حمل و نقل با راه‌آهن

راه‌آهن نسبت به راه‌هاى آسفالته و ساير راه‌هاى زمينى پر خرج‌تر و نيازمند هزينه نسبتاً گزاف مى‌باشد براى اينکه جزو حمل و نقل‌هاى خطّى سنگين به شمار مى‌رود و داراى ايستگاه‌هاى متعددّ در مقصد و بين‌راه و مبداء مى‌باشد که محتاج به تعدادى پرسنل فنى است و امروزه بين کشورهاى پيشرفته و در حال توسعه جايگاه خاص خود را دارد و براى حمل مسافر و بار از آن استفاده مى‌شود و ضريب آن نسبت به ساير وسايل نقليه زمينى خيلى زيادتر است و از لحاظ زمان‌بندى و برنامه دقيق ساعات خروج و يا ورود از شهر به شهر يا از ايستگاه به ايستگاهى تقريباً منظّم و حساب شده مى‌باشد و چون براى ايجاد و تأسيس و راه‌اندازى نگهدارى آن مخارج هنگفتى لازم است ـ ايجاد آن براى همه کشورها امکان‌پذير نمى‌باشد ضمن اينکه وضعيّت جغرافيائى و طبيعى کشورها هم در ايجاد آن مؤثّر است و به‌علت مزاياى نسبتاً زيادى که در سيستم حمل و نقل زمينى کشورها دارد و نقاط مختلف کشور را به‌هم وصل مى‌نمايند بيشتر دولت‌ها تلاش مى‌نمايند تا شبکه راه‌آهن سراسرى در داخل کشور خود ايجاد نمايند و بلکه با شبکه بين‌المللى يا راه‌آهن بين‌المللى نيز متّصل يا مرتبط باشند.



مزاياى راه‌آهن

ـ مزاياى راه‌آهن از بُعد حجم کالا و تناژ بار و تعداد مسافر و نوع کالا:


۱. حمل مسافر از نقاط مختلف کشور به مرکز پرجمعيّت و شهرهاى زيارتى و سياحتى و تاريخى به وسيله واگن‌هاى مسافرى


۲. انتقال کارگران به مناطق صنعتى و کارخانه‌ها و کارهاى توليدى


۳. حمل مواد اوليه و محصولات به کارخانه‌ها و مناطق مختلف به وسيله واگن‌هاى بارى


۴. حمل ميوه و تره‌بار و گل با واگن‌هاى سردخانه‌اى و داراى حرارت متعادل و مناسب


۵. حمل موادّ گوشتى به‌وسيله واگن‌هاى مخصوص براى گوشت و مرغ و ماهى‌هاى يخ‌زده و منجمد و حفظ و نگهدارى آن براى مدت‌هاى طولانى


۶. حمل قطعات و لوازم يدکى اتومبيل و ماشين‌هاى صنعتى و اتومبيل‌هاى سوارى


۷. حمل انواع کالاهاى تجارى و غيرتجارى از نقاط مختلف


۸. حمل انواع حيوانات زنده مانند گوسفند و گاو و اسب و طيور با واگن‌هاى مخصوص


۹. حمل موادّ سوختى و نفت و گاز به مقدار زياد و قابل توجه با قطارهاى مخصوص و غيره


ـ مزاياى راه‌آهن از نظر عامل زمان:


۱. زمان حرکت قطارها نسبتاً دقيق است و ساعت ورود و خروج قطارها اعم از مسافربرى يا بارى و يا قطارهاى نفت‌کش و غيره حساب شده و منظم مى‌باشد.


۲. ضريب اطمينان مسافرت با قطار با حمل انواع محموله‌هاى مختلف نسبتاً خوب است.


۳. در تمام طول ساعات شبانه‌روز امکان حمل و نقل و مسافرت با قطار وجود دارد و وسايل خواب و استراحت نسبتاً فراهم است.


۴. در تمام فصول سال مسافرت و حمل و نقل با قطار به سادگى و راحتى امکان‌پذير است.


۵. هزينه مسافرت و نرخ حمل و نقل با قطار نسبتاً مناسب مى‌باشد.

بارنامهٔ راه‌آهن

براى اشياء و محموله‌هائى که با راه‌آهن حمل مى‌شود نيز بايد برنامه‌هائى صادر گردد که حداقل در چهار نسخه مى‌باشد و موارد زير بايد در آن قيد گردد.


۱. نام و مشخصات کامل و نشانى دقيق ارسال‌کننده کالا


۲. نام و مشخصات کامل و نشانى دقيق گيرنده کالا


۳. نوع و مشخصات کالا (فرش، خشکبار، قطعات ماشين، مواد اوليه و...)


۴. مقدار و تعداد عدل‌ها و بسته‌ها


۵. ذکر نام ايستگاه‌ها مبداء و مقصد


۶. تاريخ صدور بارنامه و امضاء متصدى صدور آن


۷. ميزان کرايه حمل

حمل و نقل کالا با قطارهاى بين‌المللى

در صورتى‌که قطار حامل کالا براى رسانيدن به مقصد از دو يا چند کشور عبور نمايد و بين آنها قرارداد حمل و نقل بين‌المللى کالا و مسافر منعقد شده باشد برابر شرايط و مندرجات قرارداد بايد عمل شود و نرخ حمل و نقل و طبقه‌بندى کالاها به موجب همان قرارداد خواهد بود.


گرچه اطاق بازرگانى بين‌المللى در اينکوترمز مقررات و شرايط مختلفى پيش‌بينى نموده است که در مواردى برابر آن ضوابط و شرايط مى‌توان عمل نمود ضمن اينکه چون حمل و نقل کالا با راه‌آهن در بيشتر کشورها وابسته به وزارتخانه‌ها و سازمان‌هاى دولتى و حکومتى است و در حقيقت، زير نظر دولت و تشکيلات وابسته به دولت اداره مى‌شود به اين جهت در زمينه نرخ کالا و رسانيدن آنها به مقاصد مختلف مشکلات زيادى وجود ندارد.