مديريت شرکت سهامى نساجى رکس مى‌خواهد يک صورت سود و زيان تخمينى براى يک دوره برنامه‌ريزى دوازده‌ماهه، منتهى به ۲۹ اسفندماه ۱۳۷۶ تهيه کند. اين‌صورت دربردارنده تمام اقلام پيش‌بينى‌شده (که در صورت سود و زيان شرکت موجود است) مانند فروش، بهاء تمام‌شده کالاى فروش‌رفته، ساير هزينه‌ها و ماليات است. آخرين بخش اين صورت نشان‌دهنده سودى است که شرکت در دوره برنامه‌ريزى‌شده به‌دست خواهد آورد و شامل سود سهام پرداختى و افزايش سود انباشته است.


اگر براى دوره‌اى که قرار است صورت سود و زيان تخمينى تهيه شود يک بودجه نقدى تهيه کنيم، به برخى اطلاعات موردنياز بودجه‌بندى دست مى‌يابيم؛ براى مثال، اگر دوره موردنظر دوازده‌ماهه باشد و در اين دوره چهار بودجه نقدى (در چهار فصل سال) تهيه شود، به سادگى چهار رقم متعلق به بودجه نقدى را با هم جمع مى‌زنيم و رقم فروش متعلق به‌صورت سود و زيان تخمينى را به‌دست مى‌آوريم. در مورد هزينه‌هاى عملياتي، بهره ماليات و سود سهام نيز به همين روش عمل مى‌کنند.


اگر قرار باشد مقدار موجودى کالاى آخر دوره به اندازه‌اى باشد که در اول دوره بوده است، يعنى اگر فرض شود ک شرکت آنچه را در آن دوره توليد کرده است به فروش برساند، در آن‌صورت بهاء تمام‌شده کالاى فروش‌رفته برابر با رقمى است که معادل مجموع ارقام مربوط به خريد، هزينه دستمزد و ساير هزينه‌هاى توليد مى‌شود. به هر حال در يک صورت سود و زيان، رقم متعلق به بهاء تمام‌شده کالاى فروش رفته نشان‌دهنده هزينه موجودى کالائى است که به فروش رفته و نه وجوهى که براى خريد آن اقلام موجودى پرداخت شده است. اگر شرکت بخواهد موجودى کالاى خود را افزايش دهد، بهاء تمام‌شده کالاى فروش‌رفته به همان مقدار از مجموع کل خريد و هزينه توليد کمتر خواهد شد. به همين ترتيب، اگر شرکت بخواهد در يک دوره زمانى برنامه‌ريزى‌شده فروش خود را به بيش از توليد برساند، بهاء تمام‌شده کالاى فروش‌رفته با هزينه توليد به اضافه مبلغى که از موجودى کالا کاهش يافته است برابر مى‌شود. بنابراين اگر موجودى اول دوره خيلى زياد يا خيلى کم باشد، با توجه به پرداخت‌هائى که در بودجه نقدى پيش‌بينى مى‌شود بايد بهاء تمام‌شده کالاى فروش‌رفته (رقم تخميني) را تعديل کرد.


در بودجه نقدي، رقمى بابت استهلاک منظور نمى‌شود. به‌علاوه تمام جريان نقدى مندرج در بودجه نقدى نيز در صورت سود و زيان تخمينى نشان داده نمى‌شود؛ براى مثال وجوهى که بابت خريد زمين و ساير دارائى‌هاى غيرجارى پرداخت مى‌شود در صورت سود و زيان منظور نمى‌شود. وجوه نقدى که با فروش سهام و اوراق قرضه درون شرکت راه مى‌يابد و از آنها به‌عنوان منابع وجوه استفاده مى‌شود نيز در اين‌صورت نشان داده نمى‌شود.


روش ديگر اين است که از نسبت‌هاى مالى براى تخمين صورت سود و زيان تخمينى به‌ويژه نسبت‌هاى متعلق به‌ ”صورت سود و زيان مبتنى بر مقياس مشترک“ استفاده کرد. اگر اوضاع اضطرارى پيش آيد يا شرايط تغيير کند مى‌توان اين ارقام تخمينى را تغيير داد و آنها را تعديل کرد. برخى ارقام هزينه مانند هزينه‌هاى عملياتى و بهاء تمام‌شده کالاى فروش‌رفته احياناً از دو جزء تشکيل شده‌اند: يک جزء ثابت و يک جزء متغير که جزء اخير براساس افزايش فروش تغيير مى‌يابد؛ براى مثال امکان دارد اجازه دارائى‌هاى ثابت و برخى هزينه‌هاى نگهدارى و هزينه‌هاى آب و برق و تلفن را ثابت در نظر گرفت، البته اگر فروش از مبلغ معينى بيشتر شود، مى‌توان به همان نسبت بر آن مقادير افزود. اين مقادير را با استفاده از استانداردهاى مبتنى بر روش‌هاى آمارى مانند رگرسيون خطى مى‌توان افزايش داد (البته با توجه به ارقام مندرج در صورت سود و زيان سال‌هاى قبل). هزينه‌هائى که مانند استهلاک، بهره و سود سهام رابطه‌اى با فروش ندارند بايد جداگانه محاسبه و برآورد شوند.


يکى از روش‌هاى پيش‌بينى ”روش مبتنى بر درصد فروش“ است که براساس صورت سود و زيان دورهٔ قبل، اقلامى را که رابطه متناسبى با فروش دارند مشخص مى‌کنند. ساير اقلام را بايد جداگانه برآورد کرد. با استفاده از اين روش مى‌توان در اندک زمانى يک صورت سود و زيان تخمينى تهيه کرد، بنابراين صورت مزبور براى پيش‌بينى پيامدهاى شرايط مختلف (مانند تغييراتى که در فروش، خطوط توليد يا هزينه‌هاى عملياتى رخ مى‌دهد) سودمند است.