قرارداد اتکائى مازاد خسارت

مشخصهٔ قراردادهاى مازاد خسارت آن است که مسئوليت بيمه‌گر واگذارنده و بيمه‌گر اتکائى بر اساس خسارت تعيين مى‌شود و برخلاف قراردادهاى نسبى که تعهدات طرفين بر اساس سرمايه استوار است حق بيمه‌اى که بيمه‌گر اتکائى براى ايفاءِ تعهدات خود دريافت مى‌دارد درصدى از جمع حق بيمه‌هاى پرتفوى واگذارنده در رشتهٔ خاص يا مجموعه فعاليت‌هاى او است، در صورتى‌که در قراردادهاى اتکائى نسبى ميزان حق بيمهٔ سهم بيمه‌گر اتکائى با توجه به سرمايهٔ بيمه‌شده تعيين مى‌گردد. انواع پوشش‌هاى اتکائى مازاد خسارت عبارتند از:


۱. پوشش اتکائى مازاد خسارت براى هرريسک(working excess of loss WXL)

هدف اصلى در اين پوشش آن است که بيمه‌گر واگذارنده در مورد مازاد مبلغى از خسارت در هر ريسک (خطر بيمه‌شده) که خود توان جبران آن را ندارد مورد حمايت قرار گيرد. مثال: شرکت بيمه‌اى تصميم مى‌گيرد که يک ميليون واحد پول از تمام کارخانه‌هاى ريسندگى و بافندگى به‌عنوان سهم نگهدارى به‌حساب خود داشته باشد (يعنى يک‌ميليون واحد پول از کل مبلغ بيمه‌شدهٔ کارخانه که شامل ماشين‌آلات، مواد خام، محصولات نيمه‌ساخته، محصولات توليدشده و ملزومات ادارى است). اين شرکت ۶۰۰،۰۰۰ واحد پول مازاد بر ۴۰۰،۰۰۰ واحد پول از سهم نگهدارى خود را با اخذ پوشش اتکائى مازاد خسارت، بيمهٔ اتکائى مى‌کند. به‌عبارت ديگر، بيمه‌گر اتکائى مازاد خسارت پرداخت ۶۰۰،۰۰۰ واحد پول از هر خسارت مازاد بر ۴۰۰،۰۰۰ واحد پول را که سهم واگذارنده از خسارت است به‌عهده مى‌گيرد. اگر در نظر بگيريم که خسارتى در يک کارخانهٔ ريسندگى و بافندگى اتفاق بيفتد و مبلغ خسارت ۷۵۰،۰۰۰ واحد پول باشد، شرکت واگذارنده بدواً سهم خود يعنى ۴۰۰،۰۰۰ واحد پول را خواهد پرداخت و سپس پرداخت مابقى آنکه ۶۵۰،۰۰۰ واحد پول باشد سهم بيمه‌گر اتکائى مازاد خسارت از خسارت فوق خواهد بود.


۲. پوشش اتکائى مازاد خسارت براى حوادث فاجعه‌آميز(catastrophe excess of loss-XL)

اين پوشش، واگذارنده را در مقابل خسارت‌هاى بزرگى که از يک حادثه ناشى مى‌شود حمايت مى‌کند (خسارت‌هاى اتفاقى و فاجعه‌آميز مانند سيل، زلزله، طوفان، تگرگ، آتش‌سوزى‌هاى مهيب و نظاير آن). مثال: شرکت بيمه‌اى داراى پرتفوى بيمه براى واحدهاى مسکونى است که تمام اين پرتفوى جزءِ سهم نگهدارى شرکت محسوب مى‌شود. اين شرکت قرارداد اتکائى مازاد خسارت برابر با ۲۰ ميليون مازاد بر ۵ ميليون دارد. طوفانى در مى‌گيرد و ۱۰۰۰ واحد مسکونى که ارزش هر کدام ۳۰،۰۰۰ واحد پول است به‌کلى نابود مى‌شود. شرايط قرارداد به اين‌صورت است که کليهٔ خسارت‌هاى زير ۵ ميليون را واگذارنده رأساً به‌عهده مى‌گيرد و از خسارت‌هاى مازاد بر ۵ ميليون واحد پول در هر حادثه ۵ ميليون اوليهٔ آن به‌عهدهٔ واگذارنده است و بقيه تا سقف ۲۰ ميليون واحد پول به‌عهدهٔ بيمه‌گر اتکائى مازاد خسارت. بنابراين نحوهٔ تقسيم خسارت طوفان بين واگذارنده و بيمه‌گر اتکائى مازاد خسارت به‌شرح زير خواهد بود:


- کل خسارت وارده ۳۰،۰۰۰،۰۰۰ واحد پول

- سهم بيمه‌گر واگذارنده ۵،۰۰۰،۰۰۰ واحد پول

- سهم بيمه‌گر اتکائى مازاد خسارت ۲۰،۰۰۰،۰۰۰ واحد پول

- مابقى که مجدداً پرداخت آن به‌عهدهٔ بيمه‌گر واگذارنده است ۵،۰۰۰،۰۰۰ واحد پول


۳. پوشش اتکائى مازاد زيان در مدت معين(stop loss cover)

اين پوشش از شرکت بيمه در مقابل نتايج بد فنى فعاليت‌هاى شرکت در يک‌رشته و در مدت زمان معين که بر اثر افزايش تعداد و ميزان خسارت‌ها به‌وجود آمده است حمايت مى‌کند. مثال: شرکت بيمه‌اى قرارداد مازاد زيان را براى حمايت نتايج بد فنى خود در رشتهٔ بيمهٔ تگرگ به‌ميزان ۵۰ درصد مازاد بر ضريب خسارت ۹۰ درصد اخذ مى‌کند. در پايان دورهٔ مالي، آمار خسارت اين شرکت در رشتهٔ تگرگ ضريب ۱۰۲ درصد را نشان مى‌دهد. بر اساس اين قرارداد، ۹۰ درصد خسارت به‌عهدهٔ شرکت واگذارنده و ۱۲ درصد بقيه به‌عهدهٔ بيمه‌گر اتکائى مازاد زيان خواهد بود. پوشش اتکائى مازاد زيان در مدت معين به‌ندرت مورد استفاده قرار مى‌گيرد، زيرا اين قرارداد براى بيمه‌گران اتکائى بسيار تعهدآور است و گران تمام مى‌شود. از نظر واگذارنده و شرکت‌هائى هم که به‌دليل طبيعت فعاليت بيمه‌اى آنها (مانند رشتهٔ تگرگ) نياز به اين نوع پوشش دارند، حق بيمهٔ اين رشته بالا است و جذابيتى ندارد.