کاربرد اصول و موازين پذيرفته شده

نکتهٔ بسيار مهم ديگر آن است که حسابرس عقيدهٔ حرفه‌اى خود را نسبت به‌صورت‌هاى مالى گزارش با قيد رعايت اصول و موازين پذيرفته ‌شده و متداول حسابدارى اظهار مى‌نمايد، چرا که خارج از چارچوب اين اصول هم صورت‌هاى مالى مورد رسيدگى و هم ”عقيدهٔ حرفه‌اي“ حسابرس نسبت به آنها، احتمالاً صورت کاملاً متفاوتى مى‌داشت. دربارهٔ ماهيت اين اصول جداگانه بحث خواهد شد.


به‌طورى که گفته شد اين فرم گزارش حسابرسى طبق نمونه‌اى است که توسط انستيتوى حسابدارى رسمى آمريکا ارائه و به تدريج در سطح بين‌المللى به همين صورت پذيرفته شده است. مع‌هذا بايد گفته شود که در بسيارى از کشورهاى ديگر فرم‌هاى پذيرفته شدهٔ ديگرى نيز به اقتضاء فرهنگ مالى و عرف حرفه‌اى هر کشور متداول گرديده است. به همين جهت در متون مختلف فنى و حرفه‌اى و هم‌چنين در خلال گزارش مالى شرکت‌هاى بين‌المللى نمونه‌هاى متفاوتى از گزارش‌هاى حسابرسى مشاهده مى‌شود. در اکتبر سال ۱۹۸۳ ميلادى کميتهٔ بين‌المللى استانداردهاى حسابدارى وابسته به فدراسيون بين‌المللى حسابداران که متشکل از بيش از ۶۳ انجمن حسابداران خبرهٔ متعلق به ۴۹ کشور جهان مى‌باشد فرم زير را به‌عنوان يک نمونه ارائه و پيشنهاد نموده است:


گزارش حسابرسي. به فرم غيرمشروط


گزارش حسابرس/ حسابرسان به .............


عنوان مخاطب، مثلاً مجمع عمومى سهام‌داران شرکت ... و يا هيئت مديره محترم شرکت... قيد مى‌شود.


صورت‌هاى مالى ............. مورد حسابرسى ما قرار گرفت.


عنوان يا عناوين صورت‌هاى مالى بايد قيد شود و يا آنکه به صفحاتى که صورت‌هاى مالى مورد گزارش در آن درج گرديده اشاره شود.


اين رسيدگى طبق راهنماى بين‌المللى حسابرسى انجام پذيرفته است.


اگر در کشور مربوطه استانداردهاى تصويب شده‌اى وجود دارد مى‌توان به‌جاى اين عبارت، به آن استانداردها اشاره نمود.


به عقيدهٔ ما، صورت‌هاى مالى پيوست تصويرى درست و روشن از وضع مالي............در تاريخ ..............و نتايج مالى حاصل از عمليات آن در سال منتهيٰ به تاريخ مذکور طبق ...............


در اينجا عبارت استانداردهاى پذيرفته شده و متداول حسابدارى بين‌المللى و يا عبارت مناسبى حاکى از استانداردهاى کشور به‌خصوص قيد مى‌شود.


و يا مراعات مقررات .............. به‌دست مى‌دهد.


در اينجا قوانين مربوطه، مثلاً لايحهٔ قانونى اصلاح قسمتى از قانون تجارت و غيره قيد مى‌شود.


نام و امضاء حسابرس


تاريخ:


نشانى:


نمونهٔ متداول ديگرى از گزارش حسابرسي، گزارشى است که بازرس شرکت سهامى طبق مقررات لايحهٔ قانونى اصلاح قسمتى از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷ به مجمع عمومى سهام‌داران که جهت بررسى حساب‌هاى سالانهٔ شرکت تشکيل شده ارائه مى‌نمايد. لايحهٔ قانونى مذکور فرم به‌خصوصى براى گزارش بازرس پيش‌بينى نکرده است، ليکن به صراحت قيد گرديده است که بازرس بايد گزارش جامعى حاوى اظهارنظر وى نسبت به صحت درستى ترازنامه و حساب سود و زيان که به وسيلهٔ هيئت مديره تهيه شده است و هم‌چنين نسبت به درستى اطلاعات و توضيحاتى که مديران در اختيار مجمع گذارده‌اند، به مجمع عمومى سهام‌داران ارائه نمايد. گزارش ذيل مربوط به موقعى است که بازرس بدون هيچ‌گونه محدوديتى وظايف خود را تحت لايحهٔ قانونى اصلاح قسمتى از قانون تجارت انجام داده و پس از اتمام رسيدگى‌هاى خود نسبت به صورت‌هاى مالى شرکت و هم‌چنين گزارش هيئت مديره حاوى هيچ‌گونه ايراد عمده‌اى نمى‌باشد و بدون هيچ‌گونه قيد و شرطى قابل تائيد است. اين گزارش به فرم کوتاه و طبق نمونه‌اى است که توسط نگارنده نخستين‌بار در سال‌هاى ۱۳۵۱- ۱۳۵۰به‌کار برده شده و کم‌کم رواج يافته است.


 
۱۲ خرداد ۱۳۶۵
گزارش بازرس
به مجمع عمومى عادى سالانه صاحبان سهام  
  شرکت سهامى کوهپايه (خاص)

   
اينجانب که در مجمع عمومى عادى شرکت مورخ ۱۴ خرداد ۱۳۶۳ به‌عنوان بازرس اصلى شرکت انتخاب و منصوب شده‌ام، وظايف خود را بر اساس مقررات لايحه قانونى اصلاح قسمتى از قانون تجارت مصوب اسفند ۱۳۴۷ و هم‌چنين مفاد اساس‌نامه شرکت انجام داده و بدين‌وسيله گزارش خود را به مجمع محترم تقديم مى‌دارم.
   ترازنامه شرکت در تاريخ ۲۹ اسفند ۱۳۶۴ و صورت سود و زيان، صورت تخصيص سود و صورت منابع و مصارف وجوه شرکت براى سال مالى منتهى به تاريخ مذکور و هم‌چنين يادداشت‌هاى پيوست صورت‌هاى مالى که در صفحات ۴ الى ۲۶ پيوست مى‌باشد، مورد رسيدگى اينجانب قرار گرفت. کليه اطلاعات و توضيحات مورد لزوم جهت انجام رسيدگى مذکور در اختيار اينجانب قرار داده شده است.
   به عقيده اينجانب ترازنامه و صورت‌هاى سود و زيان و تخصيص سود و منابع و مصارف وجوه همراه با يادداشت‌هاى پيوست، تصويرى درست و روشن از وضع مالى شرکت سهامى کوهپايه (خاص) در ۲۹ اسفند ۱۳۶۴ و نتيجه حاصل از عمليات و منابع و مصارف وجود آن براى سال مالى منتهى به تاريخ مذکور طبق اصول و موازين پذيرفته‌ شده و متداول حسابدارى که به‌صورت يکنواخت با سال گذشته مراعات گرديده‌اند، ارائه مى‌دهد.
   اينجانب هم‌چنين گزارشى را که از طرف هيئت مديره براى ارائه به مجمع عمومى سالانه تهيه شده است، مطالعه نموده‌ام. بر اساس رسيدگى‌هاى انجام شده نسبت به مدارک شرکت و تحقيقات انجام شده ديگر، به عقيده اينجانب اطلاعات مالى مندرج در گزارش هيئت‌مديره از کليه جهات مهم صحيح مى‌باشد.
   گزارش مخصوص اينجانب درباره معاملات مشمول ماده ۱۲۹ لايحه قانونى اصلاح قسمتى از قانون تجارت به پيوست تقديم مى‌گردد.
کى‌قباد کاوش