استثناءآت بيمهٔ تمام‌خطر نصب

بيمهٔ تمام‌خطر نصب کليهٔ خسارت‌هائى را که مشخصاً در قرارداد استثناء نشده باشد جبران مى‌کند. مواردى که در بيمهٔ تمام‌خطر استثناء شده‌اند عبارتند از:


- زيان يا خسارت ناشى از اشتباه ‌بودن طرح، مصالح يا ريختگى معيوب و اجراء يا کيفيت نازل. در اين رهگذر، ذکر يک نکته ضرورى است: اگر سازندهٔ ماشين‌آلات يا دستگاه‌ها در عين‌حال که مجرى عمليات نصب است بيمه‌گذار هم باشد، در اين‌صورت امکان دارد که خسارت‌هاى فيزيکى هم مشمول بيمه باشد. ناگفته نماند که هزينهٔ دفع نواقص اوليه (مشروط به اينکه کشف آنها قبل از تحقق خطر و ورود خسارت صورت گرفته باشد) به‌شرح زير جزءِ تعهدات بيمه‌گر نيست:


۱. زيان يا خسارت ناشى از عمل يا غفلت عمدى بيمه‌گذار يا نمايندگان وي


۲. زيان‌هاى تبعى از هر نوع و به هر صورت، از قبيل دعاوى مربوط به جرايم قراردادي، زيان‌هاى ناشى از تأخير، عدم اجراء و از دست‌دادن قرارداد


۳. زيان يا خسارت ناشى از جنگ يا عمليات شبه جنگى و هر نوع آشوبگري؛ هم‌چنين اعمال اعتصاب‌گران و اشخاصى که کارفرما به تعطيل کار آنان اقدام‌ کرده است.


۴. زيان يا خسارت ناشى از واکنش‌هاى هسته‌اي، تابش‌هاى هسته‌اى و مواد راديواکتيو، تأمين بيمه‌اى بى‌درنگ پس از تخليهٔ اشياءِ مورد بيمه در کارگاه آغاز و پس از پايان عمليات نصب و آزمايش خاتمه مى‌يابد (مگر اينکه دورهٔ نگهدارى نيز بيمه باشد در اين‌صورت در پايان دورهٔ نگهدارى اعتبار بيمه‌نامه پايان مى‌يابد). بنابراين خسارت‌هاى دورهٔ انبارداري، دورهٔ نصب و بهره‌بردارى و دورهٔ آزمايش يا آزمايش با بار جزءِ تعهدات بيمه‌گر است. خطرهاى اضافى ديگر، نظير مسئوليت در مقابل شخص ثالث، شورش و اعتصاب نيز مى‌توانند در بيمهٔ تمام‌خطر نصب پوشش بيمه‌اى داشته باشند.

ويژگى‌هاى بيمهٔ تمام‌خطر نصب

بيمهٔ تمام‌خطر نصب، در پى بيمهٔ شکست ماشين‌آلات به‌دليل نياز به داشتن پوشش بيمه‌اى براى مدت‌زمان قبل از شروع به توليد به‌وجود آمده است. هنوز هم در برخى کشورها شرکت‌هائى وجود دارند که پوشش بيمهٔ نصب را بر اساس بيمه‌نامه‌هاى شکست ماشين‌آلات صادر مى‌کنند که البته روشن درست و بخردانه‌اى نيست. بيمه‌نامهٔ تمام خطر نصب براى پرخطرترين مرحلهٔ عمليات نصب يعنى دورهٔ آزمايش و آزمايش سخت (testing - hot - testing) که پتانسيل خسارت در اين مرحله به حداکثر مى‌رسد، پوشش بيمه‌اى ارائه مى‌کند. به همين‌ دليل، براى ارزيابى خطر به‌ويژه در مورد خسارت‌هائى که احتمال وقوع آنها بيشتر است حضور مهندسان متخصص ضرورى مى‌نمايد.

بيمه‌نامهٔ نصب کوتاه‌مدت

بيمه‌نامهٔ تمام‌خطر نصب امکان دارد که براى مدت‌هاى متفاوت مورد نياز باشد. اين مدت ممکن است يک ماه يا گاهى سال‌ها طول بکشد و لذا از ديدگاه بيمه‌اى بيمه‌نامه‌هاى نصب براى مدت‌کوتاه، ”بيمهٔ کوتاه‌‌مدت“ محسوب مى‌شوند. زيرا براى بيمه‌گر صادرکنندهٔ بيمه‌نامه بسيار دشوار است که تعادلى در پرتفوى خود به‌وجود آورد. معمولاً دورهٔ راه‌اندازى و آزمايش سخت يک ماه است و در اکثر موارد يک ماه نيز کفايت مى‌کند ولى براى کارخانه‌هاى تکميل ‌شده که مراحل پيچيده دارند، از نظر تکنولوژى شايد لازم باشد که دورهٔ نگهدارى سه ماه يا حتى بيشتر شود. بيمهٔ تما‌م‌خطر نصب از لحاظ سرمايهٔ بيمه‌ شده همانند بيمهٔ تمام‌خطر مقاطعه‌کاران است. ميزان سرمايهٔ درگير با ريسک در شروع عمليات اجراءِ طرح رقم کوچکى است و به‌تدريج که مراحل نصب پيش مى‌رود سرمايهٔ افزايش مى‌يابد تا به کل سرمايهٔ بيمه ‌شده در پايان عمليات نصب برسد.

سرمايهٔ بيمه ‌‌شده

سرمايهٔ بيمه ‌شده عبارت است از ارزش ماشين‌آلات و لوازم مورد نصب بر اساس قرارداد فروش به انضمام هزينهٔ حمل، حقوق و عوارض گمرکى و هزينهٔ مبلغى است که بايد بيمه شود (چنين امرى احتمال دارد که در نتيجهٔ افزايش قانون بيمه). يعنى خسارت به ‌نسبت سرمايهٔ بيمه‌ شده و سرمايه‌اى که بايد بيمه مى‌شد، تقليل مى‌يابد. بنابراين بايد هرگونه تغيير در سرمايهٔ بيمه ‌شده به اطلاع بيمه‌گر برسد تا با صدور الحاقيه مورد تأييد وى قرار گيرد. در موارد زير مبالغ بيمه ‌شده به‌طور جداگانه تعيين مى‌شود:


- ماشين‌آلات و تجهيزات نصب به ارزش نو


- اموال مستقر در محل نصب که متعلق به بيمه‌گذار است يا تحت مراقبت، در امانت يا در اختيار وى قرار دارد.


- پوشش‌هاى اضافى نظير هزينه‌هاى حمل هوائى و مسئوليت مدنى در مقابل اشخاص ثالث نيز مشروط به تعيين ميزان غرامت به‌طور جداگانه براى هر حادثه يا مجموعه‌اى از حوادث است که منشاءِ واحد دارند.


در مورد خطرهاى فاجعه‌آميز (زلزله، سيل، طغيان آب و طوفان) احتمال تجمع خطر بايد به‌طور دقيق و خاص مورد توجه قرار گيرد. در ضمن حدود تعهد بيمه‌گر براى اينگونه خطرها بايد جداگانه در بيمه‌نامه تعيين شود.

حق بيمه

براى تعيين نرخ بيمهٔ تمام‌خطر نصب، معمولاً جدول راهنما تهيه مى‌شود که در اکثر موارد يعنى مواردى که بتوان خطر بيمه ‌شده را عادى تلقى کرد، از آن استفاده مى‌شود. به هرحال تعيين نرخ‌هاى ثابت براى انواع طرح‌هاى نصب يا ريسک‌هاى مختلف امکان‌پذير نيست. به اين دليل هر ريسکى بايد بر اساس ويژگى‌هاى خود آن تعيين نرخ شود. از نظر کارشناسي، بيمه‌گر براى دستيابى به نرخ حق بيمهٔ متناسب با خطر مورد نظر ضرورى است که اطلاعات کاملى از موارد زير در اختيار داشته باشد:


مشخصات فنى طرح مربوط؛ ارزش قرارداد؛ قيمت اشياءِ مورد نصب؛ نمودار مراحل توليد؛ نقشهٔ طرح (با درنظر گرفتن مسئوليت مدنى در مقابل اشخاص ثالث)؛ اطلاعات زمين‌شناسي، آب‌شناسى و هواشناسى مربوط به محل نصب؛ جدول زمان‌بندى شدهٔ تهيه و نصب اشياءِ مورد بيمه؛ جزئيات مربوط به امکانات انباردارى اوليه؛ خدمات حفاظتي، وسايل اطفاءِ حريق و اطلاعاتى در مورد شرکت نصب‌ کننده. بيمه‌گر با در اختيار داشتن اين اطلاعات، ريسک را ارزيابى مى‌کند و مى‌تواند پوشش مناسب با شرايط خاص هر ريسک ارائه کند. بيمه‌گذار نيز در موقعيتى قرار مى‌گيرد که بيمه‌نامهٔ مناسب حال خويش را خريدارى کند.

خسارت

در صورت ورود زيان يا خسارت، بيمه‌گر هزينه‌هاى لازم را بابت ماشين‌آلات و اشياءِ خسارت‌ ديده به ارزش وضعى که قبل از خسارت داشته‌اند پرداخت خواهد کرد. مبلغى که بيمه‌گر مى‌پردازد شامل هزينه‌هاى مربوط به پياده‌کردن ماشين‌آلات، حمل و سوارکردن مجدد آنها و نيز هزينهٔ استخدام متخصص در صورت نياز است. ارزش قطعات و بخش‌هائى که هنوز قابل استفاده هستند از مبلغ خسارت پرداختى کسر مى‌شود (بازيافتي). البته لازم است اشاره شود که بخشى از خسارت به‌عنوان فرانشيز به‌عهدهٔ بيمه‌گذار است.