ريسک صاحبان سرمايه و شرکت

ريسک‌گريزى مديران شرکت‌ها بايد بازتابى از ريسک‌گريزى سرمايه‌گذاران (يعنى صاحبان سهام) شرکت باشد. تصميم مدير شرکت بر سرمايه‌گذارى در طرح‌هاى داراى ريسک، باعث مى‌شود که در نهايت امر، ريسک بر سهامداران شرکت تحميل شود. به‌علاوه، اگر شرکتى اقدام به گرفتن وام يا انتشار سهام ممتاز کرده باشد، صاحبان سهام آن شرکت با ريسک مالى روبه‌رو خواهند شد. براى اينکه توجه خود را معطوف ريسک تجارى کنيم، فرض را بر اين مى‌گذاريم که شرکت وجوه مورد نياز خود را فقط از محل اندوخته کردن سود، افزايش سرمايه تأمين مى‌کند؛ در نتيجه اين شرکت اهرم مالى ندارد و داراى هيچ‌گونه ريسک مالى نخواهد بود. صاحبان سهام شرکت فقط با ريسک تجارى روبه‌رو خواهد بود و نرخ بازده طرح‌هائى که شرکت آنها را به اجراء درمى‌آورد بايد در حدى باشد که بتواند ريسک‌هاى تجارى را که از اين راه به صاحبان سهام عادى تحميل مى‌شود جبران کند.

بازده و ريسک سرمايه‌گذاران

نرخ بازده دارائى‌هاى مالى (مثل سهام عادي) در يک دوره زمانى مشخص را بازده دوره تملک (holding period returnyield) گويند. اگر ”بازده دوره تملک“ سهام را بر مبناى سالانه محاسبه کنيم، مى‌توانيم آن را ”نرخ بازده داخلي“ بناميم.


براى محاسبه نرخ بازده دوره تملک سهام عادي، قيمت سهام را در آخر سال از قيمت آن در اول همان سال کسر و سپس سود هر سهم را به حاصل آن اضافه مى‌کنيم آنگاه حاصل جمع را بر قيمت همان سهم در اول دوره تقسيم مى‌کنيم. از آنجا که قيمت فروش سهام و سود هر سهم با گذشت زمان تغيير مى‌کند، نمى‌توان به‌طور قطع و يقين بازده دوره تملک سهام را تعيين کرد و صاحب سهم همواره با اين ريسک روبه‌رو است که بازده واقعى دوره تملک سهام با مقدار مورد انتظار برابر نشود.

ارزش فعلى خالص طرح بر مبناى نرخ تنزيل تعديل‌شده

زمانى‌که با طرح‌هاى سرمايه‌اى در وضعيت نامطمئن روبه‌رو مى‌شويم، براى محاسبه نرخ بازده موردنظر سرمايه‌گذاران مى‌توانيم از ”معادله خط ريسک و بازده“ استفاده کنيم. براى محاسبه ”ارزش فعلى خالص طرح بر مبناى نرخ تنزيل تعديل‌شده ـ”risk adjusted net present value “RANPV“ از اين نرخ استفاده مى‌شود. در نتيجه، ارزش فعلى خالص طرح را بر مبناى نرخ تنزيل تعديل‌شده به اين‌صورت تعريف مى‌کنند: ارزش فعلى خالص طرح در وضعيت نامطمئن که بر مبناى نرخ تنزيل تعديل‌شده محاسبه مى‌شود. براى محاسبه ارزش فعلى خالص طرح بر مبناى نرخ تنزيل تعديل‌شده سه مرحله را بايد گذرانيد:


۱. با استفاده از معادله خط ريسک و بازده (معادله زير) نرخ بازده موردنظر را حساب مى‌کنيم.


Ri = RF + ( Rm - RF ) Bi  


۲. با استفاده از معادله A و با توجه به جدول توزيع احتمالات ارزش مورد انتظار جريان‌هاى نقدى طرح را حساب مى‌کنيم.


۳. ارزش فعلى خالص طرح بر مبناى نرخ تنزيل تعديل‌شده را به‌شرح زير محاسبه مى‌کنيم (نرخ تنزل k عبارت است از نرخ بازدهى که در مرحله اول به‌دست آمده است):


يا ارزش فعلى خالص طرح بر مبناى نرخ تنزيل تعديل‌شده  
t=۰
Et  
RANPV =
- ميزان خالص سرمايه‌گذارى
  ( ۱ + K )t  


مفهوم اين معادله چنين است: ارزش فعلى خالص طرح بر مبناى نرخ تنزيل تعديل‌شده مساوى است با مجموع ارزش فعلى جريان‌هاى نقدى (با توجه به توزيع احتمالات) و ارزش فعلى ميزان خالص سرمايه‌گذارى.