مانده‌هاى جبرانى در موارد زير رعايت مى‌شوند:


۱. در رابطه با صندوق پستى بانکى.


۲. در زمان انتشار اوراق تجارى (معمولاً براى تضمين يا پشتوانه اوراق تجاري، نوعى قرارداد يا سند، به‌صورت قراردادهاى مربوط به اعتبار در حساب جارى تنظيم مى‌گردد).


۳. در زمان تنظيم قرارداد براى وام‌هائى که به‌صورت اعتبار در حساب جارى داده مى‌شود.


۴. براى جبران خدمات بانک‌هاى تجارى در زمينه پاياپاى کردن چک‌ها، وصول مطالبات و ساير امور بانکي.


حفظ با رعايت مانده‌هاى جبرانى از شرايط اصلى وام‌هائى که به‌صورت حد اعتبار داده مى‌شوند نيست، ولى شرکت‌هاى گيرندهٔ وام مبالغى را به‌عنوان مانده‌حساب در بانک وام‌دهنده نگه مى‌دارند تا بدين‌وسيله از ساير تسهيلات آن بانک استفاده کنند.


مهم‌ترين نقش مانده‌هاى جبرانى در مواردى است که وام به‌صورت اعتبار در حساب جارى باشد. شرکت‌ها با کسانى‌که مى‌خواهند وامى را به‌صورت اعتبار در حساب جارى مى‌گيرند مجبور هستند يک حداقل مانده در حسابى بدون بهره نزد بانک نگه دارند. گيرندگان اين نوع وام‌ها بايد به يکى از دو طريق درصدى از حد اعتبار و درصدى از ميزان وام استفاده‌شده، داراى مانده‌جبرانى در بانک مربوط باشند.

درصدى از حد اعتبار

گيرنده وام بايد درصد معينى از حداکثر وام مورد توافق را در حساب خود نزد بانک نگه دارد. اين ميزان پول بايد تا آخرين روزى که شرکت گيرنده از اين وام استفاده مى‌کند در حساب باقى بماند.

درصدى از ميزان وام استفاده‌شده

قراردادى که بر اين اساس تنظيم گردد گيرنده وام را ملزم مى‌سازد که با توجه به ميزان وامى که گرفته است يک مانده‌جبرانى در حساب خود نزد آن بانک نگه دارد.


شرايط برخى از بانک‌ها (در دادن وام به‌صورت اعتبار در حساب جاري) اين است که گيرنده وام فقط يک نوع مانده‌جبرانى (از دو نوع مزبور) داشته باشد، ولى مواردى هم هست که گيرندگان وام مجبور مى‌شوند داراى هر دو نوع مانده‌جبرانى باشند.


مثال:

يکى از بانک‌هاى عمده شرايط زير را براى وام‌هائى که به‌صورت حد اعتبار مى‌دهد تعيين کرده است؛ يعنى مشترى بايد داراى مانده‌هاى جبرانى زير باشد:


۱. ۱۰ درصد حد اعتبار


۲. ۱۵ درصد حد اعتبار


۳. ۱۰ درصد حد اعتبار به‌اضافه ۱۰ درصد ميزان وام استفاده‌شده


۴. ۱۰ درصد حد اعتبار يا ۲۰ درصد ميزان وام استفاده‌شده (هرکدام که بيشتر است)


براى تأمين شرط اول، اگر شرکتى صد ميليون ريال وام بگيرد بايد مبلغ ۱۰ ميليون ريال به‌عنوان مانده‌جبرانى نزد بانک مربوط نگه دارد. (البته تا زمان بازپرداخت اصل وام) و مجبور نيست که مانده‌جبرانى خود را از بابت ميزان وامى که مى‌گيرد بالا ببرد.


براى تأمين شرط سوم، شرکتى که وام مى‌گيرد بايد از بابت حد اعتبار و ميزان وامى که مورد استفاده قرار داده است مانده‌جبرانى داشته باشد. اگر وام در قالب اعتبار در حساب جارى و به مبلغ ۱۰۰ ميليون ريال باشد. شرکت مجبور است مبلغ ده ميليون ريال به‌عنوان مانده‌جبرانى در حساب خود نزد آن بانک نگه داد. اگر آن شرکت مبلغ ۳۰ ميليون ريال نيز براى مدت ۹۰ روز از محل اين اعتبار گرفته باشد، بايد ۳ ميليون ريال ديگر هم بابت وام گرفته شده به مانده‌جبرانى خود (براى مدت ۹۰ روز) اضافه کند.


مانده‌هاى جبرانى باعث افزايش نرخ مؤثر بهره خواهند شد ولى موارد متعددى هم هست که مانده‌حساب جارى يک شرکت به‌حدى بالا است که خودبه‌خود شرايط بانک وام‌دهنده را در مورد مانده‌جبرانى تأمين مى‌کند.