تعديل ارزش پايه سهام در فرمول محاسباتى شاخص قيمت سهام عيناً همانند روشى است که درباره شرکت فرضى الف به‌کار برده شد.


در موارد زير ارزش پايه در فرمول شاخص قيمت سهام مى‌بايستى اصلاح گردد:


۱. ورود شرکت جديد

۲. خروج شرکت

۳. افزايش سرمايه ناشى از حق تقدم (از محل آورده نقدى يا مطالبات سهامداران)

۴. ادغام شرکت‌ها


در موارد زير نيازى به اصلاح شاخص نيست:


۱. افزايش سرمايه در محل اندوخته‌ها

۲. تجزيه سهام (تبديل ارزش اسمى سهام مثلاً از ۱۰،۰۰۰ ريالى به ۱۰۰۰ ريالى)

۳. تجميع سهام (تبديل ارزش اسمى سهام مثلاً از ۵۰۰ ريالى به ۱۰۰۰ ريالى)

۴. پرداخت سود نقدى

دلايل اصلاح ارزش پايه

ورود و خروج شرکت

نظر به اينکه کار پذيرش شرکت‌ها و يا حذف آنها از ليست شرکت‌هاى پذيرفته‌شده يک فرآيند دائمى است و شرکت‌هاى جديد پس از احراز شرايط پذيرش به ليست شرکت‌هاى پذيرفته‌شده اضافه مى‌شوند و از طرف ديگر شاخص قيمت سهام در بورس تهران شاخص کل سهام (ALL SHAARE INDEX) مى‌باشد. بنابراين در موقع ورود شرکت جديد يا حذف شرکت پذيرفته‌شده قديم، لزوماً بايستى ارزش پايه سهام (POQO) به شکلى تعديل شود تا تغيير در ارزش جارى سهام سبب تغيير در عدد شاخص نگردد.

افزايش سرمايه ناشى از حق تقدم

از طريق افزايش سرمايهٔ ناشى از حق تقدم، ارزش جارى سهام افزايش خواهد يافت و چنانچه تعديل لازم در ارزش پايهٔ سهام به‌عمل نيايد. مسلماً موجب تغيير در عدد شاخص خواهد شد که اين امر با ماهيت شاخص قيمت در تضاد است بنابراين در اين‌گونه موارد بايستى حتماً ارزش پايه سهام براساس فرمول پيشنهادى تعديل گردد تا از تأثيرات نامطلوب بر شاخص جلوگيرى به‌عمل آيد. اين از مواردى است که با تصميم مجمع عمومى فوق‌العاده صورت مى‌پذيرد.

ادغام شرکت‌ها

چنانچه بر اثر ادغام دو يا چند شرکت پذيرفته‌شده در هم، شرکت جديدى ايجاد گردد مى‌بايستى با فرمول تعديل، شرکت‌هاى ادغام‌شده حذف و شرکت جديد با تعداد سهام جديد و ارزش جارى سهام جديد به مجموعه شرکت‌هاى پذيرفته‌شده اضافه گردد. بديهى است چنانچه تعديل در ارزش پايه سهام ايجاد نشود موجبات تغيير در شاخص قيمت سهام خواهد شد که توجيه‌پذير نخواهد بود.

شرايط عدم اصلاح شاخص

افزايش سرمايه از محل اندوخته‌ها

بنا به تصميم مجمع فوق‌العاده صاحبان سهام شرکت امکان افزايش سرمايه از محل اندوخته‌ها وجود دارد که اين حالت توزيع سود سهمى بين سهامداران مى‌باشد و در فرهنگ عاميانه به سهام جايزه شهرت يافته است که البته تغيير و تفسير صحيحى نيست، چرا که آنچه به سهامداران تعلق گرفته حقوق متعلق به آنان بوده و نه چيز اضافى بنابراين بحث جايزه مصداق ندارد.


در اين حالت صرفاً اندوخته‌ها که جزء حقوق صاحبان سهام مى‌باشد. تغيير شکل يافته و به سهام تبديل شده و عملاً در حقوق صاحبان سهام تغييرى حاصل نشده بنابراين نيازى به تعديل ندارد.

تجزيه و تجميع سهام

تغيير مبلغ اسمى سهام مى‌باشد که در حالت تجزيه مبلغ اسمى سهام از کل به جزء تبديل شده مثلاً از ۱۰،۰۰۰ ريالى به ۱۰۰۰ ريال و در تجميع عکس اين حالت مى‌باشد و از جزء به کل تبديل مى‌گردد مثلاً سهام ۵۰۰ ريالى به ۱۰۰۰ ريالي. در هر دو حالت نظر به اينکه صرفاً تعداد سهام افزايش يا کاهش يافته و على‌القاعده قيمت سهام به تناسب کاهش يا افزايش خواهد يافت. لذا ارزش جارى سهام که حاصل‌ضرب تعداد سهام در قيمت سهام مى‌باشد عملاً تغييرى نخواهد نمود و در نتيجه دليلى براى تغيير شاخص وجود ندارد.

پرداخت سود نقدى

از جمله موارد ديگرى است که قيمت سهام قبل از پرداخت سود سهام که اصطلاحاً (COM.DIV) ناميده مى‌شود، در مقايسه با قيمت سهام (EX.DIV) که قيمت سهم پس از پرداخت سود مى‌باشد، و طبعاً رقم بالاترى است با پرداخت سود سهام کاهش خواهد يافت و سبب کاهش شاخص مى‌گردد. بديهى است که قبلاً شاخص تحت تأثير سود انتظارى به‌تدريج افزايش يافته و با پرداخت سود سهام افزايش فوق خنثى خواهد شد. بنابراين نيازى به تعديل وجود ندارد.