فروش نقدى

يعنى فروشى که با انعقاد عقد بيع خريدار فى‌المجلس بهاء کالاهائى که خريدارى نموده است مى‌پردازد و در عوض کالا را از فروشنده دريافت مى‌نمايد که معمولى‌ترين نوع خريد و فروش همين نوع است. به‌خصوص در بيع مدنى که از تاريخ پرداخت بها و تحويل مبيع خريدار مالک کالا مى‌گردد.

فروش نسيه

در فروش نسيه خريدار تعهّد و شرط مى‌نمايد که بهاء کالا را بعد از مدت معينى به‌صورت اقساط و يا تمام و يک‌جا به فروشنده پرداخت نمايد و به تناسب مدت زمان پرداخت، فروشنده بهره‌اى به اصل مبلغ اضافه مى‌نمايد. بديهى است چنين بهره‌اى نبايد از بهره خسارت ديرکردى که قانون معين نموده است، تجاوز نمايد. در صورتى‌که خريدار زودتر از موعد مقرره بهاء کالا را تأديه نمايد به همان نسبت از پرداخت بهره معاف خواهد بود. در بعضى از موارد فروشندگان براى حفظ حقوق خود در قرارداد فروش قيد مى‌نمايند که تا پرداخت کليهٔ اقساط، کالا و اجناس فروخته شده در مالکيّت آنها باقى بماند تا در صورت عدم پرداخت اقساط، حق استرداد کالا را داشته باشند.


در موارد ديگرى ممکن است بعد از فروش جنس، آن را در قبال اقساط به رهن خود در آورند تا چنانچه با عدم پرداخت اقساط مواجه شوند، بتوانند از حقى که بر مال مورد وثيقه (رهن) دارند، استفاده نموده و با فروش آن در مورد وصول طلب خود اقدام نمايند. به‌علاوه ممکن است شرط شود که در فروش نسيه، فروشنده کالا را به خريدار اجاره داده و تعهد نمايد که پس از پرداخت آخرين قسط آن را به خريدار تسليم کند و در صورتى‌که خريدار از پرداخت اقساط خوددارى نمود، فروشنده کالا را بفروشد يا اينکه اجاره فسخ گردد.

فروش با حقّ استرداد

فروشى است که در اعلاميه و اعلان‌هاى تجارتى قيد مى‌گردد که خريدار حق دارد کالائى که خريده مسترد نموده بهاء آن را دريافت دارد که در چنين مواردى خريدار نبايد در کالاى مزبور داخل و تصرّف نموده و يا آن را خراب و معيوب نمايد، چرا که در صورت استفاده و يا معيوب شدن کالا حق استرداد او منتفى خواهد شد. همين حق هم با شرايطى براى فروشنده وجود دارد.

فروش به وزن و شماره

فروشى است که بهاء کالا به دو صورت ممکن است پرداخت شود:


- خريدار ابتدا بهاء کالا را مى‌پردازد و سپس در مورد شمارش يا توزين آن اقدام مى‌شود. مثل اينکه هزار تخته فرش يا تلويزيون مورد معامله قرار گرفته که پس از پرداخت بهاء مورد شمارش قرار گيرد و يا اينکه ده تن مواد غذائى مثل برنج به فروش رفته و وجه آن قبل از وزن کردن آن به فروشنده تسليم شده باشد.


- ابتدا در مورد شمارش اجناس و يا توزين آنها اقدام مى‌شود، پس از آنکه وزن آن مشخص شد و تعداد آن شمرده شد، بهاء آن پرداخت مى‌گردد. در اين‌صورت در حقيقت مانند فروش نقدى خواهد بود.

فروش به‌وسيله نمونه يا کاتالوگ

در حال حاضر فروش‌هاى مهم و عمده از طريق ارائه و عرضه نمونه انجام مى‌گيرد به اين ترتيب نوع کالا با توجه به نمونه آن مشخّص مى‌گردد و بهاء آن نيز معين مى‌شود و خريدار با ملاحظه نمونه آن را خريدارى مى‌نمايد و خريدارى که سفارش کالائى را داده است موظف به خريد آن مى‌باشد مگر اينکه کالا و اجناس خريدارى شده مطابق نمونه نباشد که در اصطلاح حقوقى به آن تخلف از وصف مى‌گويند و هرگاه اجناس از لحاظ مرغوبيت در پائين‌ترين درجه قرار داشته باشد ممکن است خريدار و فروشنده موافقت نمايند که خريدار قيمت کمترى پرداخت نمايد در بيع مدنى و در حقوق مدنى در چنين مواردى براى خريدار خيار فسخ وجود دارد (که برابر ماده ۴۱۰ ق.م) خريدار مى‌تواند معامله را بر هم زده يا به همان وضع موجود قبول نمايد.

فروش بعد از امتحان

به فروشى گفته مى‌شود که براى اطمينان بيشتر از کيفيت کار و مرغوب بودن اشياء پس از امتحان به‌عمل مى‌آيد و در صورتى‌که کالا داراى اوصاف و شرايط دلخواه و لازم بود خريدار در مورد آن اقدام مى‌نمايد و اين نوع خريد و فروش معمولاً در مورد ماشين‌آلات صنعتى و کشاورزى انجام مى‌شود و در مورد ساير اقلام و اشياء نيز ممکن است تحقق يابد و براى جلوگيرى از هرگونه اختلاف و ادعا در مواقع تنظيم قرارداد بايد جزئياتِ شرايط موردنظر طرفين معيّن و قيد گردد.