بيمه‌نامه‌هاى اشخاص ممکن است به‌صورت انفرادى يا به‌صورت گروهى (دسته‌جمعى) صادر شود. در بيمه‌هاى انفرادى، بيمه‌گران افراد بيمه‌شدنى را با صدور يک بيمه‌نامهٔ انفرادى، که در آن ويژگى‌هاى شخص بيمه‌شده و تعهدهاى متقابل بيمه‌گر و بيمه‌گذار مشخص شده است، بيمه مى‌کنند. در حالى‌که در بيمه‌هاى گروهى با انعقاد يک قرارداد کلى، افراد يک بنگاه يا سازمان مشمول بيمه مى‌شوند و بيمه‌گر به تعداد بيمه‌شدگان مشمول بيمهٔ قرارداد جمعى واحد، تعهد به گردن مى‌گيرد. بيمه‌هاى گروهى ممکن است دربر گيرندهٔ گروه‌هائى باشد که مشمول سيستم بيمه‌هاى اجتماعى نيستند و يا آنکه به‌عنوان تکميل‌کننده بيمه‌هاى اجتماعى عملى شود. اين نوع بيمه بر حسب نياز گروه‌هاى خواستار بيمه دربر گيرندهٔ انواع بيمه‌هاى عمر، بازنشستگى، حوادث و بيمارى است. در برخى از کشورهاى پيشرفته مانند آمريکا (اتازونى)، که افراد به‌دليل درآمد بالاى خود بيمه مى‌خرند، بيمه‌هاى گروهى پيشرفت چشم‌گيرى دارد (در آمريکا سيستم دولتى تأمين اجتماعى چندان گسترده و همگانى نيست). دلايل اين پيشرفت و گستردگى به‌ شرح زير است:


- عدم شمول بيمه‌هاى اجتماعى به همهٔ گروه‌هاى اجتماعى يا نابسندگى مبلغ تأمين در بيمه‌هاى اجتماعى موجود.


- علاقه‌مند کردن کارکنان بنگاه‌ها و شرکت‌ها به ‌کار و توليد از راه دادن حقوق بسنده و تأمين بيمه‌اى به آنان.


- مناسب و ارزان بودن حق بيمهٔ بيمه‌هاى گروهى به نسبت بيمه‌هاى انفرادى به‌علت حذف تشريفات صدور بيمه‌نامه و کاهش هزينهٔ وصول اقساط حق بيمه و کاهش کارمزدها.


- حذف معاينهٔ پزشکى براى جلوگيرى از اتلاف وقت و هزينه‌ها موجب تسهيل در امر بيمه مى‌شود و هزينهٔ صدور را کاهش مى‌دهد.


- بيمه‌شدگان مى‌توانند در صورت انتقال يا ترک خدمت شرکت يا سازمان بيمه‌گذار، از راه پرداخت حق بيمهٔ مقرر، به شرط موافقت بيمه‌گر، بيمهٔ خود را ادامه دهند.

بيمه‌هاى گروهى از نظر حقوقى

بيمه‌هاى گروهى اين ويژگى را دارد که قرارداد واحدى بين بيمه‌گر و بيمه‌گذار به سود اشخاص ثالث (کارکنان بيمه‌گذار) بسته مى‌شود و بيمه‌گر به تعداد افراد گروه بيمه‌شدگان تعهد قبول مى‌کند. به‌طور نمونه کارفرمايان براى حمايت از کارکنان خود و تشويق آنان به ‌کار و توليد، قراردادى با يک شرکت بيمه مى‌بندند و پرداخت حق بيمه را تعهد مى‌کنند. در مقابل بيمه‌گر نيز در برابر يکايک بيمه‌شدگان متعهد پرداخت سرمايهٔ بيمه يا جبران هزينه‌هاى درمانى مى‌شود. در بيمه‌هاى گروهى تغيير حاصل در شمار بيمه‌شدگان (حذف يا اضافه‌ شدن) از طرف بيمه‌گذار به آگاهى بيمه‌گر مى‌رسد و بيمه‌گر با صدور برگ الحاقى، تغييرهاى حاصل را تأييد مى‌کند.

انواع بيمه‌هاى گروهى

بيمهٔ گروهى عمر زمانى

در اين نوع بيمه، کارکنان مؤسسه‌ها به‌صورت گروهى در مقابل خطر فوت بيمه مى‌شوند. بيمهٔ گروهى عمر زمانى ممکن است به‌صورت بيمهٔ عمر زمانى يک سالهٔ تکرارى يا بيمهٔ عمر زمانى با مدت معين باشد. در نوع اول، مدت بيمه يک سال است و هر سال تا سن معينى (براى مثال تا ۶۵ سالگى)، بر پايهٔ ميانگين سنى جديد بيمه‌شدگان، حق بيمه‌ها محاسبه مى‌شود و تأمين بيمه‌گر تداوم پيدا مى‌کند. در نوع دوم (بيمهٔ عمر زمانى با مدت معين)، قرارداد بيمه براى مدت معين براى مثال ۱۰ سال يا ۱۵ سال يا ۲۵ سال منعقد مى‌شود. در اين‌گونه قرارداد، حق بيمه‌ها سال به سال تعيين نمى‌شود بلکه براى تمام مدت قرارداد به‌طور يکنواخت تعيين مى‌شود.


در بيمه‌هاى گروهى عمر زمانى، در صورتى‌که ميانگين سن بيمه‌شدگان پائين باشد، حق بيمه‌ها ارزان‌تر و نازل‌تر است.

بيمهٔ گروهى تشکيل سرمايه

اين نوع بيمه بيشتر جنبهٔ پس‌اندازى دارد و به‌علت گروهى بودن از بيمه‌هاى عمر انفرادى اندکى ارزان‌تر است.

بيمهٔ گروهى بازنشستگى

در اين نوع بيمه، شرکت بيمه با دريافت درصد معينى از حقوق کارکنان يک بنگاه متعهد مى‌شود که پس از رسيدن بيمه‌شدگان به سن بازنشستگى مستمرى معينى را بپردازد. ميزان مستمرى به‌هنگام بستن قرارداد بيمهٔ گروهى معلوم و مشخص مى‌شود. قبول اين‌گونه تأمين مستلزم محاسبه‌هاى دقيق آکتوئرها و کارشناسان مالى است وگرنه موجب عدم تعادل مالى و ضرر بيمه‌گر مى‌شود.

بيمهٔ گروهى عمر و حوادث

در اين‌گونه بيمهٔ گروهى، کارکنان مشمول بيمه در مقابل خطر فوت به هر علت و از کارافتادگى دائم يا موقت به‌علت حادثه (بيمارى) بيمه مى‌شوند و در صورتى‌که فوت بيمه‌شده به‌علت حادثه باشد سرمايهٔ بيمه دو برابر پرداخت مى‌شوند.

بيمهٔ گروهى عمر و حوادث و درمانى

در اين‌گونه قراردادها افزون بر تأمين خطر فوت و هر علت و خطر از کارافتادگى دائم، هزينه‌هاى درمانى نيز بيمه مى‌شوند. تأمين هزينه‌هاى درمانى اغلب به‌صورت تأمين تکميلى سازمان تأمين خدمات درمانى و يا به‌صورت تأمين هزينه‌هاى عمدهٔ بيمارستانى و اعمال جراحى است. اضافه کنيم که در بيمه‌هاى گروهى بيمه‌گذار موظف است که فهرست ويژگى‌هاى بيمه‌شدگان را تهيه کند و در اختيار بيمه‌گر قرار دهد تا به‌عنوان پيوست جدانشدنى قرارداد، ملاک ايفاء تعهدهاى طرف‌هاى قرارداد قرار گيرد. اما در عمل، گاهى بيمه‌گران از بيمه‌گذار مى‌خواهند که هر نامزد بيمه يک فرم پرسشنامهٔ تندرستى تنظيم کند و اطلاعاتى دربارهٔ چگونگى وضع تندرستى خود در اختيار بيمه‌گر قرار دهد. افزون بر اين، هر بيمه‌شده مى‌تواند استفاده‌کننده از بيمه را نيز تعيين و اعلام کند.