى‌برد.

چگونگى ارزيابى ماترک متوفى

ماترک متوفى چيست؟ آنچه که از متوفى حين فوت باقى مى‌ماند ماترک متوفى نام دارد که ارزيابى آن در زمان فوت اصطلاحاً ”قيمت حين‌الفوت“ نامگذارى شده است.


۱. مبناى محاسبه قيمت املاک متوفى (شامل زمين و ساختمان و حق واگذارى محل) ارزش معاملاتى آنها حين‌الفوت متوفى مى‌باشد. زوجه فقط از اموال منقول و ابنيه اشجار (اعيانى ملک) ارث مى‌برد.


۲. ارزش سهام متوفى در شرکت‌هائى که در بورس پذيرفته شده‌اند براساس قيمت تابلوى بورس محاسبه خواهد شد.


۳. ارزش ساير سهام متوفى در ساير شرکت‌ها براساس برآورد حوزهٔ مالياتى


۴. چنانچه اموال متوفى داراى قيمت رسمى باشند، قيمت رسمى زمان قوت مورد محاسبه قرار خواهد گرفت مثلاً سکه داراى قيمت رسمى است و چنانچه متوفى تعدادى سکه طلا از خود باقى گذارده باشد بهاء سکه‌ها براساس قيمت رسمى سکه ارزيابى خواهد شد.

معافيت‌هاى مالياتى

۱. بدهى متوفى به وراث طبقه اول مستند به مدارک قانونى که اصالت مدارک مورد تأييد هيئت حل اختلاف مالياتى قرار گيرد قابل کسر از ماترک خواهد بود. در مورد مهريه و نفقه ايام عده تأييد هيئت مذکور لازم نيست (تبصره ماده ۱۹ ق.م.م)


۲. کسر ديون متوفى به وراث طبقه دوم و سوم علاوه بر تأييد هيئت فوق منوط به آن است که متوفى تا تاريخ فوت خود داراى وراث از طبقه ماقبل حسب مورد بوده باشد


۳. از سهم‌الارث هريک از وراث طبقه اول مبلغ دو ميليون ريال به‌عنوان معافيت کسر و مازاد به نرخ ماده ۲۰ (ق.م.م) مشمول ماليات خواهد بود (ماده ۲۰ ق.م.م)


۴. معافيت سهم‌الارث هريک از وراث طبقه اول که کمتر از بيست سال سن داشته باشند. و همچنين فرزندان اثاث متوفى که تا حين‌الفوت متوفى شوهر اختيار نکرده‌اند. به سه ميليون ريال افزايش خواهد يافت (تبصره يک ماده ۲۰ ق.م.م)


۵. در صورتى‌که وراث طبقه دوم کمتر از بيست سال سن يا محجور يا معلول از کارافتاده و يا صرفاً به تحصيل اشتغال داشته و کمتر از ۲۵ سال تمام سن داشته باشند سهم‌الارث آنها تا يک ميليون و پانصد هزار ريال معاف و مازاد به نرخ ماده ۲۰ ق.م.م مشمول ماليات خواهد بود (تبصره ۲ ماده ۲۰ ق.م.م)


۶. هرگاه کليه وراث از طبقه اول بوده و بين آنان عيال يا حداقل يک فرزند کمتر از ۲۰ سال سن يا محجور و يا معلول از کارافتاده و يا فرزند کمتر از ۲۵ سال سن و صرفاً مشغول تحصيل وجود داشته باشد و اموال غيرمنقول متوفى منحصر به يک خانه يا آپارتمان يا مبلغ بيست ميليون ريال هر کدام کمتر است افزايش مى‌يابد و در صورتى‌که جمع معافيت‌هاى تعلق نخواهد گرفت (تبصره ۳ ماده ۲۰ ق.م.م)


۷. وجود بازنشستگى و وظيفه و پس‌انداز خدمت و بيمه‌هاى اجتماعى و نيز وجوه پرداختى توسط مؤسسات بيمه يا بيمه‌گزار يا کارفرما از قبيل بيمه عمر، خسارت فوت و همچنين ديه و مانند آنها حسب مورد که يک‌جا و يا به‌طور مستمر به ورثه متوفى پرداخت مى‌گردد. (بند يک ماده ۲۴ ق.م.م)


۸. اموالى که براى سازمان‌ها و مؤسسات دولتي، نهادهاى عمومى غيردولتى و مؤسسات عام‌المنفعه و موقوفات عام (بندهاى ۱ و ۲ و ۴ امور مربوط به بند ۳ ماده ۲ ق.م.م) مورد وقف يا نذر يا حبس يا وصيت واقع گردد به‌شرط تأييد سازمان‌ها و مؤسسات مذکور و در مورد انجام امور مذکور در بند ۳ ماده ۲ اين قانون (ق.م.م) به‌شرط آنکه دولت يا شهردارى‌ها يا مراجعى که مورد قبول دولت باشد در اجراءِ آن حق نظارت داشته باشند (بند ۳ ماده ۲۴ ق.م.م)


۹. صد درصد سپرده‌هاى متوفى نزد بانک‌هاى کشور و شعب آنها در خارج از کشور و همچنين ۵۰ درصد ارزش سهام متوفى در شرکت‌هائى که سهام آنها طبق قانون مربوط از طرف هيأت پذيرش براى معامله در بورس اوراق بهادار قبول شده باشد و ۴۰ درصد ارزش سهام متوفى در شرکت‌هاى سهامى عام توليدي، صنعتى و معدنى و شرکت‌هاى تعاونى توليدى و صنعتى و معدنى (بند ۴ ماده ۲۴ ق.م.م)


۱۰. وراث طبقه اول و دوم نسبت به اموال شهداءِ انقلاب اسلامى مشمول ماليات بر ارث موضوع اين مبحث نخواهند بود به‌شرط آنکه شهادت به تأييد يکى از نيروهاى مسلح جمهورى اسلامى ايران و يا بنياد شهيد انقلاب اسلامى برحسب مورد صورت گيرد (ماده ۲۵ ق.م.م)