جريان نقدى حاصل از دارائى‌هاى اجاره‌اى

مى‌توان براى محاسبه جريان نقدى حاصل از قراردادهاى اجاره‌اى از محتواى بيانيه ۱۳ هيئت استانداردهاى حسابدارى مالى استفاده کرد. براى اندازه‌گيرى مطلوبيت دارائى‌هاى استيجارى مى‌توان از تکنيک‌هاى بودجه‌بندى سرمايه‌اى استفاده کرد. از آنجا که اجاره از نوع با خدمات را در ترازنامه منعکس نمى‌کند، جريانات نقدى اين نوع قرارداد عبارت است از اجاره‌بهاء منهاى صرفه‌جوئى مالياتى مربوطه؛ زيرا اين مقادير به‌عنوان هزينه دوره از کل درآمد کسر مى‌گردند. جريانات نقدى مربوط به دارائى‌هائى که به‌صورت اجاره به شرط تمليک در اختيار شرکت قرار گرفته است شامل اقساط (يا اجاره‌بهاء سالانه) و معافيت‌هاى مالياتى مى‌شود که شرکت به لحاظ مستهلک کردن دارائى حاصله (در ترازنامه)، از آن بهره‌مند مى‌گردد.

پرداخت‌هاى نقدى

آسانترين بخش از فرآيند محاسبه جريانات نقدى تعيين اقساط يا اجاره‌بهاء سالانه‌اى است که به‌صورت نقدى پرداخت مى‌گردد. هريک از اقساط شامل خالص اجاره‌بهاء به‌اضافه هزينه‌هاى نگهداري، بيمه و ماليات مربوطه مى‌شود.


مثال:

اجاره‌بهاء سالانه يک قلم دارائى ۶۳ ميليون ريال است. اين مبلغ از دو بخش تشکيل مى‌گردد: ۶۰ ميليون ريال بابت خالص اجاره‌بهاء و ۳ ميليون ريال بابت هزينه‌هاى نگهداري، بيمه و ماليات.

مستهلک کردن حساب دارائى در ترازنامه

يک قلم دارائى که به‌صورت اجاره به شرط تمليک در اختيار شرکت قرار گرفته است، براساس ارزش سرمايه‌اى آن در ترازنامه نوشته مى‌شود و از ديدگاه تهيه گزارشات مالى و با توجه به مدت زمان اجاره، بايد به روش خط مستقيم مستهلک گردد.

کم کردن حساب بدهى بلندمدت

اگر يک قلم دارائى به‌صورت اجاره به شرط تمليک در اختيار شرکت قرار گيرد و براساس ارزش سرمايه‌اى آن در بخش دارائى‌هاى ترازنامه نوشته شود، در طرف ديگر ترازنامه، يک حساب بدهى بلندمدت در سال صفر به مبلغى معادل ازش سرمايه‌اى آن دارائى به‌وجود مى‌آيد. با پرداخت اقساط (اجاره‌بهاء) سالانه، هر دو رقم طرفين ترازنامه، يعنى حساب دارائى و حساب بدهى مربوطه، کاهش مى‌يابد. قسط يا اجاره‌بهاء سالانه در اول هر سال پرداخت مى‌گردد و در پايان سال، حساب بدهى مربوطه به ميزان بازپرداخت اصل يک وام با قسط مشابه کاهش مى‌يابد. در پايان دوره اجاره، مانده‌ حساب بدهى با ارزش اسقاط دارائى برابر خواهد بود.

زمان‌بندى جريانات نقدى

مسئله تعيين زمانى‌که جريانات نقدى به‌وجود مى‌آيند و زمان بهره‌مند شدن از صرفه‌جوئى مالياتى مربوطه حائز اهميت است. اولين قسط با اجاره‌بهاء در زمان صفر پرداخت مى‌گردد، ولى نمى‌توان تا قبل از پايان دوره آن رقم را به‌عنوان هزينه دوره از درآمد مشمول ماليات کسر کرد.