کسب اطلاع از کنترل‌هاى داخلى مؤسسه مورد رسيدگى از سه طريق پرسش، آزمايش و مشاهده امکان‌پذير است. بسيارى از روش‌هاى کنترل داخلى مؤسسه مورد رسيدگى ضمن انجام عمليات حسابرسى به وسيلهٔ مشاهدهٔ عينى مورد توجه حسابرس قرار خواهند گرفت. مثلاً حسابرس ضمن بازرسى از انبار، چگونگى کنترل‌هاى مربوط به تحويل و ثبت اوليهٔ مواد صادره از انبار را از نزديک مشاهده خواهد کرد و يا ضمن بررسى اسناد و اوراق حسابدارى مؤسسه خواهد ديد که آيا کليهٔ پرداخت‌ها با تصويب مقامات مجاز به‌عمل مى‌آيد يا نه. بسيارى از روش‌هاى ديگر کنترل داخلى ضمن آزمايش‌هائى که حسابرس براى رسيدگى به جنبه‌هاى مختلف عمليات مؤسسه به‌عمل مى‌آورد معلوم مى‌شوند. مثلاً ضمن آزمايش فاکتورهاى خريد، وجود و اجراء مرتب رويه‌هاى مشخصى براى کنترل محاسبهٔ فاکتورها و يا کسر کليهٔ تخفيفات متعلّقه و نظاير آن معلوم خواهد شد.


مع‌هذا بايد در نظر داشت که در نخستين بارى که حسابرس براى رسيدگى به حساب‌هاى مؤسسه‌اى مأموريت مى‌يابد، قبل از تهيهٔ برنامهٔ حسابرسى خود هنوز دست به‌کار رسيدگى‌هائى نشده است که در نتيجهٔ مشاهدات عينى و يا آزمايش‌هاى حسابرسى خود از چگونگى کنترل‌هاى داخلى مؤسسه اطلاع حاصل نمايد. از سوى ديگر براى تهيه و تنظيم يک برنامهٔ حسابرسى خوب، اطلاع از چگونگى سيستم کنترل داخلى سازمان تحت حسابرسى از نکات بسيار مهم است. براى رفع اين مشکل ممکن است اطلاعات لازم در مورد کنترل‌هاى داخلى مؤسسه را از طريق پرسش از مقامات و کارکنان مسؤول و وارد مؤسسه به‌دست آورد. همين‌طور در کليهٔ موارد ديگرى که اطلاع کامل از کليهٔ جهات کنترل داخلى از طريق مشاهدات عينى يا آزمايش‌هاى حسابرسى مقدور نيست پاسخ به سؤالات مربوط از طريق پرسش از اين مقامات به‌دست مى‌آيد. البته بايد دانست در چنين موارد حسابرس صرفاً به گفتهٔ مقامات و کارکنان مربوط اتکاء نمى‌نمايد، بلکه پاسخ‌هاى داده شده را با توجه به جهات ديگر سيستم کنترل داخلى و تجربهٔ خود در موارد مشابه و بالاخره قضاوت شخصى خويش ارزيابى مى‌نمايد.


کليهٔ اطلاعاتى که حسابرس دربارهٔ چگونگى کنترل‌هاى داخلى کسب مى‌نمايد لازم است به‌صورت مرتبى يادداشت شود تا مراجعهٔ بعدى به آن به سادگى امکان‌پذير باشد. اين مراجعه در طىّ انجام عمليات حسابرسى به دفعات ممکن است ضرورت يابد و نبايد تصور کرد حسابرس يا همان بررسى‌هاى اوليهٔ خود به‌نحو رضايت‌بخشى از سيستم کنترل داخلى مؤسسه مطلع خواهد گرديد. بسيارى از مشاهدات عينى با پاسخ‌هاى دريافتى اوليه ممکن است با آنچه در عمل صورت مى‌گيرد مغاير درآيد و در چنين موارد لازم است اين پاسخ‌ها و برداشت‌ها مورد بررسى مجدد قرار گرفته و در صورت لزوم اصلاح شوند. يادداشت‌هاى تهيه شده در مورد سيستم کنترل داخلى از اين مزيّت اضافى برخوردار است که در صورت تغيير همکاران و دستياران حسابرس، افراد جديد بدون آنکه وقت زيادى تلف کنند از سيستم کنترل داخلى مؤسسه مورد رسيدگى اطلاع خواهند يافت. در مؤسسات کوچک و گاه متوسط که سيستم کنترل داخلى محدودى دارند کليهٔ اطلاعات مربوط به کنترل‌هاى داخلى اغلب در طى يادداشت‌هاى مختصرى قابل خلاصه‌ شدن است، و به همين‌صورت کاملاً قابل استفاده مى‌باشد. ليکن در مؤسسات بزرگ‌تر به‌علت سطح وسيع عمليات و تنوع کنترل‌هاى برقرار شده در آنها، تهيهٔ يادداشت‌هاى معمولى و خلاصه جوابگوى نيازهاى بعدى نبوده و ارزيابى صحيح کنترل‌هاى داخلى اين نوع مؤسسات مستلزم به‌کار بردن روش‌هاى ويژه‌اى از قبيل تکميل کردن پرسش‌نامه‌هاى کنترل داخلى و يا تهيهٔ نمودارهاى جريان کار مى‌باشد.