بيمهٔ مشترک

در اين نوع بيمه تعدادى بيمه‌گر، مورد بيمه‌اى را به‌طور مشترک بيمه مى‌کنند. تعهد هر بيمه‌گر، درصد معلوم و مشخصى است به‌طورى‌که مجموع تعهدات بيمه‌گران برابر با کل ارزش بيمه‌شده و مجموع درصدها برابر با ۱۰۰ است، بدون آنکه بيمه‌گران تضامنى در مقابل بيمه‌گذار تعهد داشته باشند. بيمه‌گرى که درصدى از ريسک مورد بيمه را پذيرفته است متناسب با آن حق بيمهٔ سهم خود را دريافت مى‌دارد. در صورت وقوع خسارت نيز هر بيمه‌گر به سهم خود مسئول جبران خسارت‌وارده به بيمه‌گذار است. در بيمهٔ مشترک ممکن است بيمه‌گرى که سهم بيشترى از بقيه دارد بيمه‌نامه را با امضاء بقيهٔ بيمه‌گران، خود صادر کند، يا اينکه هر يک از بيمه‌گران بيمه‌نامهٔ جداگانه‌اى صادر کنند. بيمه‌ٔ مشترک براى ريسک‌هائى است که سرمايهٔ بيمه‌ شده بسيار کلان است و يک شرکت بيمه نمى‌تواند به ‌تنهائى از پس نگهدارى آن برآيد. براى مثال، ريسک‌هاى بزرگ صنعتي، پروژه‌هاى عظيم مهندسي، يا فعاليت بيمه‌گران لويدز لندن. شرايط بيمه‌نامهٔ مشترک براى تمام بيمه‌گران يکسان است. معمولاً براى سهولت کار بيمه‌گرى که بيشترين سهم را دارد مسئول صدور و تنظيم قرارداد، دريافت کل حق بيمه و تقسيم آن بين ساير بيمه‌گران و نيز ارزيابى و پرداخت خسارت است.

محل مورد بيمه

قرارداد بيمهٔ آتش‌سوزى فقط اموالى را که در محل مخصوصى قرار داشته باشند تحت پوشش قرار مى‌دهد. اين امر شرکت بيمه‌ را در ارزيابى ريسک (قبول يا رد آن) و تعيين نوع و ميزان پوشش‌هاى اتکائى لازم براى آن يارى مى‌دهد. البته استثناهائى وجود دارد که بيمه‌گذار به‌ موجب آن مى‌تواند به‌طور موقت اموال بيمه‌شده را به محل ديگرى انتقال دهد. چنانچه فعاليت بيمه‌گذار به‌گونه‌اى است که اموال بيمه‌شده به‌طور مرتب در محل‌هاى متعلق به بيمه‌گذار در تردد است بايد اين موضوع را به اطلاع بيمه‌گر برساند تا بيمه‌گر در صورت موافقت موارد مربوط را در قرارداد بيمه قيد کند.

مدت بيمه

هر بيمه‌نامه مدت معينى دارد که عرفاً از ظهر (يا هر ساعت ديگرى فرق نمى‌کند، به‌شرايط قرارداد بستگى دارد) روز معينى شروع و در ظهر تاريخ معينى خاتمه پيدا مى‌کند. در اين مدت تعهدات بيمه‌گر و وظايف بيمه‌گذار جريان دارد، مشروط بر اينکه بيمه‌گذار حق بيمهٔ مقرر را در موعد معين بپردازد. مدت بيمه‌نامهٔ آتش‌سوزى معمولاً ۱۲ ماه است که به آن بيمه‌نامه‌هاى يک ساله اطلاق مى‌شود. اگر مدت بيمه‌نامه حين صدور، مازاد بر يک سال باشد بيمه‌گذار بايد علاوه بر حق بيمهٔ سالانه حق بيمهٔ مدت مازاد بر يک‌سال را به‌صورت روزشمار بپردازد. حق بيمهٔ بيمه‌نامه‌هاى کوتاه‌مدت، يعنى بيمه‌نامه‌هائى که براى مدت کمتر از ۱۲ ماه صادر مى‌شوند، تا حدودى بيشتر از حق بيمهٔ بيمه‌نامه‌هاى يک‌ساله است. شرکت‌هاى بيمه معمولاً درصدي، مثلاً ۵ درصد مابه‌التفاوت حق بيمهٔ يک‌ساله با حق بيمهٔ روزشمار را به حق بيمهٔ روزشمار اضافه مى‌کنند و حق بيمهٔ کوتاه‌مدت را به‌دست مى‌آورند. دليل آن افزايش هزينه‌هاى بيمه‌گر و در معرض خطر شديدتر قرارداشتن اموال مورد بيمه در مدت بيمه است. براى مثال، بيمهٔ آتش‌سوزى محصولات کشاورزي(در اين مورد شرکت بيمه فقط در مقابل اخذ حق بيمه، يک‌سال تمام محصولات کشاورزى را بيمه کند)، بيمهٔ کالاهاى انبارشده در انبارهاى عمومي، سردخانه‌ها، ساختمان‌هاى درحال نصب و موارد مشابه.


بيمه‌نامه‌هاى بلندمدت قراردادهائى هستند براى مدت دو سال يا بيشتر صادر مى‌شوند. از آنجا که هزينه‌هاى بيمه‌گر کاهش مى‌يابد شرکت بيمه کاهش در حق بيمه را با توجه به‌مدت بيمه براى بيمه‌گذار منظور مى‌کند (مانند بيمهٔ منازل مسکوني). معمولاً دوطرف قراداد، شاخص و شرط خاصى را مانند نرخ تورم در متن بيمه‌نامه مى‌گنجانند که در اين صورت بيمه‌گر در موقع تجديد بيمه‌نامه بر اساس شرط مربوط، مبلغ مورد بيمه را به‌اندازهٔ تغيير شاخص افزايش مى‌دهد.

پيشنهاد بيمه

پيشنهاد بيمه نوعى پرسش‌نامه است که در آن سؤال‌هائى براى شناسائى بيمه‌گذار و شناخت مشخصات و موقعيت خطر مطرح شده است و بيمه‌گذار با پاسخ‌دادن به آنها بيمه‌گر را در ارزيابى خطر و تعيين نرخ حق بيمه و قبول بيمه يارى مى‌کند. بيمه‌گذار پيشنهاد بيمه‌نامه را مى‌تواند به‌‌صورت شفاهى يا کتبى و بدون هيچ‌گونه تشريفات ويژه ارائه دهد، ولى عمدتاً کتبى است. بيمه‌گذار بايد به کليهٔ سؤال‌هاى بيمه‌گر در خصوص مورد بيمه پاسخ دهد. پيشنهاد بيمه بايد با دقت به‌نحوى تکميل شود که بيمه‌گر را در رد يا قبول پيشنهاد و ارزيابى ريسک و تعيين حق بيمه کمک کند. بيمه‌گذار هم‌چنين موظف است اطلاعاتى را که در تصميم بيمه‌گر مبنى بر ارزيابى ريسک براى قبول يا رد آن و نيز براى تعيين حق بيمه مؤثر است در اختيار بيمه‌گر قرار دهد. اگر کتمان حقايق و اظهارات خلاف واقع عمدى باشد قرارداد بيمه باطل است و چنانچه غيرعمدى باشد بيمه‌گر حق فسخ قرارداد را خواهد داشت.

عناصر تشکيل‌دهندهٔ فرم پيشنهاد

۱. نمايندهٔ: معاملات بيمه‌اى را به‌طور معمول واسطه‌هاى بيمه، از جمله نمايندگان، انجام مى‌دهند و به نمايندگى از شرکت و به‌نام آن بيمه‌هاى مختلف را به بيمه‌گذار معرفى مى‌کنند. هنگامى‌که نماينده از طرف و به‌نام بيمه‌گذار بيمه‌نامه اخذ مى‌کند همان آثارى را خواهد داشت که پيشنهاد دهنده خود پيشنهاد بيمه را تنظيم مى‌کند. بنابراين نماينده بايد فرم پيشنهاد را در نهايت حُسن نيت تکميل کند.


۲. پيشنهاددهنده: پيشنهاددهنده شخصى است که پيشنهاد بيمه را تکميل و امضاء مى‌کند و بايد نفع بيمه‌پذير داشته باشد.

اظهارات واقعى دربارهٔ مورد بيمه

منظور اظهاراتى است که تصميم بيمه‌گر را براى پذيرش يا رد پيشنهاد تحت تأثير قرار مى‌دهد. موارد زير بر اتخاذ تصميم بيمه‌گر مؤثر هستند:


۱. محل استقرار مورد بيمه؛ ۲. صورت ريز اموالى که تحت پوشش قرار مى‌گيرند؛ ۳. مبلغ بيمه‌شده؛ ۴. بيمه‌نامه‌هاى ديگر در رابطه با اموال مورد بيمه؛ ۵. سابقهٔ خسارت؛ ۶. رد پيشنهاد بيمه از طرف بيمه‌گر ديگر؛ ۷. خطرهاى مورد پوشش؛ ۸. شروع و مدت پوشش بيمه‌اي؛ ۹. امضاءِ پيشنهاد دهنده.