ناهماهنگى ارزش فعلى خالص طرح با نرخ بازده داخلى

مواردى پيش مى‌آيد که جهت و ترتيب مقادير متعلق به ارزش فعلى خالص و نرخ بازده داخلى طرح‌هاى ناسازگار مخالف يکديگر است. اين تفاوت‌ها ناشى از ۳ عامل است.

تفاوت در ميزان خالص سرمايه‌گذارى

اگر دو طرح ناسازگار را که مبلغ خالص سرمايه‌گذارى‌هاى متفاوتى دارند بر مبناى ارزش فعلى خالص و نرخ بازده داخلى طبقه‌بندى کنيم به نتايج متفاوتى خواهيم رسيد؛ زيرا ارزش فعلى خالص طرح برحسب واحد پول است؛ اما نرخ بازده داخلى برحسب درصد؛ بنابراين ماهيت اين دو معيار متفاوت است و ترديدى نيست که هر معيار نتيجه خالص خود را دارد. از آنجا که ارزش فعلى خالص طرح نشان‌دهندهٔ مازاد ارزش فعلى جريان‌هاى نقدى ورودى از ميزان خالص سرمايه‌گذارى است، بايد ارزش و مبلغ سرمايه‌گذارى اوليه مدنظر قرار گيرد؛ ولى نرخ بازده داخلى به ريال بيان نمى‌شود بلکه برحسب درصد بيان مى‌شود و ميزان خالص سرمايه‌گذارى اوليه در نرخ بازده داخلى تأثيرى نمى‌گذارد.

جدول زمان‌بندى جريان‌هاى نقدى

اگر عمدهٔ جريان‌هاى نقدى يک طرح سرمايه‌گذارى در سال‌هاى نخست عمر آن و عمده جريان‌هاى نقدى طرح ديگر در سال‌هاى آخر عمر آن به‌دست آيد، طبقه‌بندى دو طرح برحسب ارزش فعلى خالص و نرخ بازده داخلى متفاوت خواهد بود.

مفروضات متعلق به نرخ بازده سرمايه‌گذارى مجدد جريان‌هاى نقدى ميان‌دوره‌اى

با توجه به ناهماهنگى انتخاب طرح‌هاى ناسازگار اين سؤال مطرح است که از کدام معيار ارزيابى بايد استفاده کرد. در مثال قبل دليلى وجود ندارد که اگر مبناى قضاوت خود را بر ارزش فعلى خالص طرح بگذاريم، تصميم بهترى گرفته‌ايم. پاسخ اين پرسش در حل اين مسئله نهفته است که در محاسبه هريک از دو معيار ارزش فعلى خالص و نرخ بازده داخلى در مورد نرخ بازده سرمايه‌گذارى مجدد جريان‌هاى نقدى ميان‌دوره‌اي، از چه مفروضاتى استفاده شده است.


جريان‌هاى نقدى ميان‌دوره‌اى عبارت است از کليه جريان‌هاى نقدى حاصل از يک طرح (به‌ استثناء آخرين جريان نقدي). مفروضات مربوط به نرخ بازده سرمايه‌گذارى مجدد در جدول‌هاى متعلق به ارزش مرکب و ارزش فعلى گنجانيده شده است (يعنى جدول‌هائى که در محاسبه ارزش فعلى خالص و نرخ بازده داخلى طرح‌ها از آنها استفاده مى‌شود). اين مفروضات عبارتند از:


۱. در محاسبه ارزش فعلى خالص فرض بر اين گذاشته مى‌شود که کليه جريان‌هاى نقدى ميان‌دوره‌اي، با نرخ بازده برابر با نرخ بازده موردنظر شرکت، مجدداً سرمايه‌گذارى مى‌شوند؛ به‌عبارت ديگر در زمان استفاده از ارزش فعلى خالص در انتخاب دو طرح ناسازگار، فرض بر اين است که جريان‌هاى نقدى ميان‌دوره‌اى اين دو طرح، با نرخ مشابه که با نرخ بازده موردنظر برابر است، دوباره در شرکت سرمايه‌گذارى مى‌شوند (بدون توجه به اينکه کدام يک از طرح‌ها انتخاب شده و به اجراء درآمده باشد).


۲. در مورد کاربرد نرخ بازده داخلى فرض بر اين گذاشته مى‌شود که کليه جريان‌هاى نقدى که در ميان‌دوره به‌دست مى‌آيند، بلافاصله بر مبناى نرخى معادل نرخ بازده داخلى همان طرح سرمايه‌گذارى مجدد مى‌شوند؛ بنابراين کاربرد اين نرخ باعث مى‌شود که جريان‌هاى نقدى ميان‌دوره‌اى طرح‌هاى مختلف با نرخ‌هاى بازده داخلى متفاوت (مجدداً) سرمايه‌گذارى شوند.