درآمدى که شخص حقيقى در خدمت شخص ديگر (اعم از حقيقى يا حقوقي) در قبال تسليم نيروى کار خود بابت اشتغال در ايران برحسب مدت يا کار انجام‌يافته به‌طور نقد يا غيرنقد تحصيل مى‌کند مشمول ماليات بر درآمد حقوق است. (ماده ۸۲ ق.م.م)


بنا به ماده ۸۳ ماليات‌هاى مستقيم ”درآمد مشمول ماليات حقوق عبارت است از حقوق (مقررى يا مزد يا حقوق اصلي) و مزاياى مربوط به شغل اعم از مستمر يا غيرمستمر قبل از وضع کسور و پس از وضع معافيت‌هاى مقرر در اين قانون“

مزاياى مستمر غيرنقدى

استفاده از مسکن واگذارى از طرف کارفرما (يا اثاثيه و يا بدون اثاثيه)


استفاده از اتومبيل اختصاصى واگذارى از طرف کارفرما (با راننده و يا بدون راننده)


ساير مزاياى غيرنقدى مستمر از قبيل خواروبار، بن،...

حقوق و مزاياى مستمر نقدى شغلى

حقوق ثابت ـ مزاياى مستمر شغلى ـ حق مقام ـ حق اولاد ـ حق مسکن ـ حق اياب و ذهاب ـ مدد معاش ـ فوق‌العاده‌هاى (بدى آب و هوا) ـ محروميت از تسهيلات زندگى ـ محل خدمت ـ اشتغال خارج از مرکز ـ مرزى ـ شرايط محيط کار ـ نوبت کارى ـ کشيک ـ جذب ـ مزاياى ارزى ـ اشتغال مأمورين در خارج کشور)


فوق‌العاده کسر صندوق ـ فوق‌العاده تضمين صاحب‌جمعان


به‌طور مستمر به اشخاص حقوق‌بگير پرداخت يا تخصيص داده مى‌شود.


ساير مزايائى که طبق مقررات استخدامى کارفرما تحت عناويتى غير از موارد فوق همراه با حقوق و مزاياى نقدى ماهانه به‌طور مستمر به اشخاص حقوق‌بگير پرداخت يا تخصيص داده مى‌شود.

مزاياى غيرمستمر

مزاياى غيرمستمر به استناد قانون ماليات‌ها و قانون کار عبارتند از:


اضافه‌کار، فوق‌العاده مأموريت، هزينه سفر، پاداش انجام کار، عيدى و پاداش آخر سال،


وجوه پرداختى بابت لباس کار و يا در اختيار گذاردن آن ـ پرداختى‌هاى بابت هزينه درمان و معالجه کارکنان ـ بازخريد مرخصى ـ پاداش ـ بهره‌ورى


ساير مزاياى غيرمستمر که طبق مقررات استخدامى يا قانون کار از طرف کارفرما به کارکنان پرداخت و يا در اختيار آنان قرار داده مى‌شود.

نحوهٔ محاسبه درآمد مشمول ماليات حقوق

به استناد ماده ۸۲ قانون ماليات‌ها براى محاسبه درآمد مشمول ماليات حقوق بايد درآمدهاى غيرنقدى به معادل نقدى آن تقويم و سپس به درآمدهاى نقدى اضافه گردد تا درآمد مشمول ماليات حقوق مشخص گردد.

چگونگى تقويم مزاياى غيرنقدى به نقدى

به استناد تبصره ذيل ماده ۸۳ قانون ماليات‌هاى مستقيم در حال حاضر صرفاً مبناى تقويم درآمدهاى غيرنقدى زير به نقدى مشخص گرديده است.


- مسکن با اثاثيه معادل ۲۵ درصد و بدون اثاثيه ۲۰ درصد حقوق و مزاياى مستمر نقدى (به استثناء مزاياى نقدى معاف موضوع ماده ۹۱ قانون ماليات‌ها) در ماه پس از وضع وجوهى که از اين بابت از حقوق کارمند کسر مى‌شود.


- اتومبيل اختصاصى با راننده معادل ۱۰ درصد و بدون راننده معادل ۵ درصد حقوق و مزاياى مستمر نقدى (به استثناء مزاياى نقدى معاف موضوع ماده ۹۱ قانون ماليات‌ها) در ماه پس از وضع وجوهى که از اين بابت از حقوق کارمند کسر مى‌شود.


- ساير مزاياى غيرنقدى معادل قيمت تمام‌شده براى پرداخت‌کننده حقوق.

معافيت مالياتى درآمد حقوق

با توجه به اينکه قانون اصلاح ماده (۸۴) قانون ماليات‌هاى مستقيم در ۱۹/۱۲/۷۵ به تصويب مجلس شوراى اسلامى و در ۲۵/ ۱۲/ ۷۵ نيز به تأييد شوراى نگهبان رسيده که از ۱/۱/۱۳۷۶ قابل اجرا مى‌باشد لذا نخست متن قانون مزبور جهت اطلاع ذکر مى‌شود:


”ماده واحده ـ ماده ۸۴ قانون ماليات‌هاى مستقيم مصوب ۱۳۶۶ و اصلاحات بعدى آن به‌شرح زير اصلاح مى‌شود:


ماده ۸۴ ـ تا ميزان ۶۰ برابر حداقل حقوق مبناى جدول حقوق موضوع ماده يک قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت، مصوب ۱۳۷۰، درآمد سالانه مشمول ماليات حقوق کليه حقوق‌بگيران، از جمله کارگران مشمول قانون کار، از يک يا چند منبع، از پرداخت ماليات معاف مى‌شود.


تبصره ۱.

درصد ماليات حقوق، تا مبلغ ۱۲ برابر حداکثر حقوق موضوع ماده ۸ لايحه قانونى مربوط به حداکثر و حداقل حقوق مستخدمين شاغل و بازنشسته و آماده به خدمت مصوب ۴/۲/۱۳۵۸ شوراى انقلاب جمهورى اسلامى ايران در سال، علاوه بر اعمال معافيت موضوع اين ماده بخشوده مى‌شود و نسبت به مازاد آن، ماليات براساس نرخ‌هاى مقرر در ماده ۱۳۱ قانون ماليات‌هاى مستقيم، مصوب ۱۳۷۱، محاسبه مى‌شود. اين بخشودگي، مانع استفاده از بخشودگى مقرر در ماده ۹۲ قانون ياد شده نيست. اين قانون از تاريخ ۱/۱/۱۳۷۶ لازم‌الاجراء است.


تبصره ۲.

ماليات اضافه‌کارى براى کارمندان مشمول قانون نظام هماهنگ و کارگران مشمول قانون کار، يکسان دريافت مى‌شود. ميزان اضافه‌کار قابل محاسبه براى کارگران مشمول قانون کار، بيش از ۵۰ درصد ساعات کار روزانه نخواهد بود. (حداکثر سقف مجاز اضافه‌کارى مشمول نرخ ۱۰% برابر ۹۶ ساعت براى کارگران مى‌باشد).


حداکثر حقوق موضوع ماده يک قانون نظام هماهنگ پرداخت حقوق کارکنان دولت طبق مصوبات هيئت‌وزيران در سال‌هاى در سال‌هاى ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۸ به‌شرح ذيل مى‌باشد:

جدول حداقل و حداکثر معافيت موضوع لايحه اصلاحى ماده (۸۴) قانون ماليات‌هاى مستقيم

تاريخ اجرا
ضريب
حقوق
حداقل معافيت ساليانه
حداقل
معافيت
ماهيانه
حداکثر معافيت
تبصره (۱)
ماده ۸۴ اصلاحى
از ۱/۱/۱۳۷۶
۱۴۰
۲،۸۸۰،۰۰۰ = ۱۲۰×۰۰×۰
۲۴۰،۰۰۰
۱،۲۰۰،۰۰۰
از ۱/۵/۱۳۷۶
از
۱۶۰
۱۸۰
۳،۸۴۰،۰۰۰ = ۱۶۰×۰۰×۰
۴،۳۲۰،۰۰۰ = ۱۸۰×۰۰×۰
۳۲۰،۰۰۰
۳۶۰،۰۰۰
۱،۴۰۰،۰۰۰
۱،۸۰۰،۰۰۰
۱۳۷۷/۱/۱
از ۱/۱/۱۳۷۸
۲۰۰
۴،۸۰۰،۰۰۰= ۲۰۰×۰۰×۰
۴۰۰،۰۰۰
۲،۰۰۰،۰۰۰
از ۱/۱/۱۳۷۹
۲۳۰
۵،۵۲۰،۰۰۰ = ۲۳۰×۰۰×۰
۴۶۰،۰۰۰
۲،۴۰۰،۰۰۰


”نحوه محاسبه حداقل و حداکثر موضوع ماده (۸۴) لايحه اصلاحي“


۱. عدد مبناى جدول حقوق نظام هماهنگ پرداخت حقوق کارکنان دولت عدد ثابت ۴۰۰ مى‌باشد.


۲. ضريب حقوق کارکنان دولت معمولاً در بهمن يا اسفندماه و يا در تبصره‌هاى قانون بودجه کل کشور همه ساله توسط دولت اعلام مى‌شود.


تذکر:

با توجه به توضيحات فوق براى به‌دست آوردن حداکثر معافيت مالياتى موضوع ماده ۸۴ بايد معادله X= ضريب حقوق سالانه×۰۰×۶۰ را حل نمود و پس از به‌دست آوردن X آن را بر دوازده تقسيم مى‌کنيم تا معافيت ماهيانه حداقل حقوق و مزاياى حقوق‌بگيران به‌دست آيد.


نکته مهم:

چنانچه مجموع درآمد حقوق و اضافه‌کار هريک از کارکنان کمتر از حداکثر حقوق و مزاياى موضوع در ماده باشد (براى سال ۱۳۷۹ تا مبلغ دو ميليون و چهارصد هزار ريال در ماه) باشد. اضافه‌کار پرداختى در ماه نيز تا تکميل سقف حداکثر معافيت ساليانه (در سال ۱۳۷۹ معادل ۲،۴۰۰،۰۰۰ ريال) نيز شامل معافيت ۲۵ درصدى مى‌شود.

ساير معافيت‌هاى مالياتى درآمد حقوق

درآمدهاى حقوق (حقوق و مزايا) افراد ذيل به استناد ماده ۹۱ قانون ماليات‌ها از پرداخت ماليات معاف است:


ـ رؤسا و اعضاء مأموريت‌هاى سياسى خارجى در ايران و رؤسا و اعضاء هيئت‌هاى نمايندگى فوق‌العاده دول خارجى نسبت به درآمد حقوق دريافتى از دولت متبوع خود به‌ شرط معامله متقابل


ـ رؤسا و اعضاء هيئت‌هاى نمايندگى سازمان ملل متحد و مؤسسات تخصصى آن در ايران نسبت به درآمد حقوق دريافتى از سازمان و مؤسسات مزبور در صورتى‌که تابع دولت جمهورى اسلامى نباشند.


ـ رؤسا و اعضاء مأموريت‌هاى کنسولى خارجى در ايران و همچنين کارمندان مؤسسات فرهنگى دول خارجى نسبت به درآمد حقوق دريافتى از دول متبوع به شرط معامله متقابل


ـ کارشناسان خارجى که با موافقت دولت جمهورى اسلامى ايران از محل کمک‌هاى بلاعوض فنى و اقتصادى و علمى و فرهنگى دول خارجى وى با مؤسسات بين‌المللى به ايران اعزام مى‌شوند نسبت به حقوق دريافتى آنان از دولت متبوع يا مؤسسات بين‌المللى مذکور.


ـ کارمندان محلى سفارتخانه‌ها و کنسولگرى‌ها و نمايندگى‌هاى دولت جمهورى اسلامى ايران در خارج نسبت به درآمد حقوق دريافتى از دولت جمهورى اسلامى ايران در صورتى‌که داراى تابعيت دولت جمهورى اسلامى ايران نباشند به شرط معامله متقابل.