اختيار خريد

اختيار خريد عبارت است از حقى براى خريد يک دارائى در يک قيمت معينى (قيمت اعمال) اختيار معامله‌ها در مورد دارائى‌هاى مختلفى مورد استفاده قرار مى‌گيرند، اما بحث ما در مورد اختيار معامله‌هائى است که در سهام انجام مى‌شوند.


بورس سهام آمريکا در تاريخ ۱۲ ژوئن ۱۹۸۷، اختيار معاملاتى را در سهام شرکت لوازم ديجيتالى ارائه نمود. قيمت اعمال يکى از اين اختيار خريدهاى ۱۶۵ دلار و تاريخ انقضاء آن ۱۷ ژانويه بود. در آن تاريخ، قيمت سهام لوازم ديجيتالى ۱۶۴ دلار بود. بنابراين، خريدار اين اختيار معامله حق داشت سهام شرکت لوازم ديجيتالى را در هر زمانى تا تاريخ ۱۷ ژانويه با قيمت هر سهم ۱۶۵ دلار خريدارى نمايد. از طرفى فروشنده اختيار معامله مذکور نيز موظف بود که تا تاريخ ۱۷ ژانويه، هر زمان که خريدار تقاضا مى‌کرد. سهام مذکور را به قيمت ۱۶۵ دلار بفروشد. در ازاء اين امتياز، خريدار ”حق شرط ـ Premium“ يا بهائى معادل ۷۵/۵ دلار به فروشنده پرداخت مى‌نمود.


واقعاً علت ورود هر يک از دو گروه (خريدار و فروشنده) در قراردادى به نام اختيار خريد چه بود؟ خريدار بلافاصله اختيار معامله را اعمال نمى‌کرد. چرا که سهام در بازار به قيمت ۱۶۴ دلار مبادله مى‌شد که اين قميت کمتر از قيمت اعمال (۱۶۵ دلار) بود. او پيش‌بينى مى‌کرد که قبل از اينکه مدت اختيار معامله تمام شود، قيمت سهام بالاتر از ۱۶۵ دلار برود و فروشنده نيز عکس اين پيش‌بينى را داشت. در واقع هم خريدار و هم فروشنده، براى حفظ موقعيت فعلى خود در سهام، از اختيار معامله استفاده مى‌کنند که اين يک استراتژى به نام ”پوشش خطر“ مى‌باشد.


تصور کنيد که بلافاصله بعد از خريدن يک اختيار معامله قيمت سهام افزايش پيدا کند. از آنجا که قيمت اعمال ثابت مى‌باشد، پس ارزش اين اختيار خريد بالا مى‌رود و اختيار معامله‌هائى با همان شرايط حالا با قيمت (حق شرط) بالاترى معامله مى‌شوند. به همين ترتيب، اگر قيمت سهام کاهش يابد؛ قيمت اختيار خريد نيز کاهش خواهد يافت.


به اختيار خريدى که قيمت سهام آن بيشتر از قيمت اعمال آن باشد، ”باقيمت ـ Money ـ The ـ In“ گفته مى‌شود. اگر قيمت سهام کمتر از قيمت اعمال باشد، آن اختيار خريد را ”بى‌قيمت ـ Money ـ The ـ Of ـ Out“ گويند و بالاخره اگر قيمت سهام برابر قيمت اعمال باشد، اختيار معامله مذکور را ”به‌قيمت ـ Money ـ The ـ At“ نامند. اختيار خريد باقيمت ممکن است اعمال شود ولى اختيار خريد بى‌قيمت هيچ‌گاه اعمال نمى‌شود.

اختيار فروش

اختيار فروش، اختيارى است براى فروش يک دارائى مانند سهام در يک قيمت معين. اختيار فروش سهام لوازم ديجيتالى در تاريخ ۱۲ ژوئن ۱۹۸۷ را در نظر بگيريد با قيمت اعمال ۱۶۵ دلار و تاريخ انقضاء ۱۷ ژانويه، در حقيقت، اين اختيار فروش به دارنده آن اجازه مى‌داد که سهام مذکور را تا تاريخ ۱۷ ژانويه به قيمت هر سهم ۱۶۵ دلار به فروش رساند. قيمت سهام به‌طور رايج ۱۶۴ دلار بود. بنابراين، دارنده اختيار فروش مى‌توانست از اختيار خود استفاده نموده و سهام خود را به قيمت هر سهم ۱۶۵ دلار به فروشنده واگذار نمايد. البته او ممکن است ترجيح دهد که منتظر بماند تا شايد قيمت سهام باز هم پائين‌تر آيد. در واقع خريدار اختيار فروش، انتظار نزول قيمت سهام را دارد. در حالى‌که فروشنده انتظار دارد که قيمت سهام به همان نسبت باشد يا افزايش يابد.


خريدار و فروشنده وارد معامله‌اى با حق شرط ۶ دلار مى‌شوند که خريدار به فروشنده پرداخت مى‌کند. همان‌گونه که در اختيار خريد نيز گفتيم، هم خريدار و هم فروشنده ممکن است از اختيار فروش براى حفظ موقعيت خود در سهام يا به‌عبارتى ”پوشش خطر“ استفاده نمايند.


از آنجائى‌که اختيار فروش به دارنده آن اجازه فروش سهام در قيمت مقطوع را مى‌دهد، کاهش در قيمت سهام، اختيار فروش را ارزشمندتر مى‌نمايد و برعکس، اگر قيمت سهام افزايش يابد، اختيار فروش کم‌ارزش مى‌شود.


اگر قيمت سهام کمتر از قيمت اعمال باشد، اختيار فروش را ”باقيمت“ گويند. گاهى اوقات ـ البته نه هميشه ـ بهتر است، اختيار فروش با قيمت را قبل از انقضاء اعمال نمود. اگر قيمت سهام بيش از قيمت اعمال باشد، آن اختيار فروش را ”بى‌قيمت“ گويند. اين نوع اختيار معامله هيچ‌گاه نبايد اعمال شود و بالاخره اگر قيمت سهام برابر قيمت اعمال شود، اختيار فروش را ”به‌قيمت“ گويند.