آتش‌سوزى خطر بالقوه است که همواره انسان و فعاليت‌هاى او را تهديد مى‌کند؛ با اين تفاوت که در دوران انرژى هسته‌اي، بيش از پيش بر شدت و ويران‌گرى آن افزوده شده است. هرچه شهرها بزرگ‌تر و گسترده‌تر و از تکنولوژى بيشتر بهره گرفته شود خطر هم بيشتر و صدمات ناشى از آن وسيع‌تر مى‌شود. در آغاز سدهٔ جديد ميلادى دگرگونى و تنوع خطرها و عظمت مصايب وابسته به آنها چنان حايل است، که کمک‌ها و مساعدت‌هاى خيرخواهانه و بشردوستانه، گسستگى‌ها و ويرانگرى‌هاى آنها را چاره نمى‌کند. آيا مى‌توان اميد بست که پيشرفت و تکامل تکنيک، گره‌گشا باشد؟ ظاهراً پاسخ مثبت نمى‌توان داد، زيرا گرچه تکامل و توسعهٔ صنعت و خلق ابزار دقيق تا حدودى از وقوع حوادث پيش‌گيرى مى‌کند، رشد صنعت و فنون مختلف با پرورش و گسترش خطر درهم آميخته است و اولى موجد دومى است. چرا که مى‌بينيم با وجود موشکافى‌هاى فنى و ريزه‌کارى‌ەاى علمي، چه وقايع هولناکى در صحنهٔ گيتى رخ مى‌نمايد. اگر روزگارى سقوط يک هواپيما هلاک بيست يا سى نفر را در پى داشت سقوط هواپيماهاى غول‌پيکر جديد مرگ چندصد نفر را موجب مى‌شود. امروز، خاصه در شهرهاى بزرگ، کسى ايمن نيست که پس از ترک خانه، دوباره به آن بازگردد: فقط وسيلهٔ نقليه نيست که جان بسيارى را مى‌گيرد و بناى سعادت خانواده‌ها را از هم مى‌پاشد، بلکه خطرهاى ديگرى از قبيل آتش‌سوزى و انهدام تأسيسات يا ساختمان‌ها، انفجار گاز، برق‌گرفتگى و نظاير اينها نيز فاجعه آفرين هستند.


طبق آمار، در سال‌هاى اخير خسارت‌هاى حوادث فاجعه‌آميز در ايران به‌صورت تصاعدى افزايش‌يافته و ضايعات جبران‌ناپذيرى به اقتصاد ملى وارد آورده است. در خصوص خطر مربوط به بحث ما نيز آمار نشان مى‌دهد که در سال ۱۳۲۰ فقط در تهران ۱۳۵ مورد آتش‌سوزى به سازمان آتش‌‌نشانى اطلاع داده شده است، در حالى‌که اين رقم در سال ۱۳۵۲ به ۲۰۸۰ و در سال ۱۳۶۲ به ۵۲۵۱ مورد افزايش يافته است. اگر اين اعداد و ارقام را به آمار آتش‌سوزى‌ها و حوادث ساير سازمان‌ها و شرکت‌هائى که تجهيزات آتش‌نشانى اختصاصى دارند اضافه کنيم ملاحظه مى‌شود که تعداد آتش‌سوزى‌ها بيش از تعداد گزارش شده است. در نتيجه، صرف نظر از خسارت‌هاى جاني، روانى و اجتماعي، خسارت‌هاى مالى آتش‌سوزى‌ها ساليانه بالغ بر ميلياردها ريال خواهد بود که با توجه به پيشرفت تکنولوژى درکشور (مانند مکانيزه‌کردن کشاورزي، توسعه و تأمين برق روستاهاى کشور، لوله‌کشى گاز در شهرها و مراکز صنعتي، ايجاد واحدهاى توليدى و صنعتى و گسترش انبارها و سيلوها) بر تعداد آتش‌سوزى‌هاى افزوده خواهد شد.


هول و هراسى که بر اثر اين وقايع در روان انسان‌هاى ديگر ايجاد مى‌شود و ضربات روحى که به آنها وارد مى‌آيد يکى از چشمه‌هاى بلاخيز و هلاکت‌آور است. با اين همه کمتر به فکر چاره‌جوئى هستيم. اگر وقايعى ناگزير اتفاق مى‌افتند آيا نبايد براى زدودن يا کم‌کردن آثار زيان‌بار آنها چاره‌انديشى کرد؟ چرا از اين مهم غافل هستيم. بنابراين، براى کاهش تعداد آتش‌سوزى‌ها و ميزان خسارت‌ەاى وارده، مراکز صنعتى و تجارى و ساير مکان‌هائى که بالقوه در معرض خطر آتش‌سوزى قرار دارند، بايد هرچه گسترده‌تر به سيستم‌هاى ايمنى مجهز شوند و در کل جامعه نيز مردم نحوهٔ پيش‌گيري، حفاظت و تأمين را آموزش ببينند.


- چگونگى انتشار آتش

انتشار آتش از طبقه‌اى به طبقهٔ ديگر بنا، از طريق آسانسور، هواکش، گازهاى آتش نگرفته به‌شکل دود و انفجار بعدى آنها، پنجره‌ها و ضعف حفاظت از دهانه‌هاى عمودى صورت مى‌گيرد. عوامل انتشار آتش‌ از بنائى چسبيده به بناى ديگر، بيشتر فقدان ديوار حريق بلند، دهانه‌هاى حفاظت‌نشدهٔ ديواري، ضعف درهاى حريق‌بند، فروريختگى ديوارها و نشت حريق است. علت انتشار آتش از بنائى غيرمتصل به بناى ديگر نيز پوشش‌هاى اشتعال‌پذير بام، دهانه‌هاى دائم يا موقت، راهروها، تأسيسات آن و سرستون‌هاى زينتى قابل احتراق است.

آتش‌سوزى خودبه‌خود

آتش گرفتن مواد بدون آتش‌زنه (شعله يا جرقه) است و به سه‌صورت متمايز ممکن است اتفاق افتد:


۱. بالا بردن درجهٔ حرارت مادهٔ موردنظر به‌ميزان معين (درجهٔ آتش‌گيري)؛ ۲. تماس دو ترکيب با مادهٔ مخصوص از قبيل سديوم يا پتاسيوم با آب و يا فسفر با هوا؛ و ۳. مواد خودبه‌خود سوز که در شرايط بدون حرارت يا تماس با مواد يا اجسام ديگر تحت شرايطى به‌خودى‌خود آتش مى‌گيرند.