براى دريافت خسارت لازم است بيمه‌گذار ثابت کند که بين خطر بيمه ‌شده و خسارت مورد ادعا رابطهٔ علت و معلولى وجود دارد. بدين‌معنا که خسارت ايجاد شده مستقيماً معلول حادثهٔ بيمه‌ شده باشد. خسارت وارده ممکن است ناشى از سلسله علت‌هاى به‌هم پيوسته باشد که هر يک به‌دنبال ديگرى و از نتيجهٔ آن ناشى شود. در مواردى‌که آتش‌سوزى خود به‌خودى يا ناشى از زمين‌لرزه يا ساير خطرهاى استثناء شده باشد تا زمانى‌که از محل خود تجاوز نکرده است پوشش بيمه‌اى ندارد. چراکه بر اساس رابطهٔ عليت، دليل خسارت آن آتش‌سوزى به مفهوم واقعى کلمه نيست که بيمه‌نامه به آن منظور صادر شده است. به‌محض تجاوز آتش‌سوزى از محل طبيعى خود و سرايت به اموال بيمه‌شدهٔ ديگر مانند ساختمان مجاور، علت آتش‌سوزى ساختمان بعدى و يا ساير اموال، آتش‌سوزى خود به‌خود، يا ناشى از زمين‌لرزه تلقى نمى‌شود و خسارت وارده در تعهد بيمه‌گر آتش‌سوزى است. براى روشن‌شدن موضوع به چند مثال توجه کنيد:


- اگر مورد بيمه‌‌اى که در مقابل آتش‌سوزى تأمين دارد بر اثر جارى‌شدن سيل خسارت ببيند و به‌تبع آن بر اثر آتش‌سوزى ناشى از سيل بقاياى آن نيز آسيب ببيند بيمه‌گر آتش‌سوزى فقط خسارت آتش‌سوزى را مى‌پردازد.


- خسارت دودزدگى که نتيجهٔ آتش‌سوزى به مفهوم قرارداد بيمه‌ باشد جزءِ تعهدات بيمه‌گر محسوب مى‌شود.


- بيمه‌گذار براى خاموش‌کردن آتش باعث پرتاب اشياء و يا ريختن آب بر روى آنها مى‌شود؛ مأموران آتش‌نشانى در هنگام اطفاءِ آتش‌سوزى ايجاد خسارت مى‌کنند: هر دو مورد در تعهد بيمه‌گر است.


- خسارت ناشى از انفجار ساختمان همسايه براى مهارکردن آتش چون معلول آتش‌سوزى است جزءِ تعهد بيمه‌گر است.


- گاهى آتش‌سوزى موجب سست‌شدن ديوار مجاور مى‌شود ولى ديوار پا برجا است. اگر بعد از آتش‌سوزى بر اثر تندباد ديوار خراب شود علت بلافصل خراب‌شدن آن وزش تندباد است نه آتش‌سوزي.


- اگر بيمه‌گذار اموال سالمى را که از لهيب آتش‌ نجات داده است براى مدت طولانى بدون پوشش رها کند، جبران خسارت ناشى از بارندگى به‌عهدهٔ بيمه‌گر آتش‌سوزى نيست.


- ترکيدگى لوله بر اثر وقوع آتش‌سوزى جزءِ تعهدات بيمه‌گر آتش‌سوزى است.


استثناءها: در بيمه‌نامهٔ آتش‌سوزى به دو دليل استثناءهائى گنجانده مى‌شود:


۱. جلوگيرى از بروز اختلاف بين دوطرف قرارداد، در مواردى‌که خسارتى شبيه خسارت آتش‌سوزى به‌وجود آمده است ولى نمى‌توان آن را دقيقاً ناشى از آتش‌سوزى به مفهوم قرارداد محسوب کرد.


۲. بيمه‌گر براى پرداخت خسارت، تعهد خود را به موارد خاص و ويژه محدود يا مبراء مى‌کند (مانند خسارت‌هاى ناشى از تابش‌هاى هسته‌اي).


در اين موارد بيمه‌گذار بايد با توجه به اسناد و مدارک ثابت کند که خسارت ناشى از آتش‌سوزى بوده است نه خطرهاى استثناء شده. بيمه‌گذار در مواردى که متعهد جبران خسارت نيست بايد ثابت کند خسارت ناشى از خطرهاى استثناء شده بوده است.


کسور: قسمتى از خسارت است که بر عهدهٔ خود بيمه‌گذار گذاشته مى‌شود. در اين‌صورت بيمه‌گذار از تخفيف در حق بيمه برخوردار مى‌شود. زمانى‌که کسور بسيار بالا باشد تعهد بيمه‌گر به خسارت‌هاى بزرگ و فاجعه‌آميز محدود خواهد شد.


اصل تعدد بيمه‌نامه: در صورتى‌که براى يک مورد بيمه چندين بيمه‌نامه با شرايط يکسان وجود داشته باشد، خسارت به‌نسبت مساوى بين کليهٔ بيمه‌گران تقسيم مى‌شود.