بودجه‌بندى نقدى در فرآيند بودجه‌بندى شرکت و برنامه‌ريزى‌هاى مالى (در کوتاه‌مدت) جايگاه مهمى دارد. نقاط‌ضعف اين روش به‌دليل پيش‌بينى‌هائى است که به‌صورت علنى يا ضمنى در مورد برآورد اقلام بودجهٔ نقدى مى‌شود.

مزاياى بودجه‌بندى نقدى

مزاياى بودجه‌بندى نقدى عبارتند از:


۱. از نظر شرکت‌ها بودجه‌بندى نقدى يکى از ابزارهاى اصلى تجزيه و تحلى صورت‌هاى مالى است. شرکت‌ها به هريک از اقلامى که باعث جريان وجوه نقد به درون يا بيرون شرکت مى‌شود توجه کرده پيامدهائى را که اين جريانات براى سازمان دارد نيز مدنظر قرار مى‌دهند.


۲. با بودجه‌بندى نقدي، مقدار و مدت زمانى که مانده‌نقدى و بانک شرکت (در پايان ماه) بيش از حداقل مانده موردنظر است مشخص مى‌شود. مى‌توان اين ”مازاد“ را در اوراق بهاءدار قابل‌معامله سرمايه‌گذارى کرد و سودى را عايد شرکت گردانيد.


۳. با بودجه‌بندى نقدى مى‌توان مقدار وام‌ها و زمان بازپرداخت را مشخص و کمبودها را تأمين کرد. جدولى که در اين‌خصوص تهيه مى‌شود (در زمان درخواست وام) به بانک‌هائى که شرکت تصميم دارد از آنها وام بگيرد داده مى‌شود.


۴. بودجه‌بندى نقدى يکى از ابزارهاى عمده برنامه‌ريزى و کنترل است؛ زيرا به کمک آن مى‌توان متوجه اشتباهات ناشى از پيش‌بينى‌ها در يکى از اقلام بودجه نقدى شد. براى مثال اگر هزينه‌هاى واقعى توليد از مقادير برآوردشده بيشتر شود و شرکت ناچار شود پول بيشترى تهيه کند، اين اشتباه را بايد به حساب پيش‌بينى هزينه‌هاى توليد گذاشت؛ زيرا در اين‌صورت شرکت ناچار است بيش از مقادير پيش‌بينى ‌شده پول تهيه کند. اين اشتباهات يا به‌دليل روش‌هاى غلط بودجه‌بندى است، يا به‌دليل تغييراتى است که در دوره برنامه‌ريزى در ساختار هزينه‌ها رخ داده است. مديران بايد در هر دو مورد به عواملى که باعث افزايش اين اقلام هزينه (نسبت بودجه‌بندى‌شده) شده است توجه کنند.

معايب بودجه‌بندى نقدى

معايب بودجه‌بندى نقدى عبارتند از:


۱. درستى يک بودجه نقدى تا حد زيادى به پيش‌بينى فروش بستگى دارد. در مورد اقلام و ارقام بوجه نقدي، هر قدر خطاى پيش‌بينى‌ها بيشتر باشد، دفعات تجديدنظر بيشتر مى‌شود و به همان نسبت قابليت اعتماد بودجه نقدى کاهش مى‌يابد. به‌علاوه برخى اقلام هزينه مانند حقوق وابستگى زيادى به فروش ندرند. اشتباهاتى که در اين ارقام رخ مى‌دهد باعث مى‌شود قابليت اعتماد بودجه نقدى بيشتر کاهش يابد.


۲. از آنجا که معمولاً و به‌صورت ضمنى فرض بر اين است که در دوره برنامه‌ريزى جريان نقدى ورودى پيش از جريان نقدى خروجى است، مبالغى که سازمان بايد ماهانه قرض بگيرد کمتر از مقدار واقعى برآورد مى‌شود؛ براى مثال با توجه به جدول بودجه نقدى شرکت سهامى نمونه (خرداد تا آخر اسفند) در مردادماه فرض بر اين گذاشته شده است که شرکت بايد از محل موجودى وجه نقد و بانک يعنى ۲۷،۸۵۵،۰۰۰ ريال، مخارج نقدى خود را يعنى ۳۰،۳۵۳،۰۰۰ ريال بپردازد. اگر در آخر آن ماه موجودى نقدى فقط ۲۱،۸۵۵،۰۰۰ ريال مى‌بود، مبلغ وام به ۹،۴۹۸،۰۰۰ ريال مى‌رسيد؛ در آن‌صورت رقم بازپرداخت وام در آن ماه به ۶،۰۰۰،۰۰۰ ريال مى‌رسيد و مانده ‌وام در پايان ماه بالغ بر ۳،۴۹۸،۰۰۰ ريال مى‌شد. براى حل اين مسئله شرکت مى‌تواند هر هفته يا هر دو هفته يک‌بار بودجه نقدى تهيه کند؛ ولى برآورد ارقام بودجه نقدى به‌صورت هفتگى بسيار مشکل است به‌علاوه اگر قرار باشد در يک دوره برنامه‌ريزى ۱۲ ماهه ۵۲ هفته گنجانيده شود و اعداد و ارقام اقلام هر هفته برآورد شود، کار تهيه بودجه نقدى بسيار مشکل خواهد شد؛ مگر اينکه از روش‌هاى کامپيوترى استفاده شود.