سومين استاندارد تکميلى گزارشگرى حسابرسى صورت‌هاى مالى دولتى عبارت است از:


گزارش حسابرسى دربارهٔ صورت‌هاى مالى بايد:


- بيان کننده دامنه آزمون‌هاى حسابرسان در مورد رعايت قوانين، مقررات و کنترل‌هاى داخلى و نشان دهنده نتايج اين آزمون‌ها باشد


- به گزارش‌هاى جداگانه حاوى آن اطلاعات اشاره کند. حسابرسان بايد در ارائه نتايج آزمون‌هاى مذکور، تخلفات، اعمال غيرقانوني، ساير موارد با اهميت عدم رعايت و نکات قابل گزارش در کنترل‌هاى داخلى را گزارش دهند. در برخى از شرايط حسابرسان بايد تخلفات و اعمال غيرقانونى را مستقيماً به اشخاصى خارج از واحد مورد رسيدگى گزارش دهند.


اين موارد مسئوليت‌هائى اضافى است و مسئوليت‌هاى حسابرسان، طبق استانداردهاى انجمن حسابداران رسمى آمريکا به‌شرح زير را تغيير نمى‌دهد:


- اشاره به اثرات تخلفات يا اعمال غيرقانونى بر صورت‌هاى مالي.


- تعيين اينکه کميته حسابرسى يا ساير اشخاص داراى اختيار و مسئوليت مشابه به‌نحو کافى در جريان تخلفات يا اعمال غيرقانونى هستند.


حسابرسان ممکن است گزارش مربوط به رعايت قوانين، مقررات و کنترل‌هاى داخلى را به همراه گزارش مربوط به صورت‌هاى مالى يا در گزارش‌هاى جداگانه ارائه دهند. هنگامى که حسابرسان گزارش مربوط به رعايت قوانين و مقررات و کنترل‌هاى داخلى را به همراه گزارش مربوط به صورت‌هاى مالى ارائه مى‌دهند، بايد در مقدمه، خلاصه‌اى از يافته‌هاى بااهميت حسابرسى صورت‌هاى مالي، موارد عدم رعايت و کنترل‌هاى داخلى مربوط را ارائه دهند. حسابرسان نبايد اين مقدمه را به‌عنوان گزارش مجزا صادر کنند. هنگامى که حسابرسان درباره رعايت قوانين، مقررات و کنترل‌هاى داخلى گزارش جداگانه صادر مى‌کنند، بايد در گزارش مربوط به صورت‌هاى مالى به صدور اين گزارش جداگانه اشاره شود.

نارسائى‌هاى کنترل داخلى

حسابرسان بايد نارسائى‌هاى موجود در کنترل‌هاى داخلى را که به‌نظر آنها نکات قابل گزارش است طبق تعاريفى گزارش کنند که در استانداردهاى انجمن حسابداران رسمى آمريکا آمده است. موارد زير از جمله موضوعاتى است که مى‌تواند نکات قابل گزارش تلقى شود:


- عدم تفکيک مناسب وظايف هماهنگ با هدف‌هاى کنترلي؛


- نبود روش مناسب بررسى و تائيد معاملات، ثبت‌هاى حسابداري، يا نتايج سيستم‌ها؛


- مقررات غير کافى در مورد حفاظت از دارائى‌ها؛


- وجود شواهدى دال بر ناتوانى نسبت به حفاظت از دارائى‌ها در برابر زيان، خسارت ديدن و کاربرد نادرست آنها؛


- وجود شواهدى مبنى بر ناتوانى سيستم براى تهيه نتايج صحيح و کامل در ارتباط با هدف‌هاى کنترلى واحد مورد رسيدگي، به دليل کاربرد نادرست روش‌هاى کنترلي؛


- وجود شواهدى مبنى بر ناديده گرفتن عمدى کنترل‌هاى داخلى توسط افراد مسئول تعيين هدف‌هاى کلى سيستم؛


- وجود شواهدى مبنى بر عدم انجام وظايفى که بخشى از کنترل‌هاى داخلى است، از قبيل تهيه نکردن و يا به موقع تهيه نکردن صورت مغايرت‌هاى بانکي؛


- نبود سطح کافى از کنترل آگاهانه در داخل سازمان؛


- نارسائى‌هاى بااهميت در طراحى و اجراء کنترل‌هاى داخلى که بتوانند به ناديده گرفتن قوانين و مقرراتى منجر شود که تأثير مستقيم و يا اهميت بر صورت‌هاى مالى دارد؛


- ناتوانى در پيگيرى و اصلاح نارسائى‌هاى کشف شده در ساختار کنترل‌هاى داخلى.


در گزارشگرى نکات قابل گزارش، حسابرسان بايد نقاط ضعفى را مشخص کنند که به تنهائى يا در مجموع بااهميت است. حسابرسان بايد از استانداردهاى محتواى گزارش حسابرسى مندرج در فصل هفتم در رابطه با هدف‌ها، دامنه رسيدگي، روش اجراء عمليات، نتايج حسابرسي، نظرات مقامات مسئول و نيز استانداردهاى ارائه گزارش به‌نحو مناسب، تبعيت کنند.


طبق استاندارد پيگيرى حسابرسى مندرج در فصل چهارم، حسابرسان موظف هستند وضعيت يافته‌ها و پيشنهادهاى بااهميت حسابرسى‌هاى قبلى را که اصلاح نشده و بر صورت‌هاى مالى در حال حسابرسى مؤثر است، گزارش کنند.


هرگاه حسابرسان موفق به کشف نارسائى‌هائى در کنترل‌هاى داخلى مى‌شوند که نکات قابل گزارش محسوب نمى‌شود، بايد اين نارسائى‌ها را به واحد مورد رسيدگى و ترجيحاً به‌صورت کتبى گزارش دهند. اگر حسابرسان ساير نارسائى‌هاى کنترل‌هاى داخلى را از طريق نامه مديريت به اطلاع مديريت ارشد برسانند بايد هنگام گزارشگرى در مورد کنترل‌هاى داخلى به آن نامه مدييت نيز اشاره کنند. تمامى اطلاعاتى که درباره نارسائى‌هاى کنترل‌هاى داخلى به آن نامه مديريت نيز اشاره کنند. تمامى اطلاعاتى که درباره نارسائى‌هاى کنتر‌ل‌هاى داخلى در اختيار واحد مورد رسيدگى قرار مى‌گيرد بايد در کاربرگ‌هاى حسابرسى مستند شود.