نسبت جارى

اين نسبت قدرت شرکت را در پرداخت بدهى‌هاى جارى از محل دارائى‌هاى جارى نشان مى‌دهد، چنانچه اين نسبت از صد بيشتر باشد، شرکت توانائى انجام آن را داشته و در صورتى‌که از صد کمتر باشد، شرکت در صورت فشار بستانکاران جارى مجبور خواهد بود. براى انجام تعهدات خود به تهيه منافع مالى ديگر از قبيل دريافت وام يا افزايش سرمايه و يا فروش دارائى‌هاى ثابت متوسل گردد.

نسبت سريع

اين نسبت قدرت نقدينگى سريع شرکت را در پرداخت بدهى‌هاى جارى از محل دارائى‌هاى جارى بدون احتساب موجودى کالاها، منعکس مى‌سازد.

رابطه قيمت سهم با مزاياى پرداختى

به‌طور کلى قيمت هر سهم در بورس اوراق بهاءدار با توجه به عواملى از قبيل کارکرد شرکت، مديريت، سوددهى شرکت در حال حضار و در آينده و ميزان عرضه و تقاضائى که روى آن وجود دارد، تعيين مى‌گردد.


ضمناً از آنجا که در کشور ايران، سود شرکت‌ها در پايان سال مالى تعيين شده و در مجامع عمومى ميزان سود قابل تقسيم معين شده و در مدت معقولى پرداخت مى‌گردد، بنابراين هر چه تاريخ پرداخت سود نزديک‌تر مى‌شود در صورت ثابت بودن عوامل ديگر، قيمت سهام نيز ممکن است افزايش پيدا نمايد. در هر صورت تحت شرايط ثابت و مساوي، قيمت سهم قبل از پرداخت سود و بعد از پرداخت سود متفاوت خواهد بود. در بازار اوراق بهاءدار اصطلاح انگليسى براى قيمت سهام با سود (CUM.DIV.PRICE) و براى قيمت سهام بدون سود (EX.DIV.PRICE) مى‌باشد که خلاصه لغات کاملى مى‌باشند.


به بحث فوق پرداخت مزايائى از قبيل حق تقدم و سهام مجانى را نيز مى‌توان اضافه نمود. در مواقعى‌که شرکتى تصميم به افزايش سرمايه خود مى‌گيرد، قبلاً شايعات مربوط و تجمع اندوخته‌هاى شرکت ممکن است به بالا رفتن قيمت سهم در بازار کمک نمايد. در اينگونه موارد افزايش قيمت، ارتباط مستقيم با نحوه افزايش سرمايه دارد.


در بورس‌هائى که معاملات سهام، توسعه لازم را يافته و اکثر سهام به‌صورت فعالى مورد معامله قرار مى‌گيرند، قيمت سهم قبل از اعطاء مزايا به سطحى مى‌رسد که با قيمت بعد از اعطاء مزايا به‌علاوهٔ ارزش اين مزايا، تغيير چندانى پيدا نمى‌نمايد. در بورس اوراق بهاءدار تهران نيز سهام فعالى که مرتباً معاملاتى روى آنها انجام مى‌شود، تقريباً داراى همين وضع مى‌باشند. اکنون براى روشن شدن مطلب موضوع تعيين قيمت را در زمينهٔ پرداخت سود صدور حق تقدم خريد سهام و اعطاء سهام مجاني، مورد بررسى قرار مى‌دهيم.

اثر پرداخت سود به قيمت سهم

در صورتى‌که سهامداران و سرمايه‌گذاران از ميزان سود پرداختى شرکت قبلاً مطلع باشند، قيمت عرضه و تقاضاى خود را با توجه به اين سود تعيين مى‌نمايند و در نتيجه قيمت قبل از پرداخت سود و قيمت بعد از پرداخت سود به‌علاوه سود تقسيم‌شده مساوى خواهد بود.


براى مثال اگر يک سهم با ارزش اسمى ۱۰۰۰ ريال که مرتباً معاملاتى روى آن انجام مى‌شود قبل از پرداخت سود به ۱۵۰۰ ريال رسيده باشد و معادل ۱۲ درصد بهاء اسمى يعنى ۱۲۰ ريال سود تقسيم گردد، قيمت بعد از پرداخت سود معمولاً در حدود ۱۳۸۰ ريال تعيين مى‌گردد.


در صورتى‌که سهامداران و سرمايه‌گذاران از ميزان سود ويژه و سود قابل تقسيم شرکت قبلاً مطلع نباشند، قيمت سهم با توجه به عوامل ديگر تعيين شده و پس از تعيين سود پرداختي، قيمت در سطوح مختلف قرار مى‌گيرد. در صورتى‌که سود ويژه شرکت در سطح بالائى قرار داشته و انتظار رود که سودى در همين سطح در دوره‌هاى مالى بعد نيز عايد شرکت شود، قيمت سهم بدون سود ممکن است حتى به سطح بالاترى از قيمت با سود سهم معامله گردد. اگر سود سهام کم بوده باشد و ضمناً انتظار رود که گشايشى در سوددهى شرکت در آينده ايجاد نشود، قيمت بدون سود سهم به‌علاوه سود پرداختى براى هر سهم در سطح پائين‌ترى از قيمت قبلى خواهد بود. البته عواملى از قبيل افزايش سريع قيمت قبل از پرداخت سود به‌دليل شايعات و اخبار گوناگون نيز به پائين آمدن قيمت پس از پرداخت سود که ممکن است همزمان با فروکش کردن شايعات باشد، منتهى مى‌گردد.


پس ملاحظه مى‌شود که تعيين قيمت قبل و بعد از پرداخت سود به سادگى انجام ‌شده و در هر صورت ارتباط با عرضه و تقاضا و عکس‌العمل سهامداران و سرمايه‌گذاران دارد، ليکن در مورد تعيين قيمت سهام با توجه به مزاياى پرداختي، معمولاً محاسبات بر مبناى بورس‌هائى که در مورد بازار سهم موردنظر به‌عمل مى‌آيد پايه‌گذارى مى‌شود.