خطر شورش و آشوب

بيمهٔ شورش و آشوب، هم به‌همراه بيمهٔ آتش‌سوزى امکان‌پذير است و هم با صدور بيمه‌نامهٔ جداگانه. تعهد بيمه‌گر پرداخت خسارت وارده به اموال بيمه‌شده ناشى از شورش و آشوب است، ولى مسئوليت بيمه‌گذار را شامل نمى‌شود. مسئوليت ناشى از شورش و آشوب، جداگانه بيمه مى‌شود.


استثناءها: خسارت و زيان ناشى از ضبط و توقيف به‌ دستور دولت، يا ساير ارگان‌هاى عمومى و نيروهاى نظامي؛ خسارت و زيان ناشى از تعطيل کار.


براى شورش و آشوب پنج عامل بايد به‌شرح زير تحقق يابد تا بتوان آن را شورش و آشوب ناميد:


۱. تجمع سه ‌نفر يا بيشتر؛ ۲. داشتن هدف مشخص؛ ۳. اقدام براى نيل به هدف موردنظر؛ ۴. کمک به يکديگر و در صورت لزوم استفاده از زور عليه کسانى‌که با خواسته‌هاى آنان مخالفت مى‌ورزند؛ و ۵. دست‌زدن به اعمال تشنج‌آميز، خشونت‌بار و تهديدکننده.

خطر عمليات بدکارانه

عمليات بدکارانه و خرابکارى عملياتى است که شخص يا اشخاص وابسته به هرگونه تشکيلات سياسى مرتکب مى‌شوند و به اشخاص ديگر خسارت وارد مى‌آورند. بيمهٔ عمليات خرابکارى فقط از طريق تسرى پوشش بيمهٔ شورش و آشوب امکان‌پذير است. خسارت‌هاى ناشى از آتش‌سوزى که علت آن عمليات بدکارانه باشد در بيمه‌نامهٔ استاندارد آتش‌سوزى پوشش بيمه‌اى دارد.

خطر سقوط هواپيما

تعهد بيمه‌گر، جبران خسارت‌هاى وارده ناشى از سقوط هواپيما يا پرتاب اشياء و قطعاتى از هواپيما است. اين خطرها زمانى خطر تبعى يا اضافى آتش‌سوزى تلقى مى‌شوند که حادثه به آتش‌سوزى منجر نشود. اگر حادثه ايجاد آتش‌سوزى کند، بدون اينکه به‌چنين خسارتى عنوان خسارت تبعى داده شود، قابل پرداخت است. خسارت‌هاى ناشى از امواج صوتى هواپيماهائى که با سرعت صوت يا فراتر از صورت پرواز مى‌کنند استثناء است.


در صورت حق رجوع بيمه‌گذار به مالک يا بهره‌بردار هواپيما، که مسئوليت قانونى دارد، بر اساس اصل جانشينى تا ميزان خسارت پرداخت‌شده به بيمه‌گر منتقل مى‌شود.

خطر آب

مواظبت از کالاها و اموالى که در مقابل آب آسيب‌‌پذير هستند (مانند کاغذ، پارچه، مواد غذائي، توتون) بسيار با اهميت است و در ارزيابى ريسک بايد مورد توجه بيمه‌گر قرار گيرد. از آنجا که براى بيمهٔ نشت آب‌فشان‌ها از بيمه‌نامهٔ جداگانه‌اى استفاده مى‌شود، اين نوع خسارت‌ها در اين پوشش استثناء هستند. استثناءِ ديگرى موردى است که ساختمان براى مدت طولانى بدون سکنه رها شود. در اين قرارداد جز براى منازل مسکونى که ريسک کم‌خطرى است فرانشيز منظور مى‌شود. براى ساختمان‌هاى ادارى و تجارى ارائهٔ اين پوشش، مشروط به حفظ و نگهدارى اموال در شرايط مطلوب است.

خطر برخورد اموال بيمه ‌شده

خطر برخورد اموال بيمه ‌شده با وسايل نقليهٔ موتورى يا حيوانات نيز يکى ديگر از خطرهاى اضافى بيمه‌نامهٔ آتش‌سوزى است که براى آن بايد حق بيمهٔ اضافى پرداخت شود. اگر جملهٔ ” به بيمه‌گذار و يا کارکنان او تعلق نداشته باشد و يا تحت کنترل آنها نباشد“ به قرارداد اضافه شود، حق بيمهٔ به‌ مراتب کمترى دريافت خواهد شد. در غيراين ‌صورت، بخشى از خسارت به‌عنوان فرانشيز به‌عهدهٔ خود بيمه‌گذار خواهد بود.

خطر نشت آبفشان

در اين نوع پوشش، سرمايهٔ بيمه‌شده معمولاً همان سرمايهٔ بيمهٔ آتش‌سوزى است. سرمايهٔ بيمه ‌شده بايد به تفکيک براى ساختمان و محتويات در قرارداد بيمه قيد شود. قاعدهٔ نسبى موضوع مادهٔ ۱۰ قانون بيمه در مورد اين قرارداد اعمال مى‌شود. در مواردى‌که آتش‌سوزى ساختمان و محتويات، به‌استثناءِ موجودى انبار، براساس ارزش جايگزينى است، بيمهٔ نشت سيستم آبفشان نيز ممکن است بر همين اساس باشد.


تأمين بيمه‌اى اين بيمه‌نامه شامل خسارت‌هاى ناشى از نشت آب از آبفشان‌هاى خودکار به‌‌دليل نقص مکانيکى يا افزايش دماى محيط است، بدون اينکه آتش‌سوزى واقع شده باشد. اين بيمه‌نامه ممکن است براساس اولين خسارت که حداکثر تعهد بيمه‌گر در هر حادثه مبلغ مشخصى است صادر شود. اين پوشش، هم به‌صورت يکى از خطرهاى اضافى بيمه‌نامهٔ آتش‌سوزى و هم از طريق صدور بيمه‌نامهٔ جداگانه صورت مى‌گيرد. بيمهٔ نشت آبفشان ممکن است بر اساس ارزش جايگزينى باشد. پوشش بيمه‌اى آن شامل موارد زير است:


۱. خسارت‌هاى وارده به تأسيسات آبفشان بر اثر برخورد اشياء با سيستم.


۲. رسيدن حرارت به تأسيسات که از منابعى جز آتش‌سوزى ناشى شود.


۳. حرارت متراکم که از ديگ‌هاى بخار متصاعد مى‌شود.


۴. نقص مکانيکى تأسيسات آبفشان (نقصى که ناشى از قصور و غفلت بيمه‌گذار - که مسئوليت حفظ، نگهدارى و کنترل تأسيسات در شرايط مطلوب را دارد - نباشد).


۵. ترکيدگى لوله‌هاى آب بر اثر يخ‌زدگي.

خسارت‌هاى ناشى از نقص الکتريکى و شکست مکانيکى

به‌طور کلى بيمه‌گذار بايد براى هر يک از اقلام بيمه ‌شده سرمايهٔ معينى تعيين کند. اقلامى چون جواهر، طلا، نقره و فرآورده‌هاى پوستى بايد طى فهرستى همواره با سرمايهٔ بيمه‌شده در اختيار بيمه‌گر قرار گيرد. ساير لوازم متفرقه را نيز با ذکر سرمايهٔ بيمه‌شده مى‌توان بيمه کرد. در صورت ورود خسارت کلى به هر يک از اقلام يادشده بيمه‌گر بر اساس توافق، مبلغى پرداخت مى‌کند و قاعدهٔ نسبى را اعمال نمى‌کند. اکثر بيمه‌گران براى اشياءِ جفت يا سرى در صورت وقوع خسارت کلى يا جزئي، مبلغ معينى پرداخت مى‌کنند. براى وسايل، چمدان و پول همراه مسافر بيمه‌نامهٔ تمام‌خطر با سرمايهٔ ارزش آن وسايل نيز متداول است.

خطر تگرگ

بيمه‌گر در بيمهٔ تگرگ معمولاً يا خسارت وارده به محصولات کشاورزى را جبران مى‌کند و به محض برداشت محصول، مدت بيمه‌نامه منقضى مى‌شود يا ممکن است خسارت وارده به اموال (مثل شيشه و سقف خانه) را جبران کند. اين خطر تا حدودى از اصل پراکندگى برخوردار است، چرا که ريزش تگرگ در هر نقطه از محل‌هاى مورد بيمه ممکن است شديد يا ضعيف باشد؛ افزون بر اين، جنبهٔ متناوب و دوره‌اى دارد. بيمه‌گران شرايط يگانه و استانداردى براى بيمهٔ تگرگ ندارند، در نتيجه شرايط اين بيمه‌نامه از يک بيمه‌گر به بيمه‌گر ديگر متفاوت است.

خطر نشست و ريزش زمين

ريزش يعنى حرکت و لغزش قطعه‌زمينى کوچک، به اين ترتيب که بخش کوچکى از زمين يا صخره تحت تأثير قوهٔ گرانش در سراشيب به‌حرکت درآيد. بيمه‌نامهٔ جامع منازل مسکونى که خطرهاى متنوعى را بيمه مى‌کند نشست زمين را نيز پوشش مى‌دهد، ولى قبول اين خطر در مورد واحدهاى صنعتى و بازرگانى به اطلاعات کافى و کارشناسى نياز دارد. عواملى چون موقعيت جغرافيائي، محل استقرار اموال بيمه ‌شده، نوع زمين، آب‌هاى زيرزميني، حفارى‌هاى انجام‌گرفته و نوع خاک زمين بر ارزيابى ريسک مؤثر است. وجود درختان پر برگ کهنسال ممکن است به خشک‌شدن زمين و نشست آن منجر شود. در بيمهٔ نشست زمين براى حداقل نشست و شکاف متعارف که در اغلب ساختمان‌ها اتفاق مى‌افتد، حتماً بايد فرانيشيزى منظور شود.