تلاش براى ايجاد شفافيت در بازار

ارزشمندترين کالاى موجود در بورس اوراق بهاءدار، اطلاعات است. دسترسى به اطلاعات کليد سودآورى و استفاده از فرصت‌هاى سودآور در بازار سرمايه به‌شمار مى‌رود. اما اطلاعات به‌عنوان گرانبهاءترين عنصر بازار سرمايه بايد به‌طور يکسان در اختيار تمامى سرمايه‌گذاران قرار گيرد. به همين منظور طى سال‌هاى گذشته از سوئى بسترسازى‌هاى مقرراتى براى شفاف‌سازى بازار صورت گرفت و از سوى ديگر اقدامات متنوعى به‌منظور اطلاع‌رسانى انجام شد. در زمينه ايجاد بستر قانونى در سال‌هاى اخير اقدامات متعددى انجام شده است که از جمله آنها بايد از آئين‌نامه انضباطى شرکت‌هاى پذيرفته‌شده در بورس، آئين‌نامه استفاده از حسابرسان معتمد بورس در شرکت‌هاى پذيرفته‌شده و بخشنامه‌هاى متعدد در مورد افشاء اطلاعات و انتشار صورت‌هاى مالى سه ماهه شرکت‌ها نام برد. اقدام مهمى که طى سال اخير انجام شد تهيه دستورالعمل و بخشنامه افشاء فورى اطلاعات است. در اين بخشنامه، اطلاعات مهم به‌عنوان اطلاعاتى تعريف شده است که انتظار مى‌رود منجر به تغيير در قيمت سهام بشود و بدين ترتيب اصل افشاء فورى اين اطلاعات تدوين شده است که براساس آن شرکت‌هاى پذيرفته شده در بورس ملزم مى‌شوند به محض وقوع هرگونه تغييرى که در وضعيت سهام تأثيرگذار است آن را سريعاً افشاء کنند.


ابزارهاى نظارتى بورس به سهم خود ضامن اجرائى مهمى براى اين بخشنامه به حساب مى‌آيد. اما مهم‌تر از آن تفاهم بورس با شرکت‌هاى پذيرفته‌شده براى حفظ منابع سهامداران است.


در دورهٔ اخير، همچنين در زمينه اطلاع‌رسانى نيز اقدامت متعددى از سوى بورس صورت پذيرفت علاوه بر انتشار منظم نشريات گزارش هفتگي، ماهانه، گزارش آمارى ماهانه، بولتن انگليسي،... شمار اطلاعيه‌هاى صادر شده از سوى سازمان افزايش قابل توجه‌اى پيدا کرد. انتشار چندين لوح فشرده، شامل اطلاعيه‌هاى منتشره و نيز آرشيو آمارى بورس از اقدامات است که در اين زمينه صورت پذيرفته است. همچنين، در سال اخير روزنامه الکترونيکى پيام بورس به شبکه جهانى اينترنت پيوست و براساس آن امکان آگاهى از تحولات لحظه به لحظه بازار سرمايه ايران از هر نقطه در جهان پديدار شد.


هدف اصلى اقداماتى از اين دست، افزايش شفافيت بازار و در نتيجه آن افزايش کارآئى آن است. اما اين افزايش شفافيت و کارآئى به نوبه خود جلب اعتماد عمومى را به همراه دارد و بدين ترتيب استقبال عمومى از بازار سرمايه افزايش مى‌يابد. فراموش نکنيم که تلاش نهائى آن است که بورس امين خوبى براى پس‌اندازهاى مردم باشد و اطمينان و اعتماد به بازار افزايش يابد.

تلاش براى اصلاح ساختار

در حوزه اصلاح ساختار بازار سرمايه به‌تدريج توانستيم ثبات نسبى را در بازار ايجاد کنيم و رونق فعلى نيز از يک نظر حاصل همين تلاش‌ها است. مجموعه سياست‌هائى که از نيمه دوم سال ۱۳۱۶ به‌منظور ارتقاء سطح کارآئى و بهبود سازوکار تنظيمى و نظارتى بازار اجراء شده آثار مثبت خود را در ماه‌ها و سال‌هاى بعد و به‌ويژه در سال اخير نمايان ساخت. روند سريع بهبود نماگرهاى فعاليت بورس، نظير افزايش حجم و ارزش دادوستد سهام، رشد قيمت‌ها و شاخص سهام، حضور بر تعداد روزانه سهامداران در تالار بورس، همه نمايانگر رونقى کم‌سابقه در تاريخ تشکيل بورس اوراق بهاءدار تهران است.


از مهم‌ترين اقداماتى که بورس در سال گذشته انجام داد تهيه دستورالعمل‌هاى مربوط به شرايط جديد پذيرش شرکت‌ها است. براساس اين شرايط جديد، شرکت‌ها اين پس با شرايطى آسان‌تر ولى به مراتب دقيق‌تر در بورس اوراق بهاءدار تهران پذيرفته مى‌شوند. بشرايط جديد پذيرش شرکت‌ها در بورس همگى به تصويب شوراى بورس رسيده است و از اين به‌بعد شرايط جديد حاکم بر پذيرش شرکت‌ها خواهد بود.


بر اين اساس، بورس اوراق بهاءدار داراى سه تابلو است و هريک از شرکت‌ها بر مبناى شرايطى که دارد در يکى از اين سه تابلو قرار مى‌گيرد. بدين ترتيب بورس در تالار اصلى داراى دو تابلوى يکم و دوم مى‌باشد و همچنين تابلوئى در تالار فرعى دارد. در صورتى‌که شرکت‌هاى موجود در تابلوى يکم عملکرد نامناسبى داشته ابشد. به تابلوى دوم جابه‌جا مى‌شوند و به همين ترتيب شرکت در صورت وجود برخى شرايط به تالار فرعى منتقل مى‌گردد.


در اين اساس، علاوه بر آن که شفافيت موجود در بازار افزايش پيدا کند، بورس به لحاظ ساختارى گسترش يابد، عرضه و تقاضاى موجود در بازار تعادل بيش‌ترى يابد، پذيرش شرکت‌ها تسريع شود، انضباط مالى شرکت‌ها مستحکم‌تر شود، شرکت‌هاى سهامى عام در سطح جامعه گسترش يابند و در نهايت نظام مالى کشور از نظام بانک مدار به نظام مبتنى بر اوراق بهاءدار حرکت کند. براساس برنامه زمان‌بندى ‌شده از اواخر تابستان سال جارى شاهد شکل‌گيرى و فعاليت تالار اصلى و فرعى بوس بوده‌ايم.


آنچه در اين مختصر بدان اشاره کرديم، برخى از مهم‌ترين اقداماتى بود که در سال‌هاى اخير بدان مبادرت کرديم. اما بى‌ترديد اين همه در مقايسه با حجم کارهائى که بايد انجام داد بسيار ناچيز است. از اين‌رو، نقد آگاهانه برنامه‌ها و عملکردهاى سازمان بورس و نيز ارائه توصيه‌هاى سياستى براى آن ضرورى و اکنون بيش از هر زمان ديگرى لازم است.