بيمهٔ عمر

اين رشته در قرن پانزدهم پيدا شده است. بيمهٔ عمر هم، مانند بيمهٔ دريائي، ابتداء جنبهٔ شرط‌بندى داشت چنانکه در شمال ايتاليا روى مرگ و زندگى افراد شرط مى‌بستند. ولى چون اين امر برخلاف نظم جامعه بود مقام‌هاى کليسا آن را منع و تحريم کردند. به هرحال اولين تضمين‌هائى که در اين زمينه داده مى‌شد به‌صورت تضمين تکميلى بيمهٔ دريائى بوده است. بدين معنا که بردگانى که با کشتى حمل مى‌شدند، همانند کالاهاى تجارى قابل حفاظت، بيمه مى‌شدند. بعدها اين نوع تضمين توسعه يافت و ناخدا و کارکنان کشتى و مسافران آن بيمهٔ عمر شدند. اولين بيمه‌نامهٔ عمر به‌ تاريخ ۱۵۸۳ ميلادى در شهر لندن يافت شده است. شرايط و مقررات بيمهٔ عمر در اين زمان جنبهٔ تجربى و آزمايشى داشت تا آنکه در قرن هفدهم بر اساس اصول علم احتمال‌ها، که بلز پاسکال دانشمند فرانسوى کشف کرده بود، بيمهٔ عمر به‌صورت امرزوى پى‌ريزى شد و انگليسى‌ها اولين کسانى بودند که اصول رياضى پاسکال را در اين رشته به‌کار بردند.

بيمهٔ آتش‌سوزى

اين رشته در پايان سدهٔ هفدهم، در زمانى‌که تمرکز شهرى و افزايش جمعيت موجب توسعهٔ آتش‌سوزى مى‌شد به‌وجود آمد. در سال ۱۶۶۶ يک از مغازه‌هاى نانوائى شهر لندن دچار آتش‌سوزى شد. آتش‌سوزى به‌سرعت به ساختما‌ن‌هاى مجاور سرايت کرد و مدت چهار روز طول کشيد و در اين مدت نزديک به ۱۳۰۰۰ خانه و ۷۰ کليسا در چهارصد خيابان شهر به مساحت ۱۷۵ هکتار ويران شدند. اين فاجعهٔ وحشتناک افراد مآل‌انديش را به‌ فکر جست و جوى وسيله و راه‌حلى براى جبران پيامدهاى زيانبار آتش‌سوزى انداخت. يکى از ساکنان لندن به‌نام ادوارد لويد به ‌فکر افتاد که در قهوه‌خانه خود دفتر بيمه باز کند. اين دفتر به‌تدريج رونق گرفت و نه‌تنها بيمهٔ آتش‌سوزى بلکه خطرهاى ديگرى را نيز بيمه مى‌کرد و در قرن‌هاى اخير به‌قدرى وسعت يافت که امروز مهم‌ترين مؤسسهٔ بيمه جهانى است و به‌نام لويدز لندن ( LLOYD'S) معروف است. به‌علاوه مسئولان امور در انگلستان، که از خسارت‌هاى سنگين فاجعهٔ آتش‌سوزى ۱۶۶۶ متأثر شده بودند، در سال ۱۶۶۷ به فکر تأسيس (Fire Office) افتادند. اين فکر در سال ۱۷۱۷ در فرانسه به‌صورت دفتر حمايت از حريق‌زدگان عملى شد و به‌تدريج صندوق‌هائى براى کمک به زيانديدگان از آتش‌سوزى تشکيل شد که هنوز هم وجود دارند. بالاخره در سال ۱۷۵۳ در فرانسه کمپانى بيمهٔ ژنرال براى فعاليت در رشتهٔ بيمهٔ آتش‌سوزى تأسيس شد. اضافه کنيم که توسعه و تحول عمدهٔ رشتهٔ بيمهٔ باربرى و عمر و آتش‌سوزى از قرن نوزدهم آغاز شد و عامل اصلى اين توسعه و تحول، رشد صنعت و تجارت و بهبود وضعيت اقتصادى کشورهاى اروپائى بوده است.

بيمهٔ حوادث

پيدايش رشتهٔ بيمهٔ حوادث خيلى ديرتر از سه رشتهٔ مذکور بوده است.


اين رشته در پى پيدايش و توسعهٔ ماشينيسم (کارخانجات، وسايل حمل و نقل موتورى و...) به‌وجود آمد. در واقع حوادث کار در کارخانه‌ها، که موجب صدمه و خسارت کارگران مى‌شد، بيمه‌گران را به فکر انداخت که پيامد اين حوادث را بيمه و تضمين‌هائى در اين زمينه عرضه کنند. در فرانسه، در سال ۱۸۹۸ قانونى وضع شد که کارفرمايان را در مقابل کارگران و کارکنان خود مسئول جبران خسارت‌هاى ناشى از حوادث کار دانست. اين سيستم تا سال ۱۹۴۶، که قانون بيمه‌هاى اجتماعى فرانسه وضع شد، در حال توسعه و مشکل‌گشائى بوده و کارگرانى را که بر اثر حوادث کار مصدوم مى‌شدند حمايت مى‌کرده است. ازدياد و توسعهٔ وسايل نقليهٔ موتورى و تمرکز جمعيت، که موجب افزايش حوادث اتومبيل شده بود، بيمه‌گران را به فکر بيمه‌کردن اين قبيل حوادث انداخت. بدين ترتيب رشتهٔ بيمهٔ حوادث و تصادف وسايل نقليهٔ موتورى در اوايل قرن نوزدهم به‌وجود آمد.


انواع بيمه‌هاى حوادث با تنوع و توسعهٔ فعاليت‌هاى اقتصادى و اجتماعى يکى بعد از ديگرى به‌وجود آمد که به موقع از آنها صحبت خواهيم کرد.


به‌طور کلى غير از رشتهٔ بيمهٔ دريائي، که از تغيير شکل شرط‌بندى و سفته‌بازى توانگران و بازرگانان قديم به‌وجود آمده است، ساير رشته‌هاى بيمه اعم از آتش‌سوزى و حوادث به‌ويژه بيمه‌هاى عمر و بيمه‌هاى اجتماعى بر اساس تعاون و همبستگى انسانى شکل گرفته‌اند. رشتهٔ بيمهٔ دريائى نيز پس از تغيير، شکلى پيدا کرد و در مسير واقعى و علمى افتاد و بر اساس تعاون و همکارى گروه‌هاى انساني، که سرمايه‌ها و کالاهاى خود را در معرض خطر مشترک مى‌ديدند، قرار گرفت. ولى به هرحال اين رشتهٔ خاص بيمه‌اى که زادهٔ تجارت و لازمهٔ آن است، بيش از ساير رشته‌هاى بيمه، رنگ و ماهيت تجارتى دارد. اين رشتهٔ کهن عرف و مقررات ويژه‌اى دارد و به همين جهت از ساير رشته‌هاى بيمه نيز متمايز است.