بيمهٔ شکست ماشين‌آلات صنعتي، شکل خاصى از بيمهٔ حوادث است که در مورد انواع ماشين‌آلات، ادوات و تجهيزات مکانيکى و دستگاه‌ها کاربرد دارد و در آن بيمه‌گر شکست ماشين‌آلات و همچنين خسارت‌هاى فيزيکى ناگهانى و غيرقابل پيش‌بينى را جبران مى‌کند. در اين بيمه استهلاک عادى پوشش بيمه‌اى ندارد. برخلاف بيمهٔ تمام‌خطر نصب، در بيمهٔ شکست ماشين‌آلات قسمت‌هاى معيوب که ناشى از اشتباه در طراحى و ساخت باشند پوشش بيمه‌اى دارند. بيمهٔ شکست ماشين‌آلات، مالک را در مقابل حوادث ناگهانى و اتفاقى شکست ماشين‌آلات حمايت مى‌کند. بنابراين هرگاه ماشينى زودتر از پايان عمر مفيد غيرقابل استفاده شود پوشش بيمه‌اى ندارد، زيرا بيمهٔ عمر براى ماشين‌آلات مفهوم ندارد. از سوى ديگر، مالک ماشين همه ‌ساله ذخيرهٔ استهلاک را کسر و در دفاتر نگهدارى مى‌کند و مى‌تواند در صورت غيرقابل استفاده‌شدن ماشين، با استفاده از ذخاير آن را با نو تعويض کند.

ضرورت بيمهٔ شکست ماشين‌آلات

سعى هر بازرگانى اين است که هزينه‌هاى خود را تا حد امکان با دقت به‌خصوص براى کوتاه‌مدت محاسبه کند. تنها محدوديتى که وى در اين محاسبات دارد عدم امکان پيش‌بينى آثار اقتصادى و فنى عوامل ناشناخته است. بيمهٔ شکست ماشين‌آلات يکى از رشته‌هاى نو پديد و پوياى صنعت بيمه است که هنگام با پيشرت تکنولوژى پيش مى‌رود و بيمه‌گذار را در مقابل تحقق خطرهاى احتمالى حمايت مى‌کند. ذکر اين نکته ضرورى است که بر اثر پيشرفت‌هاى مداوم تکنولوژي، بيمه‌گران شکست ماشين‌آلات دائماً با مسائل جديد مواجه مى‌شوند که قبلاً پيش‌بينى نمى‌کردند. از اين‌رو ايشان بايد توان و استعداد تطابق با شرايطى را که مرتب در حال تغييرات است داشته باشند. اما چه کسى مى‌تواند بيمه‌گذار باشد: همواره خطر بالقوهٔ شکست ماشين‌آلات صنعتى براى کليهٔ مؤسساتى که از اين وسايل استفاده مى‌کنند وجود دارد. اين پوشش، نه فقط براى مؤسسات بزرگ صنعتى مورد نياز است بلکه براى کليهٔ مؤسسات صنعتى متوسط و کوچک نيز که وجود نقصى در ماشين‌آلات آنها ممکن است موجب پيامدهاى ناگوار مالى شود اهميت دارد. مؤسسات مالى که اعتبار متقاضيان خريد ماشين‌آلات و دستگاه‌ها را تأمين مى‌کنند نيز از خريداران اين نوع بيمه هستند.

موضوع بيمه - مورد بيمه - اموال بيمه‌پذير

انواع ماشين‌آلات، ادوات، تجهيزات مکانيکى و ساير دستگاه‌هاى نظير اينها را مى‌توان در بيمهٔ شکست ماشين‌آلات تحت پوشش بيمه‌اى قرار دارد نظير: دستگاه‌هاى مولد نيروى برق (بويلرها، توربين‌ها، ژنراتورها)؛ تأسيسات شبکه‌هاى برق‌رسانى (ترانسفورماتورها، تجهيزات برق فشار قوى و ضعيف)؛ ماشين‌آلات توليدى و تجهيزات کمکى (ماشين‌افزارها، ماشين‌هاى بافندگي، ماشين‌آلات کاغذسازي، پمپ‌ها، کمپرسورها، مخازن، لوله‌ها، تيوب‌ها و جز آن). در مورد بويلرها و مخازن تحت فشار، پوشش بيمه‌اى ارائه شده در بيمهٔ شکست ماشين‌آلات کارخانه يا کارگاه بيمه شوند. چنانچه پوشش بيمه‌اى فقط براى برخى ماشين‌آلات (به‌ويژه ماشين‌آلات پرخطر) درخواست شود، در اين‌صورت حق بيمه نسبتاً زياد خواهد بود، به نحوى‌که غالباً چندان هم کمتر از حق بيمهٔ مورد درخواست براى تحت پوشش قراردادن کليهٔ ماشين‌آلات نيست. هر يک از اقلام بيمه‌شده با ذکر مشخصات فنى بايد در فهرست ماشين‌آلات قيد شود. ساير اقلامى که در فهرست نامى از آنها برده نشده تحت پوشش بيمه‌اى قرار ندارند. نو يا مستعمل‌بودن ماشين‌آلات مورد بيمه تا هنگامى‌که مرحلهٔ آزمايش به‌طور رضايت‌بخش انجام پذيرد و راه‌اندازى شوند و در شرايط مناسب توليد قرار گيرند، اهميت ندارد. ولى به هرحال بيمه‌کردن ماشين‌آلات و دستگاه‌هاى قديمى بايد با احتياط انجام گيرد. عموماً برخى اقلام که در مقايسه با مجموع ماشين‌آلات کارخانه عمر کوتاه‌ترى دارند تحت پوشش بيمهٔ شکست ماشين‌آلات صنعتى قرار نمى‌گيرند از جمله:


- ابزارآلات تعويض‌شدنى (مانند انواع قالب‌ها و سيلندرهاى مورد استفاده در صنعت چاپ)


- قطعاتى که به‌دلايل عيب ذاتى يا به‌علت نوع استفاده‌اى که از آنها مى‌شود، به‌ميزان زياد در معرض کهنگى و استهلاک قرار مى‌گيرند (مانند لفاف‌هاى نسوز، سنگ‌شکن‌ها)


- اشياءِ شيشه‌اي، تسمه‌ها و تايرهاى لاستيکي


- انواع روغن‌ها، سوخت‌ها و کاتاليزورها (روغن موجود در ترانسفورماتورها و کليدهاى خودکار برق که علاوه بر خنک‌کنندگي، به‌ منزلهٔ عايق‌کننده نيز مورد استفاده قرار مى‌گيرند، تحت پوشش بيمه قرار دارند).

خسارت‌هاى احتمالى

هر دارندهٔ ماشين‌آلات و تجهيزات و غيره به‌خوبى آگاه است که ورود خسارت به ماشين‌آلات اجتناب‌ناپذير است، به همين سبب آنها را بيمه مى‌کند. دلايل اين خسارت‌ها که بر اثر تحقق خطرهاى احتمالى وارد مى‌شود متعدد است که در زير شرح داده خواهد شد.


- تقصير و خطا:

تقصير و خطا ممکن است عامل خسارت باشد. حتى باتجربه‌ترين کارگران هم امکان دارد که دچار اشتباه شوند. براى مثال، کارگر محل کار خود را ترک کند بى‌آنکه شخص ديگرى را جايگزين خود نمايد و همان چندلحظه غيبت موجب حادثهٔ منجر به خسارت شود.


- حرکات عمدى خرابکارانه:

حرکات عمدى حتى با مديريت صحيح و کنترل شديد مى‌تواند موجب خسارت‌هاى سنگين شود. براى مثال، کارگر ناراضى ممکن است بى‌آنکه کسى متوجه شود با گذاشتن سنگ کوچکى در لاى چرخ‌هاى ماشين، فاجعه به‌وجود بياورد.


- افتادن اشياءِ خارجى به درون ماشين:

افتادن شيءاى خارجى مثل آچار، پيچ و مهره يا ادواتى که براى تميزکردن به‌کار مى‌روند ممکن است موجب لطمهٔ شديد به ماشين‌آلات شود که حتى مجهزترين کارگاه و تعميرگاه قادر به جلوگيرى از آن نباشد.


- اشتباه در سيستم روغن و روغن‌کاري:

اشتباه در اين سيستم ممکن است موجب از کار افتادن پيستون‌ها و والف‌ها شود يا کلاً ماشين را از رده خارج کند.


- عوامل و نيروهاى طبيعي:

مانند سرماى شديد، يخ، طوفان و جز آن.


- خسارت به ماشين‌هاى الکتريکي:

عواملى مانند جرقه‌هاى الکتريکي، نوسان‌هاى ولتاژ و نظاير اينها در بروز خسارت‌هاى شايع و متداول دخيل هستند.