در بسيارى از موارد اتفاق مى‌افتد که حسابرس به‌علت يا به علل به‌خصوصى قادر به ارائهٔ چنين عقيدهٔ حرفه‌اى غيرمشروط که حاکى از تائيد کامل حساب‌ها باشد نمى‌گردد و در حالاتى صورت‌هاى مالى مورد گزارش را احتمالاً با عطف توجه به يک يا چند شرط به‌خصوص تائيد مى‌نمايد. در چنين موارد گفته مى‌شود که حسابرس اظهارنظر مشروط کرده و يا ”گزارش مشروط“ ارائه داده است. من‌باب مثال در صورتى‌که در هر يک از اين مثال‌ها، قابليت وصول مطالبات به‌خصوصى که جزء دارائى‌هاى جارى شرکت مورد رسيدگى در ترازنامهٔ آن قيد گرديده است براى حسابرس مشکوک بوده و شرکت نتوانسته باشد حسابرس را از قابليت وصول مطالبات موردنظر مطمئن سازد و يا آنکه لااقل براى سوخت شدن احتمالى آن ذخيرهٔ کافى در نظر گرفته نشده باشد. گزارش حسابرس در مورد صورت‌هاى مالى نهائى شرکت، شامل بند ديگرى به‌صورت زير خواهد بود:


”مبلغ ............ ريال از بدهکاران شرکت در پايان سال مشکوک‌الوصول تشخيص داده شده، ليکن در قبال آن ذخيرهٔ کافى در نظر گرفته نشده است. در صورتى که ذخيرهٔ کافى براى اين مطالبات در نظر گرفته شود، سود ويژهٔ سال و هم‌چنين بدهکاران مندرج در ترازنامه به مبلغ ............. ريال کاهش خواهد يافت.“ در چنين حالت بديهى است حسابرس ديگر صورت‌هاى مالى مورد بحث را به‌طور درست تائيد نکرده، بلکه اين مورد را استثناء مى‌نمايد. براى آنکه موضوع کاملاً روشن بوده و نسبت به آن تأکيد لازم به‌عمل آمده باشد، لازم است بند ”اظهار عقيده“ گزارش حسابرس با اين قيد و شرط شروع شود. بنابراين حسابرس عقيدهٔ حرفه‌اى خود را نسبت به‌صورت‌هاى مالى مورد گزارش به اين‌صورت بيان خواهد کرد که:


”به استثناء مورد فوق، به عقيدهٔ اينجانب صورت‌هاى مالى پيوست وضع مالى شرکت را در تاريخ ترازنامه و سود حاصل از عمليات و منابع و مصارف وجوه آن را به‌نحو درست و منصفانه نشان مى‌دهد...“.


ملاحظه مى‌شود که بدين ترتيب صورت‌هاى مالى مورد ارائهٔ شرکت، اگرچه از ساير جهات مورد تائيد حسابرس قرار گرفته است، مع‌هذا از لحاظ فوق مورد تائيد قرار نگرفته و حسابرس در واقع نسبت به آن قسمت از صورت‌هاى مالى مورد گزارش ايراد وارد ساخته است. به‌طور خلاصه، منظور از ”گزارش مشروط حسابرسي“ گزارشى است که در آن حسابرس صورت‌هاى مالى مورد گزارش را با توجه به شرط يا شروطى (که مى‌بايست در گزارش وى به صراحت قيد گردد) تائيد نموده باشد. مفهوم ديگر اين امر آن است که صورت‌هاى مالى مورد گزارش عملاً مورد تائيد کامل حسابرس قرار نگرفته و بنابراين نمى‌تواند صددرصد قابل‌اتّکاء باشد، مگر آنکه آن ايرادهائى که حسابرس عنوان نموده است به‌نحو مقتضى مرتفع گردد. در ذيل يک گزارش حسابرسى حاوى اظهار عقيدهٔ مشروط ملاحظه مى‌شود.


اگرچه حسابرس ممکن است به علل مختلف و حتى متعددى گزارش خود را مشروط نمايد، مع‌هذا گزارش حسابرسى مشروط در مواردى ارائه مى‌گردد که صرف‌نظر از شروطى که در گزارش حسابرس تصريح شده است، به هر حال درستى و روشنى و منصفانه بودن صورت‌هاى مالى مورد گزارش در مجموع، يعنى به‌طور کلي، مورد تائيد وى باشد. ليکن در مواردى اتفاق مى‌افتد که ايرادات وارده بر صورت‌هاى مالى مورد گزارش به‌نظر حسابرسان چنان عمده (يا متعدد) است که ارائه گزارش مشروط، نادرستى و يا ابهام و يا غيرمنصفانه بودن صورت‌هاى مالى را به‌نحو مقتضى تأکيد نمى‌نمايد. در چنين موارد حسابرس نسبت به صورت‌هاى مالى مورد گزارش اظهارنظر نامساعد خواهد نمود. منظور از ”اظهارنظر نامساعد“ آن است که حسابرس به‌علت ايرادات عمده‌اى که بر صورت‌هاى مالى مورد گزارش وارد مى‌باشد (که البته مى‌بايست در گزارش وى تصريح گردد) صورت‌هاى مالى مربوطه را از لحاظ انعکاس صحيح اوضاع مردود مى‌شناسد.


در ذيل گزارش حسابرس حاوى اظهارنظر نامساعد ملاحظه مى‌شود.


درک انواع مختلف ”عقيدهٔ حرفه‌اي“ که حسابرسان در شرايط گوناگون اظهار مى‌نمايند در عمل براى بسيارى از مديران شرکت‌‌ها و صاحبان سهام توأم با اشکال است. اتفاقاً خود حسابرسان نيز بسيارى مواقع به هنگام نتيجه‌گيرى از رسيدگى‌هاى انجام شده و دست‌يابى به يک ”عقيدهٔ حرفه‌اي“ دچار ابهام مى‌شوند.


شماره ثبت: ۱۳۷۵
تلفن : ۸۹۳۴۹۶ ـ ۸۹۹۷۱۸
ساختمان بخرد
خيابان زرتشت ـ شماره ۳۲
تهران ۱۴
مؤسسه حسابرسى مختار و همکاران
امضاء انستيتوى حسابداران خبره انگلستان
۲۵ خردادماه ۱۳۶۵
هيئت مديره محترم
شرکت سهامی جويبار (خاص)
تهران
گزارش حسابرسان

ترازنامه شرکت سهامى جويبار (خاص) در تاريخ ۲۹ اسفند ۱۳۶۴ و صورت سود و زيان، صورت تخصيص سود و صورت منابع و مصارف وجوه شرکت براى سال مالى منتهى به تاريخ مذکور و هم‌چنين يادداشت‌هاى پيوست صورت‌هاى مالى که در صفحات ۴ الى ۲۶ پيوست مى‌باشد مورد رسيدگى اين مؤسسه قرار گرفت، اين رسيدگى طبق استانداردهاى پذيرفته شده و متداول حسابرسى انجام پذيرفته و بنابراين مشتمل بوده است بر بررسى سوابق حسابدارى شرکت و انجام ساير عمليات حسابرسى که در شرايط و اوضاع و احوال موجود به‌نظر ما ضرورت داشته است.
۱. (ايراد)
۲. (ايراد)
۳. (ايراد)
 
۴. شرکت در مقابل مطالبات مشکوک‌الوصول خود که ميزان آن در پايان سال در حدود ۲۵ ميليون ريال برآورد شده است ذخيره‌اى در حساب‌ها منظور ننموده است. در صورتى‌که طبق اصول حسابدارى در مقابل اين اقلام ذخيره لازم منظور مى‌گرديد، سود سال جارى به مبلغ ۱۱ ميليون ريال و سود منقول از سال‌هاى قبل به مبلغ ۱۴ ميليون ريال و هم‌چنين متقابلاً رقم بدهکاران به جمع مبلغ ۲۵ ميليون ريال کاهش مى‌يافت.  
   به عقيده ما و ترازنامه و صورت‌هاى سود و زيان، تخصيص سود و منابع و مصارف وجوه همراه با يادداشت‌هاى پيوست، تصويرى درشت و روشن از وضع مالى شرکت سهامى کوهپايه (خاص) را در ۲۹ اسفند ۱۳۶۴ و نتيجه حاصل از عمليات و منابع و مصارف وجوه آن براى سال مالى منتهى به تاريخ مذکور طبق اصول و موازين پذيرفته شده و متداول حسابدارى که به‌صورتى يکنواخت با سال گذشته مراعات گرديده است. ارائه مى‌دهد.
موسسه حسابرسی مختار و همکاران


شماره ثبت: ۱۳۷۵
تلفن : ۸۹۳۴۹۶ ـ ۸۹۹۷۱۸
ساختمان بخرد
خيابان زرتشت ـ شماره ۳۲
تهران ۱۴
مؤسسه حسابرسى مختار و همکاران
امضاء انستيتوى حسابداران خبره انگلستان
۲۵ خردادماه ۱۳۶۵
هيئت مديره محترم
شرکت سهامی جويبار (خاص)
تهران
گزارش حسابرسان

ترازنامه شرکت سهامى جويبار (خاص) در تاريخ ۲۹ اسفند ۱۳۶۴ و صورت سود و زيان، صورت تخصيص سود و صورت منابع و مصارف وجوه شرکت براى سال مالى منتهى به تاريخ مذکور و هم‌چنين يادداشت‌هاى پيوست صورت‌هاى مالى که در صفحات ۴ الى ۲۶ پيوست مى‌باشد مورد رسيدگى اين مؤسسه قرار گرفت، اين رسيدگى طبق استانداردهاى پذيرفته شده و متداول حسابرسى انجام پذيرفته و بنابراين مشتمل بوده است بر بررسى سوابق حسابدارى شرکت و انجام ساير عمليات حسابرسى که در شرايط و اوضاع و احوال موجود به‌نظر ما ضرورت داشته است.
۱. (ايراد)
۲. (ايراد)
۳. (ايراد)
 
۴. شرکت در مقابل مطالبات مشکوک‌الوصول خود که ميزان آن در پايان سال در حدود ۲۵ ميليون ريال برآورد شده است ذخيره‌اى در حساب‌ها منظور ننموده است. در صورتى‌که طبق اصول حسابدارى در مقابل اين اقلام ذخيره لازم منظور مى‌گرديد، سود سال جارى به مبلغ ۱۱ ميليون ريال و سود منقول از سال‌هاى قبل به مبلغ ۱۴ ميليون ريال و هم‌چنين متقابلاً رقم بدهکاران به جمع مبلغ ۲۵ ميليون ريال کاهش مى‌يافت.  
نظريه اهميت عمده‌اى که اقلام فوق نسبت به‌صورت‌هاى مالى دارند، به عقيده ما، ترازنامه و صورت سود و زيان، تخصيص سود و منابع و مصارف وجوه همراه با يادداشت‌هاى پيوست، تصويرى درست و روشن از وضع مالى شرکت سهامى جويبار (خاص) در ۲۹ اسفند ۱۳۶۴ و نتيجه حاصل از عمليات و منابع و مصارف وجوه آن براى سال مالى منتهى به تاريخ مذکور، طبق اموال و موازين پذيرفته شده و متداول حسابدارى ارائه نمى‌دهد.
موسسه حسابرسی مختار و همکاران


مؤسسه حسابرسى مختار و همکاران
گزارش ارزشيابى کارکنان
۴. نوآورى و خلاقيت:
- از مسائل و تجربه‌هاى جديد نمى‌ترسد.
- در انجام وظايف و مأموريت‌هاى محوله، قدرت تمام‌کنندگى دارد.
- مرور زمان باعث يکنواختى مسائل براى او نمى‌گردد.
- جهت پيشبرد کارهاى خود نيازمند پشتيبانى مافوق نيست.

ملاحظات:
- نه در مورد کارهاى جديد. در اين نوع موارد احتياج به سرپرستى است.
- اتفاقاً احتياج به انگيزه دارد.

۵. توسعه فردى:
- نياز مؤسسه و محيط را تشخيص مى‌دهد و خود را براى جوابگوئى به آن آماده مى‌کند.
- خودآموز است و در او شوق محسوسى به يادگرفتن و به‌کار بردن وجود دارد.
- با کارهاى قبلى و سياست‌هاى مؤسسه در رشته و حرفهٔ خود آشنا است و در صورت لزوم
مى‌تواند آنها را به‌کار گيرد.
- خود را مسئول توسعهٔ ظرفيت حرفه‌اى خويش مى‌داند و در اين امر از تمام امکانات استفاده مى‌کند.
- نسبت به کسانى که مطلبى به او مى‌آموزند حق‌شناس و سپاسگزار است.

ملاحظات:
- از اين لحاظ در خور تمجيد است.
- البته با توجه به سابقه کار او در مؤسسه اين امر قابل توجيه مى‌باشد.

۶. تعادل رفتارى:
- او را مى‌توان فردى سازنده، مثبت و قابل اطمينان توصيف کرد.
- موفقيت ديگران روحيهٔ وى را تضعيف نمى‌کند.
- در تشخيص و مقايسهٔ نقاط مثبت و منفى خود و ديگران منصف و منطقى است.
- تعادل رفتارى و شخصيتى او به آسانى درهم نمى‌ريزد.
- از پيش‌داورى‌هاى سطحى و عاميانه مى‌پرهيزد.
- وضع ظاهرى وى مناسب با حرفه مى‌باشد و نسبت به آن حساس است.

ملاحظات:
- به‌نظر مى‌رسد که بيش از حد حساس است . شايد در اين مورد بهتر باشد که با او صحبت شود.
- از لحاظ اعتمادبه‌نفس و مطلب فوق‌الذکر نوعى تناقص وجود دارد.
- شخص بسيار برازنده‌اى است.