بيمهٔ اموال منازل مسکونى

دامنهٔ تأمين بيمه‌اى اين بيمه‌نامه بسيار گسترده است و کم و بيش کليهٔ خطرهائى که به‌نحوى از انحاء ساختمان و وسايل منزل را تهديد مى‌کنند دربر مى‌گيرد. براى صدور بيمه‌نامه لازم است که بيمه‌گذار با پرکردن فرم پيشنهاد، اطلاعات لازم را در خصوص ماهيت و نوع ريسک، نوع منزل مسکونى (آپارتمانى يا ويلائي)، ريز اموال بيمه‌شده همراه با ارزش تک‌تک اقلام، نوع سيم‌کشي، تأمين آب، تأسيسات ايمنى موجود در ساختمان، سابقهٔ خسارتى گذشته و اطلاعات ديگرى را که ممکن است بيمه‌گر براى ارزيابى خطر به آنها نياز داشته باشد در اختيار بيمه‌گر قرار دهد. بيمه‌گر در صورت لزوم کارشناس خود را براى کارشناسى اوليه و تهيهٔ اطلاعات تکميلى و احتمالاً ارائهٔ توصيه‌هاى ايمنى لازم اعزام مى‌کند. بيمه‌گذار بايد در فرم پيشنهاد، ارزش واقعى روز اموال بيمه‌شده را اعلام کند. سرمايهٔ بيمه‌شده نه‌تنها بايد در زمان صدور بيمه‌نامه برابر با ارزش واقعى اموال بيمه‌شده باشد بلکه بيمه‌گذار بايد در طول مدت قرارداد تغييرات ارزش مورد بيمه را به اطلاع بيمه‌گر برساند تا با صدور الحاقيه، سرمايهٔ بيمه‌شده تعديل شود.


تعريف: ساختمان مسکونى ساختمانى است که از آجر، سنگ و بتون ساخته‌شده و با سنگ، کاشي، موزائيک، بتون، آسفالت و يا با ورقه‌هاى فلزى مسقف شده باشد. داخل آن، جزء در موارد خاص، بايد از مواد اشتعال‌ناپذير پوشيده شده باشد. متعلقات و تأسيسات وابسته به آن (مانند گاراژ، انباري، حصارها، ديوارها و درهاى ورودي) نيز بايد مورد استفادهٔ بيمه‌گذار باشد. به‌موجب بيمه‌نامهٔ استاندارد بازار بيمهٔ لندن، جبران خسارت‌هاى وارده به ساختمان ناشى از خطرهاى زير به‌عهدهٔ بيمه‌گر است:


- حريق، انفجار، صاعقه


- شورش، آشوب، بلوا، جنگ داخلي، اعتصاب، اغتشاش‌هاى کارگرى


- سقوط هواپيما، ساير فضاپيماها، سقوط اشيائى از هواپيما


- دزدي


- نشت مواد نفتى از مخازن که براى سوخت تأسيسات حرارتى در ساختمان موجود است


- حوادث اتفاقى منجر به آسيب‌ديدن لوله‌هاى آب، گاز، کابل‌هاى برق، تلفن و ساير تأسيسات عمومى که به ساختمان انشعاب دارند


- مسئوليت بيمه‌گذار (مالک ساختمان) در مقابل خسارت‌هاى وارده به اموال عمومى و جرح بدنى اشخاص ثالث


- عدم‌النفع اجاره


- طوفان، سيل، زمين‌لرزه


- سرريز شدن تانک‌ها و مخازن آب


- برخورد وسايل نقليهٔ موتورى زمينى و يا حيواناتى مانند اسب و گاو با ساختمان، به‌شرطى ‌که در مالکيت و کنترل بيمه‌گذار، کارکنان بيمه‌گذار يا اعضاءِ خانواده که با او در يک مکان زندگى مى‌کنند نباشد


- شکست تلويزيون يا راديو بر اثر سقوط اشياءِ نصب‌شده در ساختمان


- شکست اتفاقى شيشه، در، پنجره، لوستر (به‌استثناءِ مواقعى‌که ساختمان خالى رها مى‌شود)


- شکست تأسيسات بهداشتى مانند دست‌شوئي، سيفون توالت، ظرفشوئي.


بيمه‌نامه، استثناءهاى استانداردى دارد که عبارتند از: خطرهاى جنگ، راديو اکتيو و اواج صوتي. در متن قرارداد بيمه منظور از ”محتويات منزل“ اشيائى است که عرفاً در خانه از آنها استفاده مى‌شود شامل وجه نقد، چک و ساير اوراق بانکى و تمبر (به‌استثناءِ کلکسيون تمبر) که درصد معينى از سرمايهٔ بيمه شده است. اموال بيمه‌شده بايد در مالکيت يا تحت مسئوليت بيمه‌گذار يا اعضاءِ خانوادهٔ او باشد. ويژگى‌هاى پوشش محتويات ساختمان عبارتند از:


- خسارت وارده به هيچ‌يک از قسمت‌هاى ساختمان، سقف و ديوارها (مانند کاغذ ديواري) جزءِ تعهدات بيمه‌گر نيست. فقط در موارد استثنائى بيمه‌گر ممکن است تعهدات بيمه‌گر نيست. فقط در موارد استثنائى بيمه‌گر ممکن است تعهدات خود را به بعضى از اين موارد تسرى دهد.


- اشياءِ متعلق به ملاقات‌کنندگان و اموالى که نزد بيمه‌گذار به امانت سپرده شده است و بيمه‌گذار مسئول حفظ و نگهدارى از آنها است، بايد تحت عنوان جداگانه‌اى در قرارداد بيمه قيد شود.


- قطعات يدکى اتومبيل که در گاراژ بيمه‌گذار نگهدارى مى‌شود بيمه است.


- برخى از اموال استثناء شده از قرارداد بيمه (نظير مدال‌ها و سکه‌ها) را مى‌توان تحت شرايط مخصوص به تعهدات بيمه‌گر اضافه کرد.


- برخى از اشياءِ بيمه ‌شده (مانند عتيقه، تابلوى نقاشي، طلا، نقره، پوست و کارهاى هنري) بر اساس ارزش توافقى بيمه مى‌شوند. مسئوليت بيمه‌گر به مبلغى محدود است که در قرارداد بيمه قيد شده است و تحت هيچ شرايطى از مبلغ مزبور تجاوز نخواهد کرد. ارزش بيمه‌شده براى هر يک از اين اقلام نبايد از ۵ درصد ارزش کل محتويات منزل و در مجموع براى کليهٔ اين اقلام نبايد از يک سوم آن تجاوز کند، مگر با توافق خاص.


خطرهاى بيمه‌شدهٔ محتويات منزل با اندکى تفاوت همان خطرهائى است که براى بيمهٔ ساختمان منازل مسکونى مطرح است و در بخش ساختمان به آنها اشاره شد. در اين خصوص، تغييرات زير درخور توجه است:


- براى خطرهاى سيل، طوفان، ترکيدگى لوله و سرريز شدن تانکرها و مخازن، فرانشيز اعمال نمى‌شود.


- دزدى به مفهوم بيمه‌نامهٔ اثاث و لوازم منزل، آن نوع دزدى است که ورود و خروج دزد همراه با ارعاب، تهديد، زور و به‌کار بردن کليد تقلبى يا بالا رفتن از در و ديوار با استفاده از نردبان و غيره باشد (دزدى با شکست حرز). موارد زير از اين امر استثناء است و لزومى ندارد که ورود و خروج دزد غيرعادى و با اعمال زور همراه باشد:


- دزدى پول، تمبر، اوراق بهادار بانکي.


- ساختمانى‌ که فقط به بيمه‌گذار و افراد خانوادهٔ او تعلق ندارد و کسان ديگرى نيز در آنجا ساکن هستند يا به فعاليت اشتغال دارند و ورود و خروج افراد تحت نظارت و کنترل يک خانواده يا يک نفر نيست.


خطرهاى زير از جمله خطرهاى اضافى بيمه‌نامهٔ اثاث و لوازم منزل محسوب مى‌شوند:


- اموالى‌ که به‌طور موقت براى حراج و نمايشگاه تغيير مکان داده مى‌شوند (به‌‌شرطى‌ که از کشور خارج نشوند). در اين مورد خطرهاى زير استثناء است:


- سيل و طوفان (براى کالاهاى در حين حمل).


- دزدى فقط در سه مورد پوشش دارد:


۱. بانک يا صندوق‌هاى سپرده، گاوصندوق منزل مسکونى که بيمه‌گذار يا خانوادهٔ او در سکونت دارند؛ ۲. هنگام حمل به محل فعاليت تجاري؛ و ۳. حين انتقال از بانک يا صندوق‌هاى سپرده به‌نام بيمه‌گذار، اعضاءِ خانواده يا کارکنان و نمايندگان بيمه‌گذار.


- لباس و لوازم منزل بيمه‌گذار به‌استثناءِ وجه نقد، اوراق بهادار بانکى و تمبر (تا زمانى‌که در منزل مسکونى بيمه‌گذار، هتل يا در حين حمل باشند).


- شکست اتفاقى آينه‌ها، شيشه‌ها، مبلمان و لوازم شيشه‌اي.


- عدم‌النفع اجاره.


- مسئوليت بيمه‌گذار تحت عناوين ۱. مسئوليت بيمه‌گذار به منزلهٔ مستأجر؛ ۲. مسئوليت در مقابل مستخدم و ساير کارکنان؛ ۳. مسئوليت در مقابل اشخاص ثالث؛ و ۴. غرامت فوت بيمه‌گذار منحصر به موارد خاص.


برخى از بيمه‌گران پوشش‌هاى اضافى ديگرى نيز به بيمه‌‌گذاران پيشنهاد مى‌کنند. براى مثال، فرار آب از مخازن آب يا فرار سوخت از مخازن سوخت و تأسيسات حرارتى ثابت؛ خسارت اتفاقى که به تلويزيون نصب‌شده در محل ثابت وارد مى‌شود (به‌استثناءِ شکست ماشين‌آلات الکتريکي)؛ فساد و از بين‌رفتن محتويات فريزرها و سردخانه‌ها به‌دنبال شکست ژنراتورها يا ماشين‌آلات تأمين‌کنندهٔ نيروى الکتريکي.


برخى از بيمه‌گران نيز بيمه‌نامهٔ با شرط نو به‌جاى کهنه صادر مى‌کنند که در صورت تحقق خطر بيمه ‌شده، خسارت بر اساس ارزش جايگزينى نو به‌جاى کهنه پرداخت مى‌شود و مبلغى هم براى استهلاک از ميزان خسارت کسر نمى‌شود. در بيمهٔ منازل مسکوني، سرمايهٔ بيمه‌شده ماهيانه به‌نسبت افزايش شاخص قيمت خرده‌فروشى کالاهاى معين، اضافه و بدين‌ترتيب سرمايهٔ بيمه‌ شده با توجه به افزايش تورم در جامعه تعديل مى‌شود.