اين پوشش را شايد بتوان ناشناخته‌ترين بيمه در بيمهٔ مهندسى دانست که در عين‌حال پيچيده‌ترين آنها نيز است. امروزه هزينه‌هاى توليد به‌سرعت رو به ‌افزايش است. مراحل توليد بيش از پيش پيچيده‌ شده و به‌دليل رقابت شديد حاکم بر بازار، توقف توليد بازتاب اقتصادى جدى در پى خواهد داشت. بنابراين نياز به بيمهٔ عدم‌النفع به‌شدت احساس مى‌شود، هرچند که شرکت‌هاى بيمه تمايل چندانى به ارائه اين نوع بيمه ندارند. به‌دليل پيچيده‌بودن اين رشته، مفهوم حمايت بيمه‌اى آن براى توليد‌کنندگان نيز کمتر شناخته شده است. پوشش بيمه‌اى عدم‌النفع ماشين‌آلات تا حدودى شبيه بيمهٔ عدم‌النفع آتش‌سوزى است و چارچوب اصلى آن نيز از بيمهٔ عدم‌النفع آتش‌سوزى گرفته شده. با اين همه، تفاوت‌هائى در اين دو رشته مشاهده مى‌شود. تأمين بيمه‌اى بيمهٔ عدم‌النفع ماشين‌آلات پرداخت سود ناخالص است که در نتيجهٔ شکست ماشين‌آلات، توليدکننده از آن محروم شده است. در برخى بازارهاى بيمه، بيمهٔ عدم‌النفع ماشين‌آلات به همراه بيمهٔ شکست ماشين‌آلات به بازار عرضه مى‌شود و براى توليدکنندگان نيز تهيهٔ هر دو با هم مطلوب است.


سود ناخالص بيمه‌گذار عبارت است از سود خالص به‌اضافهٔ هزينه‌هاى ثابت، که بيمه‌گر آن را در دورهٔ توقف توليد در پى شکست ماشين‌آلات جبران مى‌کند. مدت پرداخت از لحظهٔ شکست ماشين‌آلات محاسبه مى‌شود نه بعد از پايان دورهٔ انتظار. لذا براى مدتى که ماشين‌آلات متوقف‌ شده و مشمول دريافت خسارت عدم‌النفع است، خسارت پس از کسر مدت انتظار پرداخت مى‌شود در بيمهٔ عدم‌النفع ماشين‌آلات هدف جبران خسارت‌هاى جزئى و توقف کوتاه مدت ماشين‌آلات نيست بلکه هدف اين است که اگر بيمه‌گذار در صورت شکست ماشين‌آلات از نظر اقتصادى لطمه شديدى متحمل شد بيمه‌گر آن را جبران کند. منظور کردن دورهٔ انتظار نيز به همين دليل است که خسارت‌هاى کوچک و کوتاه‌مدت به‌عهدهٔ خود بيمه‌گذار باشد و در مقابل خسارت‌هاى سنگين که تحمل آن از توان مالى وى خارج است به بيمه‌گر منتقل شود. تواتر خسارت‌هاى جزئى زياد است؛ گاهى اوقات تعميرات در مدت زمان کوتاهى انجام مى‌گيرد و توليد ادامه پيدا مى‌کند. دليل ديگر اعمال دورهٔ انتظار، اجتناب از مراجعات مکرر و بيش از حد بيمه‌گذار به بيمه‌گر براى مبالغ ناچيز و کاهش هزينه‌هاى شرکت بيمه در اين مورد است.

مبلغ بيمه‌شده

مبلغ بيمه‌شده عبارت است از مجموع سود خالص از توليد به‌ اضافهٔ هزينه‌هاى ثابت، که شامل حقوق و دستمزد و هزينه‌هاى مخصوص ناشى از توقف توليد است. مبلغ بيمه‌ شدهٔ ساليانه، رقم ثابتى است که بر اساس دفاتر بيمه‌گذار تعيين مى‌شود و مبناى محاسبهٔ حق بيمه قرار مى‌گيرد. اگر سود خالص تا پايان سال جارى محاسبه‌پذير نباشد سود حاصل، اعداد و ارقام سال قبل مبناى کليهٔ محاسبات مقدماتى قرار مى‌گيرد و حدود تعهدات بيمه‌گر نيز بر اين اساس تعيين مى‌گردد که بعداً خودبه‌خود و بر اساس ارقام واقعى تعديل مى‌شود. افزون بر اين، بيمه‌گر کليهٔ هزينه‌هائى را هم که بيمه‌گذار براى کاهش و جلوگيرى از توسعهٔ خسارت متحمل مى‌شود جبران مى‌کند.


تقريباً تمام واحدهاى توليدى مى‌توانند اين پوشش را خريدارى کنند زيرا هر واحد توليدى داراى تعدادى عوامل کليدى است که در صورت شکست يکى از عوامل توليد متوقلف مى‌شود. بيمهٔ عدم‌‌النفع ماشين‌آلات نبايد شامل تمام ماشين‌ها شود. تنها آن تعداد از ماشين‌ها بايد بيمه‌ شوند که در معرض خطر شکست قرار دارند و با شکست آنها، توليد متوقف مى‌شود و بيمه‌گذار زيان سنگين مى‌بيند. بنابراين، در انتخاب ماشين‌ها بايد دقت شود و فقط ماشين‌هائى بيمه شوند که از لحاظ مراحل توليد اهميت بسيار دارند. در اين زمينه، مى‌توان به نيروگاه‌هاى دولتى و خصوصى اشاره کرد؛ ريسک‌هاى بزرگى که احتمال خسارت‌هاى سنگين در بطن خود دارند و هم از نظر ميزان سرمايه‌گذارى و هم از نظر توليد نيرو فوق‌العاده مهم تلقى مى‌شوند. در نتيجه براى اين نوع ريسک‌ها بيمهٔ عدم‌النفع ماشين داراى مطلوبيت است. براى اين پوشش، نرخ بيمهٔ واحدى وجود ندارد و بيمه‌گران با کمک‌گرفتن از اطلاعات و تجربيات فنى بيمه‌گران اتکائى و با توجه به عوامل مؤثر در ارزيابى ريسک به شرح زير نرخ را تعيين مى‌کنند:


- احتمال شکست ماشين‌آلات و مدت توقف بعد از آن

- احتمال تعداد و دفعات شکست در هر سال

- اهميت هر ماشين در خط توليد

- محل ساخت و سن ماشين

- امکانات تعمير داخلى و قطعات يدکي

- کنترل و ابزارهاى اندازه‌گيرى ايمني

- در اختيار داشتن رزرو و ماشين، ظرفيت اضافى و ماشين‌آلات ذخيره.

خسارت

نحوهٔ محاسبه و پرداخت خسارت در بيمهٔ عدم‌النفع ماشين از بسيارى جنبه‌ها شبيه عدم‌النفع آتش‌سوزى است. اختلاف عمده، اين دامنهٔ خسارت‌هاى فيزيکى است که در رشتهٔ عدم‌النفع ماشين از عدم‌النفع آتش‌سوزى کمتر است. ارزيابى خسارت را بايد به کارشناسان متخصص در امر بيمهٔ عدم‌النفع واگذار کرد. درصورت تحقق خطر، شرکت بيمه علاقه‌مند است که خسارت به‌حداقل برسد. اين کار را در اغلب موارد مى‌توان از طريق تماس با توليدکنندگان ماشين آسيب‌ديده انجام داد و درخواست کرد که در ارسال ماشين جديد يا قطعات يدکى براى جايگزينى و تعمير تسريع شود. همچنين، به‌جاى ماشين متوقف ‌شده مى‌توان ماشين جايگزين اجاره کرد يا با تعميرات مقدماتي، ماشين آسيب‌ديده را در اسرع وقت راه‌اندازى نمود که در توليد وقفه‌اى ايجاد نشود و تعميرات اساسى به تهيهٔ قطعات يدکى موکول گردد.