- رسيدگى‌ها بايد توسط شخص يا اشخاصى صورت گيرد که از آموزش و پرورش حرفه‌اى شايسته‌اى برخوردار بوده و به‌عنوان حسابرس کارآمد باشند.


- در همهٔ موضوعات مربوط به مأموريت حسابرسي، حسابرس با حسابرسان بايد همواره نهايت بى‌طرفى و استقلال ‌نظر را داشته باشند.


- در انجام رسيدگى‌ها و به هنگام تهيهٔ گزارش حسابرسي، بايد دقت لازم حرفه‌اى معمول گردد.

مهارت حرفه‌اى

اولين استاندارد از استانداردهاى عمومى دربارهٔ کاردانى فنى حسابرس و دستياران او مى‌باشد. البته از نقطه‌نظر حرفه‌اى و فنى بحث اين موضوع بسيار مفصّل است که منظور از ”آموزش و پرورش حرفه‌اى شايسته“ چه چيز بايد باشد، ولى در هر صورت استاندارد در متن خود نتيجه‌گيرى لازم را بيان داشته است که به هر حال رسيدگى بايد توسط اشخاصى صورت گيرد که به‌عنوان حسابرس ”کارآمد“ باشند. در بسيارى از کشورهاى پيشرفته، جهت آموزش و پرورش حرفه‌اى حسابداران و حسابرسان مستقل سيستم‌هاى کارآموزى حساب شده و منظمى وجود دارد که تحت آن شخص داوطلب، طى يک قرارداد کارآموزى براى مدت معين بين سه تا پنج سال (و در يکى دو کشور بيشتر) زيرنظر حسابرس و دستياران ارشد او به‌کار يادگيرى و تجربه‌اندوزى مشغول مى‌شود. در مؤسسات حرفه‌اى خوب، در طى دوران کارآموزي، شخص به‌طور حساب‌شده‌اى مراحل مختلف تجربى را تحت مراقبت خبرگان طى کرده و پيشرفت عملى او به‌طور مرتب سنجيده مى‌شود.


البته مسئلهٔ آموزش آکادميک علاوه بر اين دوران کارآموزى است، و داوطلب بايد يا قبل از اين دوران و يا در خلال آن مدارج آموزشى لازم را کسب نمايد. تقريباً همهٔ انجمن‌‌هاى حرفه‌اى حسابداران و حسابرسان مستقل امروزه اکثريت اعضاء جديد خود را از بين فارغ‌التحصيلان دانشگاهى انتخاب مى‌کنند و در مورد بعضى از آنها داشتن مدارک دانشگاهى الزامى است. امروزه مسائل مالى و حسابدارى و حسابرسى به تبعيّت از پيچيدگى و گستردگى عمليات شرکت‌ها و سازمان‌ها به‌قدرى بغرنج و پيچيده شده است که حتى داشتن مدارک دانشگاهى و گذراندن چندين سال کارآموزى قبل از کسب استقلال حرفه‌اى براى انجام شايستهٔ امور حرفه‌اى کافى شناخته نمى‌شود و مجامع حرفه‌اى عمدهٔ جهان مانند انجمن حسابداران رسمى آمريکا يا انستيتوى حسابداران خبره در انگلستان و ويلز طى مقررات خود از اعضاء مى‌خواهند که بعد از فارغ‌التحصيل شدن نيز آموزش خود را به‌طور منظم ادامه دهند تا همواره در جريان آخرين تحولات مسائل حرفه‌اى باقى بمانند. براى اطمينان از اين امر، مکانيسم‌هائى وجود دارد، و از جمله امتحانات ادوارى در نظر گرفته شده است.


البته بحث مهارت حرفه‌اى به موضوعات آموزش و کارآموزى حرفه‌اى محدود نمى‌گردد


استاندارد راجع‌به آن است که شخص رسيدگى کننده به‌عنوان حسابرس بايد ”کارآمد“ باشد. در بسيارى از مواقع اين کارآمدى جنبهٔ تشخيص و قضاوت دربارهٔ رفتارهاى انسانى و گروهى افراد را پيدا مى‌کند (مثلاً دربارهٔ اثرات احتمالى ناشى از نقاط ضعف کنترل داخلي) و يا آن‌که به‌طور کلى نسبت به قضاوت حسابرس نسبت به کيفيت رسيدگى‌هاى انجام شده اثر مى‌گذارد. منظور از مهارت حرفه‌اى يک کارآمدى همه‌جانبه در خصوص انجام يک حسابرسى از همه لحاظ آن است.

استقلال نظر

استاندارد دوم از استانداردهاى عمومى که دربارهٔ استقلال نظر و بى‌طرفى حسابرس صحبت مى‌دارد، حائز نهايت اهميت است، اگرچه هيچ‌يک از اين استانداردها واقعاً کم اهميت‌تر از ديگرى نمى‌باشد. وقتى صحبت از استقلال حسابرس مى‌شود البته اکثراً استقلال مالى و استخدامى وى به ذهن متبادر مى‌شود. در کشور ما استقلال حرفه‌اى حتى در اين حد نسبتاً سابقهٔ کمى دارد، تا آنجا که اکنون نيز بسيار اتفاق مى‌افتد که بازرس انتخابى حتى در مورد شرکت‌هاى سهامى عمده احتمالاً از بين کارمندان عالى‌رتبهٔ شرکت و يا يکى از شرکت‌هاى وابسته و يا از بين سهام‌داران يا بستگان آنها انتخاب مى‌شود. ليکن در اين استاندارد، استقلال فکرى حسابرس به‌طور ريشه‌اى و اساسى مطرح است و طبق مفهوم آن حسابرس نه تنها بايد از لحاظ مالى و استخدامى و ساير جنبه‌هاى آشکار مستقل و بى‌طرف باشد، بلکه اصولاً بايستى همانند يک قاضى خوب به هنگام قضاوت، در جريان رسيدگى‌هاى خود بى‌نظر و بى‌طرف و مستقل‌الرأى باشد. حتى افکار سياسى يا عقيدتى را مى‌توان تصور نمود که در حالاتى ممکن است به بى‌نظرى حسابرس لطمه وارد آورد. روابط شخصى و طرز برخورد حسابرس و مديران و اولياء مؤسسه مورد رسيدگى نيز ممکن است در جلب دوستى يا عناد حسابرس مؤثر باشد و بنابراين به استقلال فکرى او خدشه وارد آورد.


حسابرس حرفه‌اى خوب، حسابرسى است که همهٔ شرايط کار خود را طورى فراهم آورد که واقعاً بتواند استقلال فکرى و بى‌نظرى و بى‌طرفى خود را محفوظ بدارد.


نکتهٔ مهم آن است که خواننده صورت‌هاى مالى براى آنکه بتواند به گزارش حسابرس اعتماد کند مى‌بايستى به‌عنوان فرض قضيه اين‌طور در نظر بگيرد که حسابرس رسيدگى‌هاى خود را نهايت بى‌طرفى انجام داده و نتيجه‌گيرى‌هاى او و گزارشى که ارائه داده است در نهايت استقلال فکر بوده است. بنابراين، همان‌طورى که قبلاً گفته شده است، شخصيت حرفه‌اى حسابرس و اينکه اصولاً از چه نوع انضباط حرفه‌اى برخوردار بوده و تحت نظارت چه جامعهٔ حرفه‌اى تربيت يافته و انجام وظيفه مى‌نمايد، بى‌اندازه مهم است.

دقت حرفه‌اى

استاندارد سوم که اصطلاحاً به استاندارد ”دقت حرفه‌اى لازم“ موسوم است شامل جنبه‌ها و مفاهيم عملى زيادى است. به‌طور خلاصه مفهوم اين استاندارد آن است که حسابرسى يک کار سرسرى نيست و رسيدگى‌هاى حسابرس نبايد به‌صورت بارى به هر جهت صورت گيرد، بلکه برعکس، هر يک از عمليات حسابرسى بايستى با آنچنان دقت حرفه‌اى که شايسته يا لازمهٔ آن عمل است انجام داده شود. بسيارى از رسيدگى‌هاى حسابرس عملاً طولانى و خسته‌کننده است و در صورتى‌که دستگاه مورد رسيدگى از يک سيستم کنترل داخلى مناسبى برخوردار باشد و کارهاى آن طبق حساب و قاعده انجام گيرد (که بايد اين‌طور باشد) حتى اشتباهاتى که در نتيجهٔ اين رسيدگى‌ها آشکار مى‌گردد ممکن است از لحاظ تعداد و حتى مبلغ آنچنان عمده نباشد.


مع‌هذا فرض بر آن است که حسابرس و دستياران او به همهٔ امور تحت رسيدگى با نهايت بيدارى و تيزهوشى نگريسته و به اصطلاح ”مو را از ماست کشيده‌اند“ . فرض بر آن است که حسابرس هر جا به مانعى در امر رسيدگى‌هاى خود برخورد نموده است، درست در همان‌جا رسيدگى‌هاى خود را جديدتر و عميق‌تر دنبال کرده است، نه آنکه به‌علت سختى کار يا مشکلات عملى از قضيه با قدرى اغماض گذشته باشد. فرض بر آن است که در هر موردى حسابرس با موضوعى برخورد کرده است که در بادى امر خارج از حدود يا حالت عادى به‌نظر مى‌رسيده، در مورد آن موضوع حسابرس به‌خصوص دقيق شده و تا نسبت به کليهٔ جنبه‌‌هاى امر متقاعد نگرديده، دست از پيگرى و کاوش در اطراف موضوع برنداشته است. اگر حسابرس در مورد به‌خصوصى اطلاعات لازم را در اختيار نداشته است آنها را به هر صورتى بوده است کسب نموده، اگر رسيدگى به موضوعى مستلزم ابداعات خاص بوده و يا دقت زياد لازم داشته است، حسابرس کوتاهى نکرده، بلکه با جديت تمام و نهايت ”دقت حرفه‌اى لازم“ وظيفهٔ خود را انجام داده است.


بعد از سه استاندارد فوق که تحت استانداردهاى کلى طبقه‌بندى مى‌شوند، نوبت به استانداردهاى رسيدگى مى‌رسد. سه استانداردى که تحت عنوان استانداردهاى رسيدگى طبقه‌بندى شده‌اند، در کار حسابرس کاملاً جنبهٔ عملى دارند و نمى‌توان تصور کرد که يک حسابرسى خوب بدون در نظر گرفتن و رعايت دقيق آنها ممکن باشد.