بيمه در لغت به معناى ضمانت کردن آمده است و در اصطلاح و عرف، عملى است که اشخاص با پرداخت وجه قراردادى منعقد مى‌نمايند که براساس آن، هرگاه موضوع بيمه يعنى چيزى که بيمه شده به نحوى از انحاء خسارت ببيند و يا دچار مخاطره و آسيب و يا تلف شود طرف قرارداد از عهده خسارت وارده بر آيد. بنابراين بيمه نوعى دلگرمى و پشتوانه مالى است براى موردى که جان و مال انسان به خطر بيفتد و او شخصاً قادر به تأمين خسارت نباشد تا شخص يا اشخاصى به نام بيمه‌گر به او کمک نمايد. درباره سوابق تاريخى بيمه بحث و گفتگو بسيار است. به‌ طورى‌که گفته شده تاريخچه بيمه به ۴۵۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح برمى‌گردد يعنى از ۴۵۰۰ سال قبل از تولد مسيح بيمه بين مردم آن عصر معمول و متداول بوده و در قرن‌هاى پنجم و ششم قبل از ميلاد مسيح (مديترانه شرقي) مرکز تجارت اروپا قرار داشته و تجار يونانى و سامى که تجارت خود را بين جزاير درياى اژه و قاره‌هاى آسيا و اروپا و آفريقا ادامه مى‌داده‌اند نوع خاصى از بيمه باربرى را مرسوم نموده بودند.


علاوه بر اين چينى‌ها اولين ملتى بودند که اصل تقسيم خطر را در سه هزار سال قبل از ميلاد مسيح در باربرى دريائى رعايت مى‌نموده‌اند ليکن بيمه به مفهوم امروزى از سال ۱۳۵۰ ميلادى شکل گرفته و بيمه‌نامه‌هاى دريائى شبيه قراردادهاى امروزى منعقد مى‌شده است. اولين قانون بيمه در سال ۱۴۳۵ در بارسلن اسپانيا که از بنادر معروف تجارى بوده به‌منظور جلوگيرى از سوءاستفاده تدوين گرديده و به‌تدريج در ساير کشورها قوانينى به تصويب رسيده است و بعد از بيمه حمل و نقل بيمه آتش‌سوزى مورد توجه قرار گرفته است.



زيرا در سال ۱۱۳۲ در نتيجه وقوع يک آتش‌سوزى در شهر هاى فونگ چين سيزده هزار خانه در آتش سوخت و در حريقى که در سال ۱۱۳۷ ميلادى در آن کشور روى داده ده هزار خانه ويران گرديد و در سال ۱۳۶۶ آتش‌سوزى مهيبى در لندن روى داد که خسارات زيادى به بار آورد و موجب تشکيل اولين شرکت بيمه آتش‌سوزى انگلستان به نام هند شرقي در قرن هفدهم گرديد و به‌تدريج در ساير کشورهاى اروپائى مؤسسّات بيمه آتش‌سوزى تأسيس شد، و سپس بيمه عمر و بيمه‌هاى اجتماعى به‌وجود آمد به‌طورى که اولين کشورى که به امر بيمه‌هاى اجتماعى همت گماشت کشور آلمان بود که در زمان حکومت بيسمارک در سال ۱۸۸۰ به اين موضوع اقدام نمود و در سال ۱۸۸۹ بيمه اجتماعى در فرانسه مورد توجه قرار گرفته و در سال ۱۹۱۱ در انگلستان و در سال ۱۹۳۵ در امريکا ايجاد شد.


ليکن در ميان انواع بيمه‌هاى مذکور بيمه حمل و نقل از راه‌هاى آبى با کشتى و ساير وسايل به‌طور چشم‌گيرى مورد توجه قرار گرفت و مسئله بيمه حمل و نقل ابتدا به‌طور عرفى مرسوم و معمول گرديد و بعدها قوانينى نيز در اين زمينه به تصويب رسيد و در حال حاضر شرکت‌هاى مهم بين‌المللى به امر حمل و نقل کالا اشتغال دارند و اشياء و اموال و کشتى‌ها و حتى کارکنان آنها را بيمه مى‌نمايند. و در اين زمينه در مواقع بحرانى مانند جنگ‌هاى دريائى معمولاً نرخ بيمه افزايش پيدا مى‌نمايد و مبناى آن از لحاظ افزايش و يا کاهش وسيلهٔ بيمه لويدز لندن تعيين و محاسبه مى‌گردد. و کسانى که به امر تجارت دريائى و حمل و نقل کالا از طريق راه‌هاى آبى سر و کار دارند کم و بيش با نام مؤسسه مزبور آشنائى دارند.


براى آشنائى بيشتر با بيمه لويدز به‌طور خلاصه اشاره مى‌گردد که در قرن هجدهم در انگلستان فردى به نام ادوارد لويدز داراى قهوه‌خانه‌اى بود که محل رفت و آمد تجار و صاحبان کشتى‌ها و کالا بود و به‌علت اينکه کاپيتان‌هاى کشتى‌ها و متصديان حمل و نقل و تجار در امر حمل و نقل و تجارت معمولاً دچار مخاطراتى مى‌شدند در همين قهوه‌خانه با هم قرار و مدار بيمه‌هاى مختلف و على‌الخصوص بيمه حمل و نقل را مى‌گذاشتند به‌طورى ‌که مبناى قراردادهاى بيمه به‌طور عرفى در همين مکان شکل گرفت و بعدها اولين مؤسسّه بيمه به نام بيمه لويدز موسوم گرديد و در سال ۱۷۷۹ يک فرم استاندارد بيمه دريائى تهيه و به بازار عرضه گرديد که مدتى بعد مؤسسه بيمه لويدز به‌وسيله جانشينان ادوارد لويدز ثبت شد و در سال ۱۷۸۱ به موجب قانون خاصى رسمى شد و اکنون مؤسسه بزرگى است که اساس و پايه بيمه دريائى را ايجاد نموده است که براى اطلاع بيشتر علاقمندان مى‌توانند به کتاب حقوق حمل و نقل دريائى ترجمه عباس رمضانى صفحات ۳۱۱ و بعد مراجعه نمايند.



به‌علاوه در ميان مؤسسات ايتاليائى نيز از اوايل قرن چهاردهم بيمه دريائى معمول گرديد و به‌علت موقعيت خاص کشور ايتاليا که به دريا و راه‌هاى آبى بين‌المللى مرتبط بود طبعاً اين مسئله مورد توجه تجار و صنعتگران و متصديان حمل و نقل کشور ايتاليا و ساير کشورهائى که با آنها ارتباط داشتند واقع گرديد.


البته سعى و تلاش و سهم حقوق‌دانان آن دوره را هم نبايد از ياد برد زيرا يکى از حقوق‌دانان مشهور ايتاليا به نام افريکوتيا که اهل ژن مى‌باشد در زمينه قراردادهاى بيمه کتابى تأليف و در سال ۱۸۸۴ به چاپ رسانيد که هنوز در مؤسسات آموزشى بيمه آن کشور مورد توجه اساتيد و دانش‌پژوهان مى‌باشد.