درآمد مشمول ماليات اشخاص حقوقى از دو طريق ذيل تعيين مى‌شوند.


- تشخيص درآمد مشمول ماليات از طريق رسيدگى به دفاتر قانونى

- تشخيص درآمد مشمول ماليات از طريق على‌الرأس

موارد و شرايط تشخيص درآمد مشمول ماليات از طريق رسيدگى به دفاتر قانونى

ـ تسليم ترازنامه و حساب و سود و زيان متکى به دفاتر قانونى تا چهار ماه پس از پايان سال مالى به حوزهٔ مالياتى


ـ تنظيم و تحرير دفاتر قانونى و اسناد و مدارک مالى براساس آئين‌نامه مربوط به‌نحوهٔ تنظيم و تحرير و نگاهدارى دفاتر


ـ دفاتر و اسناد و مدارک مؤديان مالياتى حسب درخواست کتبى مأموران تشخيص ماليات جهت رسيدگى در محل اقامتگاه قانونى مؤديان در اختيار مأموران ذى‌ربط قرار داده شود


ـ دفاتر و اسناد و مدارک ارائه شده براى محاسبه درآمد مشمول ماليات به‌نظر مأموران تشخيص ماليات با هيئت متشکل از سه نفر حسابرس منتخب وزير امور اقتصادى و دارائى حسب مورد قابل رسيدگى باشد.


ـ به‌هنگام بودن و ارائه دفاتر و مدارک جهت کنترل و بازرسى ضمن سال هنگام مراجعه مأموران در اجراء ماده ۱۸۱ قانون ماليات‌ها

موارد و شرايط تشخيص على‌الرأس (رد دفاتر قانوني)

ـ انجام هريک از تخلفات مندرج در آئين‌نامه نحوه تنظيم و تحرير و نگاهدارى دفاتر قانونى


ـ مخدوش بودن پلمپ دفاتر يا از بين رفتن پلمپ دفاتر و کم يا زياد شدن اوراق قانونى


ـ عدم تسليم ترازنامه و حساب سود و زيان تا چهار ماه پس از پايان سال مالى به حوزهٔ مالياتى ذى‌ربط (چنانچه شرکت دولتى باشد اين مهلت حداکثر تا شش ماه يا اجازه وزارت امور اقتصادى و دارائى قابل تمديد خواهد بود)


ـ عدم ارائه دفاتر و اسناد و مدارک بنا به درخواست کتبى مأمور تشخيص ماليات در محل کار شرکت


ـ غيرقابل رسيدگى بودن دفاتر و اسناد و مدارک بنا به تشخيص مميز و تأييد سر مميز مالياتى و تأييد اکثريت هيئت متشکل از سه نفر حسابرس منتخب وزير امور اقتصادى و دارائى


ـ عدم ارائه دفاتر و اسناد و مدارک به مأموران ذى‌صلاح وزارت امور اقتصادى و دارائى هنگام مراجعه به شرکت به‌منظور بازرسى و کنترل ضمن سال.